III SA/Po 941/14

Dnia 13 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego D.S.-J. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty z tytułu usunięcia, przechowywania oraz oszacowania wartości pojazdu postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia radcy prawnemu D. S.-J. z tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2014 roku przyznano S. W. prawo pomocy w zakresie całkowitym. Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego w postępowaniu przed WSA w Poznaniu radcę prawnego M.H. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2012 roku przyznano M.H. zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu. Po doręczeniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem pełnomocnik sporządziła opinię o niecelowości wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 11 marca 2015 roku Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego S.W. w ramach przyznanego prawa pomocy radcę prawnego D. S.-J. Pismem z dnia 31 marca 2015 roku radca prawny D. S.-J. sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz oświadczyła, że nie zostały one uiszczone nawet w części. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2015 roku odmówiono radcy prawnemu D. S.-J. uwzględnienia jej wniosku. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że "radca prawny, wyznaczony w sprawie jako kolejny pełnomocnik z urzędu, aby zachować prawo do wynagrodzenia powinien zatem podjąć inne czynności zmierzające bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana, niż czynności podjęte przez poprzedniego radcę prawnego działającego jako pełnomocnik ustanowiony z urzędu. Tylko nowe czynności podejmowane przez ustanowionego z urzędu w sprawie kolejnego radcę prawnego, które zmierzają bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której przyznano prawo pomocy mogą stanowić bowiem podstawę do zasądzenia wynagrodzenia na rzecz kolejnego ustanowionego w sprawie z urzędu radcę prawnego". Zaznaczono również, że radca prawny D. S.-J. była informowana o fakcie, że poprzedni pełnomocnik z urzędu przedstawił opinię o niecelowości wniesienia skargi kasacyjnej i po zapoznaniu się z aktami sprawy, miała ona świadomość zakresu pomocy prawnej zrealizowanej już z urzędu. Pismem z dnia 27 kwietnia 2015 roku radca prawny D. S.-J. złożyła sprzeciw od powyższego orzeczenia wskazując na naruszenie przepisu art. 250 ustawy 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, t.j., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., a także §14 ust 2 ust 2 pkt 2 lit b oraz §15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., t.j., poz. 490) poprzez odmowę przyznania wynagrodzenia z tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sytuacji gdy pomoc ta została faktycznie udzielona skarżącemu. Wyjaśniła, że dokonała weryfikacji prawidłowości wyroku wydanego w niniejszej sprawie, a także weryfikacji opinii o braku podstaw do wniesienia skargi sporządzonej przez poprzedniego pełnomocnika, a nadto zapoznała się z dokumentami dostarczonymi przez skarżącego. Natomiast w samej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przedstawiała argumenty przemawiające za zasadnością wyroku WSA w Poznaniu. Podjęte czynności w jej opinii uzasadniały przyznanie wynagrodzenia za faktycznie udzieloną pomoc prawną. D. S.-J. powołując się na uchwałę SN z 21.09.2000 r., sygn. akt III CZP 14/00, wskazała, że pomoc prawna udzielana stronie przez ustanowionego radcę prawnego nie może się sprowadzać do bezwzględnego obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej tylko dla zapewnienia stronie złudzenia jej skuteczności. W rezultacie uznała, że skoro poczyniła nakład pracy i udzieliła stronie pomocy prawnej powinna zgodnie z dyspozycją art. 250 P.p.s.a otrzymać za wykonaną pracę wynagrodzenie adekwatne do poczynionego przez nią nakładu pracy oraz otrzymać zwrot niezbędnych, udokumentowanych wydatków. Jednocześnie przesłała korespondencję skierowaną do skarżącego potwierdzającą podjęcie czynności mających celu spotkanie ze skarżącym oraz informujące o bezcelowości wniesienia skargi kasacyjnej, a w konsekwencji niezasadności złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 ustawy 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, t.j., poz. 270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, czyli w okolicznościach niniejszej sprawy zgodnie z regułami przewidzianymi w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., t.j., poz. 490). Katalog opłat zawarty w §14 ust 2 ust 2 wyżej wskazanego rozporządzenia ma charakter zamknięty, co oznacza, że wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie za czynności wyraźnie w nim wyszczególnione. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd uwzględnił poglądy prezentowane w orzecznictwie w myśl których wynagrodzenie należy się za pomoc prawną faktycznie udzieloną stronie, dla której pełnomocnik z urzędu został ustanowiony (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2005 r., sygn. akt OZ 720/04). Jednocześnie udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienie SN z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). W konsekwencji wyznaczenie w tej samej sprawie następnego pełnomocnika z urzędu, który wydał tożsamą opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie uzasadnia przyznania mu kosztów z tytułu zastępstwa procesowego (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II OZ 1287/07; postanowienie NSA z 28.05.2013 r., sygn. akt II FZ 302/13). Sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przez pierwszego pełnomocnika skarżącego radcę prawnego M. H. oznaczało działanie do którego pełnomocnik był umocowany w ramach przyznanego prawa pomocy. Pełnomocnik zrealizował tym samym przesłanki uprawniające go do wystąpienia z żądaniem przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Wyznaczenie przez Okręgową Izbę Radców Prawnych kolejnego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego D. S.-J. wiązało się z koniecznością uwzględniania czynności podjętych w sprawie przez wcześniejszego pełnomocnika ustanowionego w sprawie w ramach przyznanego prawa pomocy. W konsekwencji podjecie w sprawie przez kolejnego pełnomocnika z urzędu kolejnych czynności o takim samych charakterze (sporządzenie również opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) nie uzasadnia przyznania kosztów z tytułu zastępstwa procesowego zmierzającego do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 250 w związku art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.