III SA/Po 947/17

Dnia 2 marca 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2015 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 zł skarżący złożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że D. K. prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe, które utrzymuje z zasiłku chorobowego w wysokości [...] zł. Wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, ciągnik rolniczy użyczony od innej osoby, ½ własności przyczepy, rozrzutnik do obornika (wartość [...] zł), pług (wartość [...] zł) oraz [...] sztuk bydła. Wnioskodawca oświadczył, że nie uzyskuje dochodów ze sprzedaży bydła przy rosnących kosztach jego utrzymania, a uzyskiwane przychody nie pokrywają kosztów, a dodatkowo brak dopłat bezpośrednich nie pomaga mu wyjść na "prostą", a wręcz doprowadza do coraz większej "ruiny", przez co otrzymuje coraz więcej telefonów od wierzycieli z pytaniami, kiedy dokona płatności i ureguluje zadłużenie. Wnioskodawca powołał się również na nieuleczalną chorobę genetyczną, która generuje dodatkowo koszty leczenia i rehabilitacji. W ramach uzupełniania złożonego wniosku ujawniono, że skarżący D. K. prowadzi wspólne gospodarstwo rolne z matką H., ojcem M. i bratem J. H.K. posiada około [...] sztuk bydła, [...] prosiąt, [...] macior oraz [...] ha gruntów rolnych, w tym [...] ha w dzierżawie. J.K. posiada około [...] sztuk bydła, ok. [...] sztuk świń i około [...] ha gruntów niemal w całości wydzierżawionych za ok. [...] zł rocznie. D.K. czerpie zyski z płodów rolnych uzyskiwanych na gruntach H. i J. K., które są przekazywane na potrzeby wyżywienia własnego bydła. W ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskują oni przychody ze sprzedaży mleka, tuczników oraz bydła. ale nie pokrywają one kosztów związanych z utrzymaniem zwierząt i bieżących wydatków na nawozy, paliwo, zasiewy i opryski pól, a posiadana przez nich gotówka wystarcza na wyżywienie. D.K. oświadczył, że ponosi straty z prowadzonej działalności rolniczej, ponieważ koszty przewyższają przychody. Wnioskodawca zaznaczył, że popada w coraz większe długi wobec rodziny, znajomych okolicznych rolników-kontrahentów, którym nie płaci w całości za zakup słomy, paszy, kiszonek dla zwierząt. Ponadto wnioskodawca stwierdził, że otrzymuje coraz więcej telefonów od wierzycieli z pytaniami kiedy dokona płatności i ureguluję zadłużenie. Jednocześnie zaznaczył, że osoby oczekujące na jego płatności nie prowadzą stricte działalności kredytowej takiej jak banki, a jedynie wydają towar bez pieniędzy, a na zapłatę czekają do czasu gdy wnioskodawca będzie miał pieniądze. Wnioskodawca wyjaśnił, że użył sformułowania, że "kredytują" oni jego działalność w takim potocznym sensie i nigdy nie sporządzał z nimi żadnej umowy kredytowej pisemnej i żadnych pisemnych oświadczeń od nich nie otrzymywał. Jednocześnie zostały ujawnione kredyty H. K. – do spłaty ok. [...] zł rocznie, kredyty J. K. ([...] zł) – do spłaty ok. [...] zł oraz zadłużenie na karcie kredytowej – do spłaty ok. [...] zł. W takiej sytuacji bieżące koszty utrzymania są finansowane z uzyskiwanych środków, które nie pokrywają jednak w całości potrzeb wydatkowych, przez co partycypuje w nich również babcia wnioskodawcy, która otrzymuje emeryturę w wysokości ok. [...] zł. Przychody w całym 2017 roku dla wspólnego gospodarstwa domowego, w którym pozostaje wnioskodawca zostały określone w następujący sposób: płatności bezpośrednie za 2016 rok dla D. K. – [...] zł; zaliczka na płatności bezpośrednie za 2017 rok dla D.K. – [...] zł; sprzedaż bydła należącego do D. K. – [...] zł; pomoc z tytułu gradobicia dla D. K. – [...] zł; pomoc z tytułu gradobicia dla H.K. i J. K. – [...] zł; sprzedaż bydła należącego do H.K. – [...] zł; sprzedaż mleka przez H. K. – [...] zł; sprzedaż tuczników należących do J. K. w 2017 roku – [...] zł; sprzedaż bydła należącego do J. K. – [...] zł; płatności obszarowe dla H. K. i J. K. za 2017 rok – [...] zł; zaliczki z tytułu płatności obszarowych za 2017 rok dla H. K. i J. K. – [...] zł. Wydatki w całym 2017 roku dla wspólnego gospodarstwa domowego, w którym pozostaje wnioskodawca zostały określone w następujący sposób: kredyt [...]za zakupiona ziemię przez H. K. – [...] zł; trzy kredyty w [...] – [...] zł; kredyt [...] J. K. – [...] zł; zakup paszy treściwej – [...] zł; wysłodki mokre – [...] zł; koszty weterynaryjne – [...] zł; kolczyki i paszporty dla krów – [...] zł; zakup słomy ([...] bel) –[...] zł; materiał siewny kukurydzy zboża i międzyplonów – [...] zł, nawozy – [...] zł; środki ochrony roślin i odżywki – [...] zł; usługi rolnicze (koszenie kukurydzy i zboża) – [...] zł; wywóz gnojówki – [...] zł; ubezpieczenie upraw – [...] zł; ubezpieczenie budynków (OC) – [...] zł; ubezpieczenie przyczep, ciągników, samochodów – [...] zł; przeglądy okresowe pojazdów – [...] zł; podatki rolne – [...] zł; energia elektryczna – [...] zł; woda – [...] zł; opał – [...] zł; Internet – [...] zł; telefony – [...] zł; ubezpieczenie KRUS – [...] zł; ubezpieczenie KRUS zdrowotne – [...] zł; ODR + ekspertyzy – [...] zł; utrzymanie domu – [...] zł; paliwa (ON + PB) – [...] zł; remonty budynków po gradobiciu – [...] zł; remonty niezbędne maszyn i ciągników – [...] zł. Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako "P.p.s.a.". Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, ojcem oraz bratem. Ich wspólne przychody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w 2017 roku wyniosły łącznie [...] zł, ale jednocześnie ponieśli oni wydatki w łącznej wysokości [...] zł, przez co deklarują stratę w wysokości [...] zł. Ich średniomiesięczne łączne przychody przekraczają kilkadziesiąt tysięcy złotych i są oni w posiadaniu znacznych środków finansowych, którymi mogą dysponować samodzielnie decydując o ich przeznaczeniu. W takiej sytuacji należy przyjąć, że posiadanie stałych przychodów w znacznej wysokości (średnio kilkanaście tysięcy złotych miesięcznie na osobę) przy jeszcze wyższych wydatkach nie uzasadnia automatycznego przyznania prawa pomocy. Nie można pominąć też faktu, że wnioskodawca oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają żywy inwentarz ([...] sztuk bydła należących do wnioskodawcy, około [...] sztuk bydła oraz [...] prosiąt i [...] macior należących do matki wnioskodawcy oraz około [...] sztuk bydła i ok. [...] sztuk świń należących do brata wnioskodawcy). W rozpoznawanym przypadku można przyjąć, że taki inwentarz może podlegać zbyciu choćby w niewielkim zakresie, aby uzyskać dodatkowe środki na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania sądowo-administracyjnego. Szczególnie w sytuacji, gdy osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają majątek o znacznej wartości (nieruchomości). W konsekwencji uzasadnione jest stwierdzenie, że są oni w stanie wspomóc wnioskodawcę w poniesieniu kosztów sądowych. Osobne zagadnienie stanowi obsługa zadeklarowanych zobowiązań cywilnoprawnych z tytułu zaciągniętych kredytów, które niewątpliwie wymagają przeznaczenia na ten cel dodatkowych środków finansowych. W rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się, że zadeklarowane wydatki w ramach prowadzonego wspólnego gospodarstwa rolnego wymagają zaangażowania znacznych środków finansowych. Konieczność bieżącej obsługi posiadanych zobowiązań nie przesądza jednak automatycznie o przyznaniu prawa pomocy. Samo zadeklarowanie zobowiązań finansowych nie uzasadnia twierdzenia, że są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Szczególnie wobec braku w niniejszej sprawie argumentów do stwierdzenia, że strona wnioskująca posiada wydatki o charakterze cywilnoprawnym, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym. Tym bardziej, że zobowiązania cywilnoprawne, co do zasady nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego, które powinny być ponoszone w pierwszej kolejności (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 roku, sygn. akt I OZ 83/06; postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 roku, sygn. akt I FZ 189/12, por. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tytułu zadeklarowanych zobowiązań finansowych wnioskodawca nie może zostać też uznany za osobę, która nie jest w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw. Reasumując należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji niezasadny pozostaje jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.