III SAB/Po 6/16

Dnia 7 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka ( spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M G na bezczynność Starosty w przedmiocie zwrotu wydatków za dozór oraz przyznanie wynagrodzenia za usunięcie pojazdów 1. umarza postępowanie sądowe ze skargi na bezczynność, 2. stwierdza, że bezczynność Starosty nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Uzasadnienie. Pismem z dnia 8.5.2013 r. M wystąpił do Starosty z wnioskiem o zwrot wydatków za dozór oraz wynagrodzenie za usunięcie 14 pojazdów za okres od dnia wydania dyspozycji o ich usunięciu przez Policję do dnia 29 lutego 2012 r. w kwocie łącznej [...] zł brutto. Wniosek dotyczył [...] szczegółowo opisanych w dołaczo0nych do wniosku dyspozycjach usunięcia pojazdów. W odpowiedzi na wniosek Starosta pismem z dnia [...] r. poinformował stronę o braku podstaw prawnych do zwrotu żądanej kwoty , albowiem nie zostały przeprowadzone postępowania sądowe o orzeczeniu przepadku spornych pojazdów na rzecz Powiatu. Strona wniosła zażalenie na powyższe pismo a SKO postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło, że jest to niedopuszczalny środek zaskarżenia. WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 18.02.2014 r. uchylił postanowienie SKO (sygn. akt III SA/Po 1382/13), a przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ten przekazał wniosek strony z 8.5.2013 r. i pismo z 14.06.2013 r. Staroście do załatwienia w drodze decyzji administracyjnej, realizując tym samym wytyczne udzielone przez Sąd. Decyzją z dnia [...] r. Starosta odmówił stronie wypłaty kwoty [...] zł brutto z tytułu zwrotu wydatków za dozór i wynagrodzenia za usunięcie pojazdów. Po rozpoznaniu odwołania strony SKO decyzją z dnia [...] r. uchyliło powyższą decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że nie było podstaw do odmowy orzeczenia o zwrocie wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór w odniesieniu do dwóch pojazdów, co do których sąd powszechny orzekł ich przepadek na rzecz powiatu . Zaznaczył przy tym powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, ze na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów i w tym zakresie należy stosować art. 836 k.c. Pismem z dnia 20.01.2015 r. organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia kalkulacji koniecznych wydatków dotyczących spornych pojazdów. Strona nie ustosunkowała się do tego wezwania. Decyzją z dnia [...] r. Starosta ponownie odmówił stronie wypłaty kwoty [...] zł brutto z tytułu zwrotu wydatków za dozór i wynagrodzenia za usunięcie pojazdów. Po rozpoznaniu odwołania strony SKO decyzją z dnia [...] r. ponownie uchyliło powyższą decyzję organu I instancji. Organ wzywał ponownie stronę o kalkulacje poniesionych kosztów oraz proponował polubowne załatwienie sprawy. Strona przedłożyła własną propozycję polubownego załatwienia sprawy i stwierdziła, że nie jest możliwe precyzyjne przestawienie kalkulacji poniesionych kosztów bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z ekonomii i księgowości. W toku postępowania Starosta wydał 3 postanowienia w zakresie zwrotu wydatków za dozór oraz wynagrodzenia za ich usunięcie w odniesieniu do pojazdów [...] Strona złożyła do SKO skargę na bezczynność organu I instancji, a następnie pismem z dnia 29.03.2016 r. skargę na bezczynność tego organu do WSA w Poznaniu, wnosząc o zobowiązanie go do wydania odpowiednich postanowień w stosunku do pozostałych pojazdów oraz o stwierdzenie, że bezczynność tego organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Po dacie złożenia skargi, organ I instancji wydał kolejne postanowienia o przyznaniu skarżącemu kosztów za dozór nad pojazdami : [...] Wobec 2 pojazdów [...] organ nie jest właściwy, gdyż pojazdy te zostały usunięte spoza terenu Powiatu. Żądanie wypłaty w tym zakresie jest zatem bezpodstawne. W tym zakresie organ I instancji wydał [...] r. odrębne postanowienia odmawiające przyznania wypłaty skarżącemu. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że wobec 4 innych pojazdów organ nie wydał jeszcze postanowienia w przedmiocie kosztów, gdyż toczą się postępowania sądowe o orzeczenie ich przepadku na rzecz Powiatu. Ostatecznie również wobec tych pojazdów organ wydał postanowienie o przyznaniu skarżącemu kosztów : [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : | Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów| |administracyjnych (Dz.U. z 2014r. poz. 1647) stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez | |kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta | |obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog został wymieniony w art. 3 p.p.s.a., w tym m.in. | |w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). | |Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w | |sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania | |czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy | |bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni | |to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy z dnia wydania orzeczenia. | |W sytuacji wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, jeszcze przed dniem orzekania w sprawie | |bezczynności, czy przewlekłości, postępowanie staje się w tym zakresie bezprzedmiotowe. Sąd nie może bowiem w takiej sytuacji zobowiązać | |organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie ( m. in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 25.08.2015, sygn.. I SAB/Bd 11/15, lex nr 1851580 ). | |Jak wynika z akt administracyjnych i z odpowiedzi nadesłanej na wezwanie tut. Sądu, pismem z dnia 8.5.2013 r. M wystąpił do Starosty z | |wnioskiem o zwrot wydatków za dozór oraz wynagrodzenie za usunięcie 14 pojazdów za okres od dnia wydania dyspozycji o ich usunięciu przez | |Policję do dnia 29 lutego 2012 r. w kwocie łącznej [...] zł brutto. | |Wniosek dotyczył [...] | |Postepowanie dotyczące powyższych pojazdów toczyło się z naruszeniem terminów do załatwienia sprawy wskazywanych w art. 35 kpa. Organ I | |instancji początkowo odmawiał przyznania stronie wnioskowanych kosztów, tłumacząc się m. in. oczekiwaniem na prawomocne postanowienia | |sądów powszechnych w przedmiocie orzeczenia przepadku prawa własności pojazdów na rzecz powiatu. Jak wskazuje się jednak w orzecznictwie | |należne wynagrodzenie nie musi być ustalane dopiero po orzeczeniu na rzecz powiatu przepadku pojazdów ( m. in. wyrok WSA w Olsztynie z | |6.8.2015 r., sygn.. II SA/Ol 594/15, orzeczenia.nsa.gov.pl ). Oczekiwanie organu na powyższe orzeczenia sądów powszechnych były zatem | |nieuzasadnione i przyczyniały się niewątpliwie do zbędnego wydłużania czasu załatwienia sprawy. | |Ostatecznie jednak w dacie wydawania przez Sąd wyroku organ I instancji wydał postanowienia w zakresie wszystkich 14 pojazdów ujętych we | |wniosku skarżącego. | |Obrazuje to poniższe zestawienie : | |[...] | |Wobec 2 pojazdów [...] organ nie jest właściwy, gdyż pojazdy te zostały usunięte spoza terenu Powiatu . Żądanie wypłaty w tym zakresie jest| |zatem bezpodstawne. W tym zakresie organ I instancji wydał [...] r. odrębne postanowienia odmawiające przyznania wypłaty skarżącemu. | |Wydanie w toku postępowania sądowego, tj. po wniesieniu skargi, decyzji lub postanowienia przez organ nie zwalnia sądu administracyjnego | |z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z| |rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 a p.p.s.a.) oraz w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.) | |- m. in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 25.08.2015, sygn.. I SAB/Bd 11/15, lex nr 1851580. | |Zgodnie z art. 149 § 1 a p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie | |postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi, sąd może | |orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. Realizując dyspozycję zawartą w art. 149 § 1 a p.p.s.a., Sąd | |uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. | |W niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. W literaturze wskazuje się, że do rażącego naruszenia prawa w wyniku | |zaniechania organu dochodzi, jeśli stan faktyczny sprawy oraz jej stan prawny pozwalają na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, | |natomiast ze względu na zawinioną przez organ bezczynność albo przewlekłość postępowania zawiązanie stosunku nie następuje (zob. | |Bielska-Brodziak A., Gęsiak J., Krawiec G., Matan A., Tkacz, S., Wołowiec A. [w:] Komentarz do art. 2 ustawy o odpowiedzialności | |majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, Bielska-Brodziak A. (red.), Gęsiak J., Krawiec G., Matan A., Tkacz S., | |Tobor Z., Wentkowska A., Wołowiec A., LEX teza nr 186). Rażącym naruszeniem prawa będzie więc stan, w którym bez potrzeby odwoływania się | |do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty w kontekście okoliczności sprawy (zob. | |wyrok NSA z dnia 11 października 2013r., I OSK 1495/13; CBOSA - orzeczenia.nsa.gov.pl). | |Podkreślić trzeba, że sąd bierze pod uwagę nie tylko czynności podejmowane przez organ, ale także kontekst całej sprawy, czyli kwestie | |merytoryczne. Natomiast samo stwierdzenie bezczynności organu nie jest jednoznaczne z rażącym naruszeniem prawa. Niepodejmowanie | |określonych czynności w przedmiotowym postępowaniu, choć naganne, nie było nadmierne i nie nosi znamion rażącej przewlekłości. Z tych | |przyczyn bezczynność organu miała miejsce, jednakże nie nosi ona charakteru rażącego. Zważyć bowiem należy, iż organ posiłkując się linią | |orzeczniczą sądów administracyjnych podejmował próby uzgodnienia ze skarżącym kwoty kosztów przedmiotowego dozoru nad pojazdami. Skarżący | |początkowo bowiem nie reagował na wezwania organu o przedłożenie klasyfikacji poniesionych z tego tytułu kosztów. Należy także zauważyć, | |że organ, choć w błędnym przekonaniu, czekał na orzeczenie przez sąd powszechny o przepadku przedmiotowych samochodów na rzecz Powiatu. | |Wykonywane więc przez organ czynności nie były pozorne. Nadto podejmowane przez organ działania w odległych terminach były uzależnione od | |przepisów determinujących sposób działania organu (zaskarżone decyzje i ponowne rozpatrzenie sprawy). | |W ocenie Sądu brak uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa stanowi jedną z przesłanek odmowy wymierzenia | |organowi grzywny. Przepisy umożliwiające nakładane grzywien w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. obowiązują od 12 lipca 2011r. Wymierzenie grzywny| |powinno być związane z oceną sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z 30 maja 2014r., sygn. akt II | |SAB/Kr 115/14). Oceniając postępowanie w tej sprawie Sąd nie stwierdził, aby bezczynność organu w tym okresie miała charakter rażącego | |naruszenia prawa. Taka okoliczność ma wpływ na ocenę Sądu, co do nałożenia grzywny. Mając bowiem na uwadze, że nie było rażącego | |naruszenia prawa co do bezczynności Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny organowi. | |W tej sytuacji stwierdzając, że na dzień wyrokowania niedopuszczalne jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż odpadła podstawa do | |zobowiązania organu do podejmowania jakichkolwiek działań w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd umorzył | |w pkt 1 wyroku postępowanie sądowe w zakresie bezczynności jako bezprzedmiotowe, działając w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ww. ustawy. | |Powyżej podane okoliczności dają natomiast podstawę do przyjęcia, że organ był w niniejszej sprawie w bezczynności. | |Zdaniem Sądu, stwierdzona bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organowi nie sposób przypisać cech | |lekceważącego wykonywania obowiązków nałożonych ustawą. Z tych względów Sąd orzekł, na podstawie art. 149 § 1 a ustawy prawo o | |postępowaniu przed sądami administracyjnym, jak w pkt 2 wyroku. Mając na uwadze, że nie znajduje potwierdzenia w tej sprawie stan | |kwalifikowanego naruszenia prawa wynikający z bezczynności, Sąd nie wymierzył organowi grzywny ( art. 149 § 2 p.p.s.a). O zwrocie kosztów| |postępowania (pkt 3 wyroku) rozstrzygnięto w oparciu o treść art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra | |Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804). |