IV SA/Po 1008/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-02-09
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Józef Maleszewski, Monika Świerczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ stanu cywilnego jest zobowiązany do wydania "wydruku" aktu urodzenia sporządzonego w systemie teleinformatycznym na żądanie strony, na podstawie przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego oraz Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Organ stanu cywilnego nie jest zobowiązany do wydania "wydruku" aktu urodzenia sporządzonego w systemie teleinformatycznym. Prawo o aktach stanu cywilnego (p.a.s.c.) precyzyjnie określa katalog dokumentów wydawanych z rejestru stanu cywilnego, który obejmuje odpisy zupełne i skrócone aktów stanu cywilnego, a nie same akty w formie wydruku. Akt stanu cywilnego nie jest częścią akt zbiorowych, do których można zastosować przepisy dotyczące wydawania kopii lub wydruków.Stan faktyczny
Strona K. S. zwróciła się do Urzędu Stanu Cywilnego o wydanie oryginału wydruku aktu urodzenia syna oraz poświadczenie dokumentów. Urząd wydał kserokopie dokumentów z akt zbiorowych, wyjaśniając, że akt urodzenia jest w systemie teleinformatycznym i nie ma możliwości wydania go w formie fotokopii. Po kolejnych wnioskach, Kierownik USC odmówił wydania "oryginału wydruku aktu urodzenia". Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Strona wniosła skargę do WSA, powołując się na prawo dostępu do dokumentów i możliwość sporządzania kopii. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania oryginału wydruku aktu urodzenia oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Wojewoda (dalej: Wojewoda, organ II instancji) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a. ), w zw. z art. 26 ust. 4, art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 709, dalej: p.a.s.c.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K. S. od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. (dalej: Kierownik, organ I instancji) z [...] września 2021 r. nr [...] odmawiającej wydania oryginału wydruku aktu urodzenia M. S. urodzonego [...] r. (nr aktu [...])utrzymał zaskarżona decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że wnioskiem z [...] czerwca 2021 r. (data wpływu do Urzędu Stanu Cywilnego w P.: [...] czerwca 2021 r.) K. S. zwróciła się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. o:
1) wykonanie z oryginałów - kserokopii lub skanu (w kolorze) ze zbioru dokumentów dotyczących urodzenia jej syna M. S., tj. z:
- księgi urodzeń - oryginał aktu urodzenia,
- zgłoszenia urodzenia dziecka ze szpitala,
- notatki do aktu urodzenia,
- odpisu skróconego aktu małżeństwa,
2) poświadczenie ww. dokumentów za zgodność z oryginałami wyłącznie przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego poprzez pełny czytelny podpis z imieniem i nazwiskiem (a nie przez innych pracowników urzędu stanu cywilnego z upoważnienia kierownika urzędu stanu cywilnego) wraz z odpowiednią pieczęcią w myśl art. 73 § 2 k.p.a. w zw. z art. 26 ust. 4 p.a.s.c.,
3) wydanie - uwierzytelnionych kserokopii lub skanu (w kolorze) ze zbioru dokumentów dotyczących urodzenia syna M. S.,
wskazując, że po powyższe dokumenty stawi się osobiście po wcześniejszym uzgodnieniu terminu.
Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. pismem z [...] czerwca 2021 r. nr [...] zawiadomiła stronę o wszczęciu postępowania w sprawie wydania kopii aktu urodzenia oraz wydania kserokopii wszystkich dokumentów związanych z urodzeniem syna wnioskodawczym, a także poświadczenia tych dokumentów za zgodność z oryginałem. Ponadto na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwała K. S. do uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości [...] zł za wydanie 7 stron kserokopii akt zbiorowych przedmiotowego aktu urodzenia oraz dodatkowo [...] zł, w przypadku ubiegania się o odpis skrócony aktu małżeństwa, w terminie 14 dni od otrzymania pisma pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.
K. S. pismem z [...] lipca 2021 r. (wpływ do organu [...] lipca 2021 r.) zażądała wydania kolorowej kserokopii dokumentów z akt zbiorowych aktu urodzenia syna i przesłała potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej.
Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. pismem z [...] lipca 2021 r. nr [...] przesłał K. S. uwierzytelnione kserokopie dokumentów z akt zbiorowych aktu urodzenia syna wnioskodawczyi. Poinformował, że na podstawie art. 2 ust. 4 w związku z art. 5 p.a.s.c. akt urodzenia M. S. został sporządzony w rejestrze stanu cywilnego, który prowadzony jest w systemie teleinformatycznym od 2015 r. Nie ma zatem możliwości udostępnienia aktu urodzenia w inny sposób, np. w postaci fotokopii, gdyż nie jest on utrwalony w wersji papierowej. Ponadto wyjaśnił, że zrealizowanie żądania w zakresie wykonania kserokopii w kolorze nie było możliwe z powodu możliwości technicznych. Kserokopie dokumentów zostały wydane w formie czarno-białej i zostały poświadczone za zgodność z oryginałem przez Zastępcę Kierownika Urzędu stanu Cywilnego. P. wraz z dokumentami skutecznie doręczono [...] lipca 2021 r.
K. S. pismem z [...] sierpnia 2021 r. (wpływ do organu [...] sierpnia 2021 r.) ponownie zwróciła się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. o:
1) wykonanie oraz wydanie z oryginałów wydruków ze zbioru dokumentów sporządzonych w systemie teleinformatycznym dotyczących urodzenia jej syna M. S., tj.:
- aktu urodzenia nr [...],
- zgłoszenia urodzenia dziecka ze szpitala,
- zgłoszenia urodzenia dziecka przez jego ojca,
2) poświadczenie ww. dokumentów za zgodność z oryginałami wyłącznie przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego poprzez pełny czytelny podpis z imieniem i nazwiskiem (a nie przez innych pracowników urzędu stanu cywilnego z upoważnienia kierownika urzędu stanu cywilnego) wraz z odpowiednią pieczęcią w myśl art. 26 ust. 4 pkt 2 p.a.s.c.
Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. pismem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] poinformowała, że wniosek został poprawnie zrealizowany w zakresie wydania kserokopii dokumentacji z akt zbiorowych aktu urodzenia syna. Wyjaśniła, że rejestracja zdarzenia z zakresu stanu cywilnego w 2020 r. miała formę głównie elektroniczną,. Ponadto poinformowała, że zgodnie z art. 44 ust. 1 pkt 1 kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje z rejestru stanu cywilnego odpisy zupełne i odpisy skrócone aktów stanu cywilnego, które są podpisane przez upoważnionego do tego pracownika oraz opieczętowane pieczęcią. Wskazała, że wnioskodawczym ma możliwość uzyskania odpisu aktu urodzenia syna M. S. po złożeniu wniosku i uiszczeniu opłaty. Natomiast wydanie kolejnego egzemplarza tego samego zestawu kserokopii dokumentów z akt zbiorowych będzie możliwe po uregulowaniu opłaty skarbowej. Podkreśliła, że oddział Urzędu nie ma technicznych i organizacyjnych możliwości powielenia dokumentów w kolorze. Na podstawie art. 36 k.p.a., w związku z art. 35 § 1 k.p.a. zawiadomiła o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] września 2021 r.
K. S. pismem z [...] sierpnia 2021 r., po raz trzeci, zwróciła się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. z żądaniem dotyczącym tego samego zakresu sprawy zgodnie z pismem z [...] sierpnia 2021 r. oraz wniosła o udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące przepisów regulujących pracę Urzędu Stanu Cywilnego.
Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. pismem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] na podstawie art. 10 k.p.a. poinformowała, o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz prawie wglądu w terminie 7 dni do zgromadzonej dokumentacji oraz wypowiedzenie się, co do materiałów zebranych w postępowaniu przed wydaniem decyzji i udzieliła odpowiedzi na zapytania zawarte w piśmie zainteresowanej z [...] sierpnia 2021 r.
Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w P. decyzją z dnia [...] wrzesnia 2021 r. odmówił wydania oryginału wydruku aktu urodzenia M. S. urodzonego [...] r. (nr aktu [...]).
K. S. od powyższej decyzji złożyła odwołanie do Wojewody, stwierdzając, że nie ma przepisu wyraźnie zabraniającego kierownikowi wykonania kserokopii aktu urodzenia, jak również wykonania jego wydruku w postaci dokumentu elektronicznego z systemów teleinformatycznych, w których został utworzony. Urząd Stanu Cywilnego jest zobowiązany do wydania wnioskowanych dokumentów. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 51 ust. 1), w związku z art. 73 § 1, 1a, 1b, § 2 i § 3 k.p.a. oraz art. 26 ust. 4 przepisów p.a.s.c. Wskazała, że dokumenty, które otrzymała z Urzędu Stanu Cywilnego w P. zostały podpisane bądź uwierzytelnione przez Zastępcę Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P., o co nie wnosiła w żadnym z pism.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy nie znalazł podstaw prawnych i faktycznych do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w rejestrze stanu cywilnego w formie aktów stanu cywilnego (art. 2 ust. 2 p.a.s.c.). Aktem stanu cywilnego jest wpis o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego wraz z treścią późniejszych wpisów wpływających na treść lub ważność tego aktu. Akt stanu cywilnego jest sporządzony z chwilą dokonania wpisu o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego (art. 2 ust. 3-4 p.a.s.c.).
Stosownie do art. 2 ust. 2 p.a.s.c. rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w rejestrze stanu cywilnego w formie aktów stanu cywilnego, natomiast czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego innych niż akty stanu cywilnego dokonuje się w formie decyzji administracyjnej albo czynności materialno-technicznej na podstawie art. 2 ust. 5 p.a.s.c. Stosownie do treści art. 2 ust. 6 p.a.s.c. odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego następuje w formie decyzji administracyjnej.
Przepisy p.a.s.c. określają zamknięty katalog dokumentów wydawanych z rejestru stanu cywilnego, oraz ksiąg stanu cywilnego prowadzonych przed dniem wejścia w życie p.a.s.c. oraz formy ich wydania stanowiąc, że kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje z rejestru stanu cywilnego:
- odpisy zupełne i odpisy skrócone aktów stanu cywilnego;
- zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby;
- zaświadczenia o stanie cywilnym (art. 44 ust. 1).
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy Wojewoda zauważył, że w świetle przywołanych przepisów p.a.s.c. Kierownik prawidłowo uznał za nieuzasadnione żądanie K. S. dotyczące wydania oryginału wydruku aktu urodzenia M. S. urodzonego [...] r. pod numerem [...]
Wojewoda wskazał, że przepisy p.a.s.c. określają zamknięty katalog dokumentów wydawanych z rejestru stanu cywilnego oraz formy ich wydania, które kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje z rejestru stanu cywilnego.
Odpis zupełny aktu stanu cywilnego stanowi dosłowne powtórzenie treści aktu stanu cywilnego oraz treści dołączonych wzmianek dodatkowych (art. 44 ust. 2 p.a.s.c.), natomiast odpis skrócony aktu stanu cywilnego zawiera treść aktu stanu cywilnego uwzględniającą treść dołączonych wzmianek dodatkowych (art. 44 ust. 3 p.a.s.c.).
Przepis art. 45 p.a.s.c. wprowadził zasadę ograniczonej jawności aktów stanu cywilnego. Zgodnie z ta zasadą odpis aktu stanu cywilnego wydaje się na wniosek min. osoby, której akt dotyczy oraz wstępnemu.
W świetle powyższego, jak słusznie stwierdził organ I instancji, nie można uwzględnić żądania K. S. w przedmiocie wydania oryginału aktu urodzenia jej syna M. S. z uwagi na fakt, że zgodnie z przywołanymi przepisami p.a.s.c. nie wydaje się aktów stanu cywilnego jako takich, a jedynie ich odpisy. Ponadto ich postać i forma zostały określone i zdefiniowane w przepisach przedmiotowej ustawy. P.a.s.c. określa i wskazuje wprost jakie dokumenty wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego w formie poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii z akt zbiorowych (art. 26 ust. 5 p.a.s.c). Akt stanu cywilnego nie jest częścią akt zbiorowych, co wyklucza możliwość jego wydania w oparciu o art. 26 ust. 4 p.a.s.c.
W świetle przedstawionego powyżej stanu faktycznego i prawnego, zarzuty odwołania należy uznać za nieuzasadnione. Kierownik podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania. Organ I instancji nie naruszył art. 7 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaznaczyć przy tym trzeba, że słusznego interesu obywatela nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z jego oczekiwaniami. Organ I instancji zgodnie z art. 77 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i nie przekroczył przy tym wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Jednocześnie organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 p.a.s.c. czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego są dokonywane przez kierownika urzędu stanu cywilnego lub zastępcę kierownika urzędu stanu cywilnego, natomiast uprawnienia i obowiązki kierownika urzędu stanu cywilnego przysługują i są wykonywane również przez zastępcę kierownika urzędu stanu cywilnego stosownie do art. 9 ust. 2 p.a.s.c. Natomiast kwestię upoważnień do wydawania odpisów aktów stanu cywilnego i zaświadczeń reguluje art. 10 p.a.s.c. W myśl ust. 1. powołanego artykułu kierownik urzędu stanu cywilnego może na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, upoważnić pracownika urzędu stanu cywilnego do wydawania odpisów aktów stanu cywilnego, zaświadczeń o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby oraz zamieszczania przypisków, z wyjątkiem przypisków zamieszczanych przy akcie stanu cywilnego na podstawie uznania orzeczenia organu państwa obcego lub na podstawie innego dokumentu pochodzącego od organu państwa obcego, a niewymagającego uznania albo odpisu zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przekazanego do urzędu stanu cywilnego w wykonaniu umowy międzynarodowej przewidującej wzajemną wymianę informacji w zakresie stanu cywilnego. Ponadto zgodnie z art. 10 ust. 2 p.a.s.c., wójt (burmistrz, prezydent miasta) może na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, upoważnić innego pracownika do wydawania odpisów aktów stanu cywilnego, zaświadczeń o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby oraz zamieszczania przypisków, z wyjątkiem przypisków zamieszczanych przy akcie stanu cywilnego na podstawie uznania orzeczenia organu państwa obcego lub na podstawie innego dokumentu pochodzącego od organu państwa obcego, a niewymagającego uznania albo odpisu zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przekazanego do urzędu stanu cywilnego w wykonaniu umowy międzynarodowej przewidującej wzajemną wymianę informacji w zakresie stanu cywilnego.
Decyzja Wojewody zaskarżona została przez K. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Zażądała ona wydania wydruku w formie papierowej w kolorze aktu urodzenia jej syna M. S., który został sporządzony w systemach teleinformatycznych oraz obciążenia kosztami postępowania Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P..
W uzasadnieniu skargi K. S. podkreśliła, że jako suweren, zgodnie z art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ma prawo dostępu do dotyczących jej, a w tym przypadku jej dziecka, urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, które przysługuje również po zakończeniu postępowania. W myśl § 2 może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, co tyczy się również dokumentów sporządzonych w systemach teleinformatycznych.
W dniu 8 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 14 marca 2018 r. działając na podstawie na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podjął następującą uchwałę: "W ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy" - sygn. akt I OPS 1/18. W uzasadnieniu uchwały Sąd wykazał, że,: "Konstytucyjne prawo strony dostępu do akt sprawy należy bowiem, w ocenie Sądu, rozumieć szeroko, nie tylko jako prawo wglądu w akta, prawo sporządzania notatek, odpisów i kopii, ale takie prawo żądania kserokopii dokumentów z akt sprawy, przy czym ich sporządzenie i doręczenie przez organ może być warunkowane poniesieniem kosztów przez stronę."
Pogląd o szerokim zakresie prawa dostępu do akt sprawy został sformułowany i obszernie uzasadniony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Bk 24/14. Sąd dokonał w nim wykładni art. 73 k.p.a. poprzez odwołanie do prawa dostępu do akt, gwarantowanego każdemu przez art. 51 ust. 3 Konstytucji RP i stanowiącego zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego jeden z istotnych elementów zasady państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji (wyrok TK z dnia 27 czerwca 2008 r. sygn. K 51/07, OTK - A 2008, Nr 5, poz. 87). Sąd w oparciu o przepisy konstytucyjne i stanowisko doktryny wywiódł, że realizacja prawa strony dostępu do akt sprawy przewidzianego art. 73 k.p.a. i związanego z tym prawem obowiązku organu umożliwienia stronie tego dostępu, obejmuje także obowiązek organu wydania na żądanie strony kserokopii dokumentów z akt sprawy. Pozyskiwanie z akt kopii dokumentu może polegać na sporządzeniu kopii przez stronę w obecności pracownika organu albo sporządzeniu kopii samodzielnie przez pracownika organu i doręczenie jej stronie, z ewentualnym obciążeniem strony kosztami sporządzenia kopii dokumentu i przesyłki. Celem art. 73 k.p.a. jest bowiem zapewnienie rzeczywistego funkcjonowania zasady jawności postępowania wobec strony. Na zmiany technologiczne powodujące powszechne posługiwanie się wydrukami i kserokopiami wypierające posługiwanie się w obrocie prawnym ręcznymi kopiami lub notatkami zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 889/15. Sąd pokreślił, iż przepis art. 73 § 1 k.p.a. należy tak odczytywać, by odpowiadał on nie tylko postępowi technologicznemu, ale również powszechnej praktyce utrwalonej już zarówno w stosunkach społecznych, jak i w procedurach prawnych nowoczesnego państwa demokratycznego. Pamiętać należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności, zgodnie z którą sprawy należy załatwiać w formie pisemnej (art. 14 § 1 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów zauważa, że każda z tych procedur gwarantuje stronom, na ich wniosek, prawo uzyskania kopii z akt.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2022 r. – k. 70 akt sąd.). Sąd zapewnił przy tym stronom możliwość dodatkowego wypowiedzenia się w sprawie, z czego strony nie skorzystały.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 K.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 §3 k.p.a. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 9 p.a.s.c. czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego są dokonywane przez kierownika urzędu stanu cywilnego lub zastępcę kierownika urzędu stanu cywilnego (ust. 1) a uprawnienia i obowiązki kierownika urzędu stanu cywilnego przysługują i są wykonywane również przez zastępcę kierownika urzędu stanu cywilnego (ust. 2).
Wydawanie odpisów aktów stanu cywilnego reguluje art. 44 p.a.s.c., stanowiący w kolejnych ustępach, że
1. Kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje z rejestru stanu cywilnego:
1) odpisy zupełne i odpisy skrócone aktów stanu cywilnego;
2) zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby;
3) zaświadczenia o stanie cywilnym.
2. Odpis zupełny aktu stanu cywilnego stanowi dosłowne powtórzenie treści aktu stanu cywilnego oraz treści dołączonych wzmianek dodatkowych.
3. Odpis skrócony aktu stanu cywilnego zawiera treść aktu stanu cywilnego uwzględniającą treść dołączonych wzmianek dodatkowych.
Z kolei akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego dotyczy regulacja zawarta w art. 26 p.a.s.c., który to przepis, w obecnie obowiązującym brzmieniu stanowi, że:
1. Dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty złożone po sporządzeniu aktu stanu cywilnego stanowiące podstawę do dołączenia wzmianki dodatkowej do aktu stanu cywilnego lub stanowiące podstawę zamieszczenia przypisku przy innych aktach stanu cywilnego stanowią akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego.
2. W aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego gromadzi się dokumenty, które nie podlegają zwrotowi. Na wniosek osoby, która przedkłada zagraniczny dokument stanu cywilnego, można wydać ten dokument, po uprzednim sporządzeniu kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli wnioskodawca nie ma możliwości ponownego uzyskania tego dokumentu.
3. Akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego są gromadzone w rejestrze stanu cywilnego, jeżeli zostały sporządzone na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej. W rejestrze mogą być gromadzone akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego sporządzone na piśmie utrwalonym w postaci papierowej jako odwzorowanie cyfrowe lub może być zamieszczany opis tych dokumentów.
4. Dokumenty z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, na żądanie sądu, prokuratora, osoby, której akt stanu cywilnego dotyczy, lub osoby mającej interes prawny, mogą być wydawane:
1) na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej albo odwzorowania cyfrowego poświadczonego za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo
2) w postaci kopii albo wydruku dokumentu elektronicznego poświadczonych za zgodność z oryginałem przez kierownika urzędu stanu cywilnego podpisem własnoręcznym.
Analiza powyższych regulacji prawnych musi prowadzić do wniosku o zasadności stanowiska Wojewody w zaskarżonej decyzji.
Żądanie skarżącej "wydania (...) wydruku w formie papierowej w kolorze aktu urodzenia (...) syna (...), który został sporządzony w systemach teleinformatycznych" nie może być uwzględnione. Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze do oceny zasadności takiego żądania nie mogą mieć zastosowania regulacje z art. 26 ust. 4 p.a.s.c. Zasadnie zwrócił bowiem uwagę Wojewoda, że akt stanu cywilnego nie jest częścią akt zbiorowych. Akta zbiorowe rejestracji stanu cywilnego stanowią – zgodnie z art. 26 ust. 1 p.a.s.c. "dokumenty stanowiące podstawę sporządzenia aktu stanu cywilnego lub dokumenty złożone po sporządzeniu aktu stanu cywilnego stanowiące podstawę do dołączenia wzmianki dodatkowej do aktu stanu cywilnego lub stanowiące podstawę zamieszczenia przypisku przy innych aktach stanu cywilnego". Skoro utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją decyzja Kierownika dotyczyła aktu stanu cywilnego (podobnie zresztą jak skarga wywiedziona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu), wszelkie dywagacje co do wykładni art. 26 ust. 4 p.a.s.c. oraz co do subsumcji żądania skarżącej w aspekcie regulacji prawnej z art. 26 ust. 4 p.a.s.c. są niezasadne – przepis ten nie dotyczy aktów stanu cywilnego.
Zgodnie z regulacjami art. 2 ust. 2 i 3 p.a.s.c. rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w rejestrze stanu cywilnego w formie aktów stanu cywilnego, zaś aktem stanu cywilnego jest wpis o urodzeniu, małżeństwie albo zgonie w rejestrze stanu cywilnego wraz z treścią późniejszych wpisów wpływających na treść lub ważność tego aktu, zaś stosownie do art. 5 ust. 1 p.a.s.c. rejestr stanu cywilnego jest prowadzony w systemie teleinformatycznym. Wydawanie dokumentów z rejestru stanu cywilnego uregulowane zaś zostało w rozdziale 5 p.a.s.c. zawierającym m. in. powołany wyżej art. 44.
W tym miejscu zauważyć należy, że istotnie sformułowanie sentencji decyzji organu I instancji o odmowie wydania skarżącej "oryginału wydruku aktu urodzenia" nieprecyzyjnie oddaje treść jej żądania, które to żądanie dotyczyło – jak zresztą prawidłowo wskazano w odpowiedzi na skargę - wykonania oraz wydania "z oryginałów wydruków ze zbioru dokumentów". Ten brak precyzji językowej nie miał jednak znaczenia dla wyniku sprawy – Kierownik odmówił wydania dokumentu wnioskowanego przez skarżącą, prawidłowo to żądanie identyfikując (uzasadnienie decyzji organu I instancji – str. 3 akapit 1).
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że konstatacja organów obu instancji co do braku podstawy materialnoprawnej dla uwzględnienia żądania skarżącej jest zasadna. Formy działania urzędów stanu cywilnego zostały bowiem w wyczerpujący sposób określone przepisami p.a.s.c. Ustawa ta nie przewiduje możliwości wydania na żądanie osoby zainteresowanej "wydruku" czy "kopii" aktu stanu cywilnego, a więc "wydruku" czy "kopii" wpisu w rejestrze stanu cywilnego.
Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło