IV SA/Po 1025/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Dnia [...] lutego [...] r. M. P. (dalej wnioskodawca, odwołujący albo skarżący) złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. wniosek o przyznanie pomocy finansowej, celem wyrównania ponoszonych kosztów utrzymania rodziny zastępczej. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia [...] marca 2011 r. z H. P. (dalej strona), żoną M. P., sprecyzowano, że wniosek z dnia [...] lutego 2011 r. dotyczy przyznania zasiłku celowego na zakup w marcu 2011 r. żywności w kwocie [...] zł, odzieży w kwocie [...] zł, obuwia w kwocie [...] zł. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] marca 2011 r.) Prezydent Miasta P. (dalej Prezydent albo organ I instancji) działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 2-15, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4, art. 12, art. 14, art. 36 pkt 1 lit c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41, art. 106 ust. 4, art. 107 ust.4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej ups), § 1 pkt 1 ppkt b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r., nr 127, poz. 1055), § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. 2006 r., nr 25, poz. 186 ze zm.), art. 3 pkt 1 lit. c, art. 5 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. 2005 r., nr 267, poz. 2259 ze zm., dalej ustawa z 2005 r.) i art. 104 kpa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił przyznania stronie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku z przeznaczeniem na zakup żywności w wysokości [...] zł oraz zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku na zakup odzieży i obuwia w łącznej wysokości [...] zł w miesiącu marcu 2011 r. W uzasadnieniu organ I instancji opierając się na przeprowadzonym dnia [...] marca 2011 r. wywiadzie środowiskowym w miejscu zamieszkania strony ustalił, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...]-letnim wnioskodawcą, [...]- letnim synem A. P. oraz [...]-letnią wnuczką M. P. Strona pozostaje osobą bierną zawodowo, posiadającą uprawnienia do świadczenia emerytalnego z ZUS w wysokości [...] zł. Dochód umniejszony jest o kwotę [...] zł z powodu prowadzonej egzekucji sądowej. W trakcie wywiadu środowiskowego strona poinformowała, że choruje przewlekle na schorzenia serca oraz schorzenia krążenia. Na powyższą okoliczność nie przedłożyła żadnych dokumentów. Wnioskodawca sprawuje bezpośrednią opiekę nad zamieszkującą oddzielnie matką J. J. i z tego tytułu od dnia 1 grudnia 2010 r. pobiera świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie. Świadczenie przyznane jest bezterminowo. Decyzję o przyznaniu powyższych uprawnień wydano w dniu [...] lutego 2011 r. W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawca oświadczył, że choruje przewlekle na schorzenia serca, jednak na powyższą okoliczność nie przedłożył stosownych zaświadczeń lekarskich. Syn strony, A. P. nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy od dnia [...] sierpnia 2009 r. i nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W roku akademickim 2010/2011 pozostaje studentem 2 roku Wyższej Szkoły Bankowej w P. w trybie niestacjonarnym. Syn strony do lutego 2011 r. posiadał uprawnienia do stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie oraz stypendium specjalnego. Złożył on kolejny wniosek o przyznanie stypendium za miesiąc marzec 2011 r. Zgodnie z zaświadczeniem Wyższej Szkoły Bankowej w P. będzie ono wypłacone po posiedzeniu Komisji Stypendialnej, która odbędzie się na przełomie kwietnia i maja 2011 r. Syn strony reguluje czesne w wysokości [...] zł w [...] ratach. Choruje on na epilepsję i jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Na tę okoliczność przedłożył aktualne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, ważne do dnia [...] listopada 2013 r. Wnuczka, nad którą strona wraz z mężem sprawuje opiekę w ramach rodziny zastępczej, Małgorzata P., jest uczennicą szkoły ponadgimnazjalnej w P., w chwili obecnej nie choruje przewlekle. Na dochód rodziny strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. styczniu 2011 r. składały się: świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej w wysokości [...] zł, świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł, stypendium socjalne z Wyższej Szkoły Bankowej w P. w kwocie [...] zł. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją rodzina strony jest zobowiązana do opłaty bieżącego czynszu w wysokości [...] zł, należności za energię elektryczną w wysokości [...] zł miesięcznie (przedłożona została faktura za zużycie energii elektrycznej na kwotę [...] zł za okres 2 miesięcy), rachunku za gaz w kwocie [...] zł miesięcznie (przedłożona została faktura za zużycie gazu na kwotę [...] zł za okres [...] miesięcy). Z dokumentacji dostępnej w MOPR wynika, że zamieszkujący wspólnie z rodziną strony i pozostający w odrębnym gospodarstwie domowym wnuk D. P. miesięcznie na poczet opłat mieszkaniowych przekazuje kwotę [...] zł. W trakcie wywiadu środowiskowego strona poinformowała, że do stałych miesięcznych wydatków rodziny należy opłata za internet w wysokości około [...] zł, czesne regulowane w Wyższej Szkole Bankowej w P. w wysokości [...] zł, płatne w dziesięciu ratach. Strona wskazała nadto na konieczność regularnego zażywania leków przez siebie, męża i syna, oświadczając jednocześnie, że koszt ich zakupu wynosi średnio miesięcznie [...] zł. Natomiast miesięczny koszt zakupu bilety MPK dla członków rodziny wynosi [...] zł. Strona nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość wydatków związanych z zakupem leków i biletów MPK. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji stwierdził, że rodzina strony spełnia niezbędny do otrzymania świadczeń z zakresu pomocy społecznej warunek pozostawania bez pracy oraz niepełnosprawności. W oparciu natomiast o art. 8 ups stanowiącym o kryterium dochodowym, którego przekroczenie stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczeń z zakresu pomocy społecznej organ I instancji zauważył, że rodzina strony osiągając miesięczny dochód w kwocie [...] zł (tj. [...] zł w przeliczeniu na 1 osobę) przekroczyła obowiązującą sumę [...] zł ([...] zł x [...] = [...] zł) i dlatego nie kwalifikuje się do objęcia pomocą społeczną w formie przyznania zasiłku celowego, zgodnie z art. 39 ups. Organ I instancji miał przy tym na względzie, że zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ups, odliczeniu od dochodu nie podlegają potrącenia inne niż alimentacyjne, natomiast wliczeniu do dochodu podlegają stypendia studentów przyznawane na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym. Do dochodu rodziny wliczone zostało natomiast świadczenie pielęgnacyjne przyznane mężowi strony, ponieważ nie zostało ono wyłączone w art. 8 ust. 4 ups. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.) świadczenie to przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli osoby te nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne jest zatem niejako surogatem wynagrodzenia dla osoby sprawującej opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Organ I instancji rozważył nadto możliwość przyznania stronie pomocy na podstawie ustawy z 2005 r. Zgodnie art. 5 ustawy z 2005 r., pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt. 1, jeżeli dochód na osobę lub w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt. 1 i 2 ups". Biorąc to kryterium pod uwagę, wysokość dochodu uprawniającego stronę do powyższej pomocy nie powinna przekraczać kwoty [...] zł. Dochód rodziny strony wynosi [...] zł (co na jedną osobę daje [...] zł), czyli również przekracza wskazane kryterium dochodowe. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego o którym stanowi art. 41 ups. Powołując się na zebrane w aktach sprawy dokumenty organ I instancji zauważył, że dochód rodziny skarżącej wzrósł o kwotę [...] zł miesięcznie tj. o kwotę otrzymywanego przez męża strony świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego przez Poznańskie Centrum Świadczeń decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Rodzina strony posiada zatem aktualnie własne zasoby i możliwości, m.in. osiągane miesięczne dochody dają możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych we własnym zakresie, bowiem po uiszczeniu wszelkich, wskazanych oraz udokumentowanych przez miesięcznych opłat tj. należności za czynsz w kwocie [...] zł, należności za energię elektryczną w kwocie [...] zł, należności za gaz w kwocie [...] zł, należności za internet w wysokości około [...] zł, należności za czesne w Wyższej Szkole Bankowej w wysokości [...] zł, uwzględnieniu zajęć komorniczych w wysokości [...] zł, miesięcznie, do bezpośredniej dyspozycji rodziny strony pozostaje kwota [...] zł. Biorąc pod uwagę, że w 1/5 opłat mieszkaniowych partycypuje także wnuk strony realna kwota, którą rodzina może przeznaczyć m.in. na zakup żywności wynosi [...] zł. Jednocześnie organ I instancji zauważył, że strona nie przedstawiła żadnych dokumentów na zakup leków oraz biletów MPK. Poza tym, zgodnie z dokumentacją dostępną w MOPR w miesiącu lutym 2011 r. wypłacono mężowi strony świadczenie pielęgnacyjne za okres od [...] grudnia 2010 do [...] lutego 2011 r., które łącznie wyniosło [...] zł. Ponadto A. P. za okres od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] stycznia 2011 r. pobrał stypendium szkoleniowe w kwocie [...] zł. Rodzina strony dysponowała zatem dodatkowymi środkami finansowymi w kwocie ponad [...] zł, które mogła przeznaczyć na zakup odzieży i obuwia. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej warunkowane jest wykazaniem się własną aktywnością w zakresie zaspokajania swych potrzeb życiowych. W dniu [...] marca 2011 r. wnioskodawca oświadczył, że syn A. P. z otrzymanego stypendium szkoleniowego przyznanego przez Powiatowy Urząd Pracy w kwocie [...] zł zakupił monitor LCD. W tym miejscu organ I instancji podkreślił, że uzyskiwane dochody w pierwszej kolejności powinny być przeznaczane na potrzeby pierwszoplanowe, a następnie ewentualna nadwyżka na inne cele. Należy również wskazać, że do dnia [...] marca 2011 r. rodzina strony nie poinformowała organu I instancji o tym, że pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym A. P. jest właścicielem działki o powierzchni [...] m2 oraz budynku mieszkalno-gospodarczego o powierzchni [...] m2 mieszczących się w miejscowości Przeźmierowo koło Poznania. Zgodnie z pisemnym oświadczeniem wnioskodawcy, syn A. P. jest również współwłaścicielem samochodu marki Fiat P. rocznik 2009. Samochód zakupiony został przez matkę wnioskodawcy w systemie ratalnym. Odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. złożył wnioskodawca. W uzasadnieniu odwołujący podkreślił zły stan zdrowia strony oraz jego samego, jak również mieszkających z odwołującym syna, wnuka oraz wnuczki. Odwołujący zwrócił uwagę na bezprawne zawieszenie wypłaty kwoto [...] zł z tytułu częściowego pokrycia kosztów utrzymania pełnoletniego wychowanka D. P., z uwagi na przerwanie nauki, skoro jest ona kontynuowana w innej szkole. Zdaniem odwołującego organ I instancji nieprawidłowo wliczył do dochodu rodziny otrzymywane przez A. P. stypendia wskazując, że obliczenie dochodu przypadającego na 1 osobę w rodzinie w kwocie [...] zł jest nadużyciem. Z kolei samochód marki Fiat P. z roku 2010 r., a nie 2009 r. stanowi własność matki odwołującego, a nie jego syna. Odnosząc się natomiast do posiadanej przez syna odwołującego działki w Przeźmierowie odwołujący stwierdził, że czyni starania celem przystosowania znajdującego się na niej budynku do zamieszkania. Powyższe odwołanie zostało potwierdzone pisemnie przez stronę postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] lipca 2011 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu Kolegium podzielając ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organ I instancji wskazało, że miesięczny dochód 4-osobowej rodziny odwołującej w kwocie [...] zł przekroczył kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie zasiłku celowego na podstawie powołanych przepisów, o kwotę [...] zł. Dochód rodziny przekraczał ponadto kryterium uprawniające do otrzymania pomocy w zakresie dożywiania na podstawie ustawy z 2005 r., które zgodnie z art. 5 tej ustawy wynosi 150% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ups. Organ I instancji rozważył także możliwość udzielenia pomocy rodzinie odwołującego w oparciu o art. 41 pkt 1 ups. Jak jednak słusznie wskazał organ I instancji, rodzina odwołującego jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) Marek P. (dalej skarżący) wskazał, że miesięczny dochód jego rodziny wynosi [...] zł. Biorąc pod uwagę ponoszone wydatki, na życie dla 4 osób pozostaje [...] zł. Skarżący podkreślił przy tym skromny tryb życia całej rodziny oraz niezasadne uwzględnienie stanowiącej własność A. P. nieruchomości oraz samochodu należącego do matki skarżącego, który w przyszłości ma służyć synowi skarżącego w prowadzeniu działalności gospodarczej (k. 4-5 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2011 r., nr [...],[...], Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. (k. 6-9 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. oraz poprzedzającego jej wydanie postępowania dotyczącego przyznania świadczeń z zakresu pomocy społecznej, Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2011 r. skarżący zwrócił się do organu pomocy społecznej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego celem weryfikacji ponoszonych kosztów utrzymania rodziny zastępczej. Z protokołu przeprowadzonego dnia 9 marca 2011 r. wywiadu środowiskowego przez pracownika organu I instancji ze stroną wynika, że wniosła ona o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności w wysokości 200 zł, zasiłku celowego na zakup odzieży w kwocie 200 zł oraz na zakup obuwia w kwocie 200 zł, w miesiącu marcu 2011 r. Stosownie do art. 2 ust. 1 ups, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Uprawnienia wynikające z przepisów ups mają charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 04.11.2008 r., sygn. akt I OSK 1910/07, lex nr 569575). Podstawową przesłanką przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest osiąganie dochodu nie przekraczającego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o kwoty pieniężne wskazane w art. 8 ust. 3 ups. Zarówno w dniu rozpoznawania podania skarżącego przez organy obu instancji, jak i obecnie kryterium dochodowe stosownie do §1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r., nr 127, poz. 1055 ze zm.) wynosi 351,00 zł dla osoby w rodzinie. Organy obu instancji trafnie uznały, że rodzina skarżącego nie spełnia powyższego kryterium, dokonując w tym zakresie wykładni poszczególnych ustępów art. 8 ups oraz obliczenia dochodów osiąganych miesięcznie przez skarżącego oraz pozostałe osoby pozostające z nim w jednym gospodarstwie rodzinnym. Dochód rodziny skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w styczniu 2011 r. był wyższy od kwoty [...] zł (powstałej z pomnożenia liczby członków rodziny przez kwotę [...] zł) i wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dało [...] zł. Z tego powodu przyznanie zasiłków celowych na zakup odzieży i obuwia było nieuzasadnione. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że organy obu instancji ustalając sytuację dochodową rodziny skarżącego zasadnie uwzględniły również stypendium socjalne, na wyżywienie oraz stypendium specjalne otrzymane przez A. P. ze szkoły wyższej której jest studentem w kwocie [...] zł. Tego rodzaju świadczenia nie zostały wyłączone przez ustawodawcę w art. 8 ust. 4 ups z dochodu stanowiącego podstawę obliczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Katalog ten ma natomiast charakter zamknięty. Wobec tego nie można w sposób uznaniowy poszerzać jego zakresu o innego rodzaju otrzymywane świadczenia, które nie zostały w nim wyraźnie wymienione (wyroki WSA w Kielcach z dnia 21.10.2010 r., sygn. akt II SA/Ke 595/10 i II SA/Ke 596/10, baza orzeczeń NSA). Poza tym, z zestawienia osiąganych dochodów przedstawionego przez skarżącego w piśmie stanowiącym skargę do WSA również wynika, że jego rodzina przekroczyła powyższe kryterium dochodowe osiągając [...] zł, co w przeliczeniu na jedną osobę dałoby kwotę [...] zł. Organy obu instancji nie znajdując podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w sposób prawidłowy rozważyły możliwość przyznania pomocy na podstawie ustawy z 2005 r. oraz specjalnego zasiłku celowego, o którym stanowi art. 41 pkt 1 ups. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ups. Tymczasem dochód rodziny skarżącego przekracza wskazane kryterium dochodowe, co skutkowało niemożliwością przyznania świadczeń pomocowych na podstawie ustawy z 2005 r. Niezależnym od kryterium dochodowego rodziny świadczeniem z zakresu pomocy społecznej jest specjalny zasiłek celowy, o którym stanowi art. 41 pkt 1 ups. Może on zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jego uznaniowy charakter powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (wyrok NSA z dnia 11.02.2011 r., sygn. akt I OSK 1789/10, lex nr 950874). Szczególne przypadki muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ups. W każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonej w przepisie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji (wyrok WSA w P. z dnia 04.11.2009 r., sygn. akt IV SA/Po 470/09, lex nr 589416). Organy obu instancji trafnie uznały, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzi tego rodzaju sytuacja przemawiająca za przyznaniem zasiłku o charakterze specjalnym. Charakteru takiego nie miał wniosek o pokrycie kosztów zakupu żywności, odzieży i obuwia. Zarówno Prezydent, jak i SKO ustaliły ponadto, że syn skarżącego jest właścicielem działki o powierzchni 850 m2 wraz z posadowionym na niej budynkiem mieszkalno-gospodarczym o powierzchni 85 m2, znajdującej się w Przeźmierowie koło Poznania. Faktem powszechnie znanym są ceny nieruchomości w Przeźmierowie, oscylujące w granicach [...] zł za m2 (http: //dom.money.pl/nieruchomosci,przezmierowo,miasto,sprzedaz,dzialek,0.html?miasto=Prze%BCmierowo). Prawo własności powyższej nieruchomości przedstawia znaczną wartość majątkową. Rodzina skarżącego może zatem poprawić sytuację życiową, w jakiej się znalazła, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Sąd miał również na względzie, co przyznał nawet sam skarżący, że jego syn jest użytkownikiem samochodu marki Fiat P., zakupionego przez matkę skarżącego. Oprócz kosztu nabycia samochodu należy mieć również na względzie, że rodzina skarżącego musi ponosić koszty jego eksploatacji. Dowodzi to pośrednio temu, że prawidłowo ustalona przez organy obu instancji sytuacja majątkowa rodziny skarżącego nie jest na tyle skomplikowana, aby nie stać go było na ponoszenie kosztów utrzymania pojazdu mechanicznego, które to koszty nie należą do podstawowych wydatków związanych z zapewnieniem egzystencji całej rodziny. Reasumując, organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny oraz prawny sprawy odmawiając przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń. Trzeba jednak w tym miejscu zauważyć, że wniosek o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej został złożony w dniu [...] lutego 2011 r. przez skarżącego. Prezydent po przeprowadzeniu dnia [...] marca 2011 r. wywiadu środowiskowego z małżonką skarżącego, tylko ją oznaczył jako stronę i zarazem adresata decyzji z dnia [...] marca 2011 r. Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył skarżący. Zostało ono następnie potwierdzone pisemnie przez jego małżonkę. Decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. została skierowana jedynie do małżonki skarżącego oraz organu I instancji. Skargę do WSA złożył z kolei jedynie skarżący. Wnioskodawcą w niniejszym postępowaniu był natomiast skarżący, który został pominięty w decyzjach zarówno organu I, jak i II instancji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pomocy społecznej rodzinie prawa strony ma każdy jej członek. Źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa jest norma prawna na podstawie której członkom rodziny może zostać przyznana pomoc w postaci określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 05.03.2003 r., sygn. akt II SA/Ka 878/99, baza orzeczeń NSA). Stronami postępowania przed organami obu instancji był zatem zarówno skarżący, jak i jego małżonka. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, ponieważ skarżący wraz z małżonką mieli zapewniony czynny udział na wszystkich etapach toczącego się postępowania, przedstawiając organom swoje twierdzenia oraz zapoznając się z wydanymi decyzjami. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.