IV SA/Po 1031/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi kasacyjnej K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1031/13 oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowych z dnia [...] września [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia 1. odrzucić skargę kasacyjną, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA) działając w sprawie ze skargi K. S. (dalej Skarżąca) ma decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2012 r., nr [...], w pkt 1 umorzył postępowanie w sprawie, a w pkt 2 zwrócił stronie cały uiszczony wpis od skargi w kwocie 100,00 zł. W uzasadnieniu WSA wyjaśnił, że Skarżąca samodzielnie wniosła o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie oraz o zwrot uiszczonego wpisu od skargi. Sąd nie dopatrując się powodów stojących na przeszkodzie w zakończeniu niniejszego procesu, postąpił zgodnie z wolą Skarżącej (k. 25-26 akt sądowych). Pismem z 18 grudnia 2013 r. Skarżąca wniosła o dalsze kontynuowanie niniejszego postępowania i wydanie rozstrzygnięcia co do meritum sprawy, a tym samym o uznanie uprzednio sformułowanego wniosku o cofnięcie skargi za niebyły. Skarżąca wyjaśniła, że chęć rezygnacji z dalszego prowadzenia procesu sądowego była jedynie krótkotrwała i wynikała ze złego stanu psychicznego spowodowanego kolejnymi nawrotami nękających Skarżącą chorób oraz zniechęceniem wynikającym z dotychczasowych niepowodzeń w ubieganiu się o świadczenie przysługujące osobom represjonowanym przez III Rzeszę. Jednocześnie Skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego wyjaśniając, że jest właścicielem mieszkania o wielkości [...] m2 oraz oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżąca otrzymuje co miesiąc emeryturę w wysokości [...] zł brutto. Pozostaje osobą samotną. Z emerytury opłaca wszystkie świadczenia, tj, czynsz, energię elektryczną, gaz, telefon, ubezpieczenie, abonament TV, żywność, lekarstwa (k. 49-52 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej uzależnione jest od dopełnienia wszystkich wymogów określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa). Zgodnie z art. 175 § 1 ppsa, skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis ten nie ma zastosowania w przypadku, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 ppsa). W niniejszej sprawie pismo Skarżącej z [...] grudnia 2013 r. było skargą kasacyjną wniesioną od postanowienia tutejszego Sądu z [...] listopada 2013 r. Zostało ono wniesione w terminie do wywiedzenia skargi kasacyjnej, zawierając zarzuty dotyczące jego merytorycznej treści. Pismo to zostało sporządzone osobiście przez Skarżącą, mimo że nie jest Ona jedną z osób wskazanych w art. 175 § 2 ppsa, zwolnionych z obowiązku skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego. Skarżąca została prawidłowo pouczona o wymogach sporządzenia skargi kasacyjnej – pod rygorem odrzucenia - przez pełnomocnika będącego adwokatem bądź radcą prawnym i o możliwości wystąpienia do Sądu o przyznanie stronie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. Wymogu obowiązkowego zastępstwa procesowego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej nie zastępuje jednoczesne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia radcy prawnego oraz własnoręczne sformułowanie skargi kasacyjnej. W takim przypadku skarga kasacyjna powinna zostać sporządzona przez fachowego pełnomocnika procesowego, gdyby prawo pomocy zostało przyznane Skarżącej w tym zakresie. Własnoręcznie sporządzona skarga kasacyjna przez podmiot nie mający kwalifikacji o których stanowi art. 175 §1-3 ppsa nie może być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez NSA. Innymi słowy, postępowanie prowadzone w przedmiocie przyznania Skarżącej prawa pomocy nie wpływa na brak Jej zdolności postulacyjnej do sporządzenia skargi kasacyjnej. Niesporządzenie skargi kasacyjnej przez jedną z osób wskazanych w art. 175 ppsa jest błędem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 ppsa i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 ppsa (postanowienie NSA z 18.10.2004 r. FZ 308/04 niepubl., akceptowane przez B. Dautera w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat. M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 490 uw. 10, s. 509 uw. 6a; postanowienie WSA w Warszawie z 6.7.2004 r. I SA 1556/02, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 482 uw. 7). Odnosząc się do sformułowanego przez Skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na ustanowieniu radcy prawnego, w ocenie Sądu nie zasługiwał on na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 15.3.2011 r. II GZ 83/11, lex nr 783924; postanowienie NSA z 18.6.2010 r. I FZ 153/10, Lex nr 643195; postanowienie WSA w Krakowie z 03.9.2010 r. I SA/Kr 1195/10, Lex nr 687002). To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego określenia swego żądania oraz wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 4.4.2011 r. II FZ 103/11, lex nr 783800; postanowienie NSA z 22.02.2011 r. II GZ 59/11, Lex nr 783918; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 737; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 618-619 uw. 1-2). W interesie strony leży zatem właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01.2011 r. II OZ 1361/10, lex nr 743829). W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób swej trudnej sytuacji majątkowej, która uniemożliwiłaby Jej w sposób obiektywny pokrycie kosztów fachowej pomocy prawnej. Skarżąca w złożonym wniosku sama przyznała, że ma oszczędności zmienne w kwocie ok. [...] zł. Poza tym, Skarżąca otrzymuje comiesięczne świadczenie w postaci emerytury w kwocie [...] zł brutto. Zdaniem Sądu Skarżąca dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi aby samodzielnie pokryć koszty sporządzenia skargi kasacyjnej. Instytucja prawa pomocy mająca wyjątkowy charakter nie może wobec tego znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd w pkt 1 postanowienia, uznając wniesioną skargę kasacyjną jako niedopuszczalną, odrzucił ją na podstawie art. 178 ppsa. W pkr 2 postanowienia Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. MZ