IV SA/Po 1078/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu S. W. kwotę [...]([...]) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania złożonego od decyzji Wójta Gminy T. [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach oddziaływania na środowisko. Postępowanie zakończone wydaniem Wójta Gminy T. P. z dnia [...] kwietnia 2018 r. zastało zainicjowane wnioskiem [...] sp. z o.o. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej złożyło Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" reprezentowane przez Prezesa Stowarzyszenia S. W. oraz przez Sekretarza-Skarbnika H. W.. Jak wynika z akt sprawy ani Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]", ani S. W. nie byli stroną postępowania pierwszoinstancyjnego. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstanyjnej nie podniesiono żadnych zarzutów, a jedynie wskazano, ze intencją pisma jest złożenie odwołania od decyzji Wójta Gminy T. [...] - jak wskazano - nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] Postanowieniem z dnia 25 września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność złożonego odwołania. Postanowienie to doręczono stronom postępowania oraz Stowarzyszeniu Ekologicznemu "[...]" na wskazany w odwołaniu adres Stowarzyszenia "ul. [...], [...]". Pismem z dnia 08 października 2018 r. "skargę na postanowienie SKO o nr [...] wniósł S. W., wskazując swój adres do doręczeń "Skrytka Pocztowa [...], Poczta numer [...], [...]". Na zarządzenie Sądu z dnia 14 grudnia 2018 r. S. W. został wezwany do złożenia oświadczenia czy skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] składa w imieniu własnym, tj. S. W., czy też w imieniu Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]". S. W. udzielono terminu 7 dni, pod rygorem przyjęcia, że skargę składa w imieniu własnym. Jednocześnie zobowiązano Skarżącego do wykazania swojego umocowania do działania w imieniu Stowarzyszenia [...]. We wskazanym terminie S. W. odpowiedział, że skargę składa tylko S. W.. W odpowiedzi na wezwanie Sądu wskazano "skargę składa S. W. tylko wycofuje skargę Stowarzyszenia [...]". Pomimo jednoznacznej treści wezwania, nie wykazano natomiast w żaden sposób umocowania do działania w imieniu Stowarzyszenia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny zawsze bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej ppsa). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Niedopuszczalność skargi będzie miała miejsce zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Przyczyny podmiotowe obejmują sytuacje wniesienia skargi przez podmiot, który nie jest legitymowany do jej wniesienia. Postępowanie sądowoadministracyjne, jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, może być prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, a oczywisty brak legitymacji skargowej jest podstawą do odrzucenia skargi (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 r., OSK 1229/04, orzecznia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ppsa, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Z tej regulacji wynika zatem, że złożenie skargi zostało oparte na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą co do zasady może wystąpić podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Zgodnie z art. 32 ppsa stronami w postępowaniu przed sądem administracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Na gruncie rozpoznawanej sprawy zauważenia wymaga, że skarga została wniesiona przez S. W., który w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] nie miał statusu strony. Należy przy tym podkreślić, że Skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazywał aby status strony postępowania mu przysługiwał, nigdy nie ubiegał się o uznanie go za stronę postępowania, jak również analiza akt sprawy nie daje podstaw do przyjęcia aby S. W. przysługiwał status strony w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem [...] sp. z o.o. z 21 grudnia 2017 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W tych okolicznościach sprawy na zarządzenie Sądu S. W. został wezwany do złożenia oświadczenia, czy – jak wynika z literalnego brzmienia skargi – została ona złożona w imieniu własnym S. W., czy też w imieniu Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]". Skarżącemu udzielono terminu 7 dni, pod rygorem przyjęcia, że skargę składa on w imieniu własnym. Jak wynika z akt sprawy wezwanie doręczono skutecznie na jedyny wskazany w skardze adres S. W. w dniu 19 grudnia 2018 r. i w zakreślonym terminie S. W. oświadczył, że skargę składa w imieniu własnym, jednocześnie - pomimo treści wezwania - nie przedłożył on żadnych dokumentów z których wynikałoby jego umocowanie do działania w imieniu Stowarzyszenia [...]. Postępowanie sądowoadministracyjne wszczyna się na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot (art. 50 § 1 ppsa), a struktura tego postępowania ukształtowana jest jako spór prowadzony przed niezawisłym sądem przez dwa podmioty: skarżącego – czyli podmiot żądający udzielenia ochrony prawnej i organ administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną zgłoszonego żądania udzielenia ochrony prawnej. W badanej sprawie skargę wniosła osoba fizyczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym postanowieniem, ani nie wskazywała na istnienie przysługującego jej interesu prawnego w tej sprawie. Jakkolwiek, S. W. występował w postępowaniu administracyjnym jako reprezentant Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]", to należy zauważyć, że wnosząc skargę do sądu administracyjnego Skarżący zaprzeczył, aby wnosił ją imieniu tego Stowarzyszenia, jak również nie wykazał swojego umocowania do działania na rzecz tego Stowarzyszenia. Należy zauważyć ubocznie, że składając odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, działając jako Prezes Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" S. W. posłużył się listownikiem Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" literalnie wskazał, że odwołanie składa w imieniu tego Stowarzyszenia, a podpis pod odwołaniem opatrzył imienną pieczęcią Prezesa Stowarzyszenia. Odwołanie zostało, podpisane zarówno przez Prezesa Stowarzyszenia S. W., jak również przez Sekretarza-Skarbnika w osobie H. W., a oprócz podpisów na odwołaniu widnieją imienne pieczęcie osób reprezentujących Stowarzyszenie. Tymczasem skarga złożona do sądu administracyjnego została podpisana wyłącznie przez S. W. i wskazano w niej (odmiennie niż w przypadku Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]") skrytkę pocztową na którą należy dokonywać doręczeń. Niemniej, Skarżący został wezwany do wyjaśnienia czy skargę wnosi w imieniu własnym, czy też Stowarzyszenia które reprezentował na etapie postępowania odwoławczego. Zgodnie z udzieloną przez Skarżącego odpowiedzią, należało przyjąć, że zgodnie z literalnym brzmieniem skargi została ona wniesiona przez osobę fizyczną – S. W. w imieniu własnym. Podkreślić trzeba, że z woli ustawodawcy uprawionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, przy czym interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu administracyjnego wyraża się w tym, że podmiot ten działa we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego nań obowiązku (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017, s.322). Interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (por. np. wyrok NSA z 12 maja 2011 r. sygn. I OSK 1043/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że podmiot wnoszący skargę musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r. sygn. II OSK 355/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe należało zauważyć, że przedmiotem skargi S. W. jest postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania złożonego przez innym podmiot, w postępowaniu administracyjnym, którego S. W. nie był stroną. W złożonej do Sądu skardze, ani w żaden inny sposób S. W. nie wskazał z czego wywodzi swoją legitymację skargową w niniejszej sprawie, tj. w czym upatruje istnienia po jego stronie interesu prawnego. Kolegium zaskarżonym postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność odwołania złożonego przez Stowarzyszenie od decyzji którą organ I instancji stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego w T. [...], którego zasięg oddziaływania opisany w Karcie informacyjnej przedsięwzięcia ogranicza się do działek należących do inwestora (s. 73). Ponieważ S. W. nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem przez Kolegium postanowienia z dnia [...] września 2018 r. nr [...] ani nie twierdzi jakoby interes prawny w tym postępowaniu mu przysługiwał, jak również okoliczność taka nie wynika z akt sprawy - to nie był on również legitymowany do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Sąd uznał za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1pkt 6 ppsa odrzucił wniesioną przez niego skargę, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Z kolei rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 sentencji postanowienia znajduje oparcie w treści art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 ppsa, który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.