IV SA/Po 1106/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. R. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do służby w Policji postanawia odrzucić skargę Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA w [...] wydała w dniu [...] maja 2011r. orzeczenie nr [...]/[...] dotyczące A. R[...]posiadającego stopień młodszego aspiranta, o przydziale służbowym KPP [...], pozostającego w służbie od [...].05.2000r., skierowanego przez KWP Poznań na badania lekarskie. W części A orzeczenia: 1. rozpoznano depresyjną reakcję sytuacyjną dezaptacyjną znacznie upośledzającą sprawność ustroju §69 p 2 kat.D, 2. nadciśnienie tętnicze I okres §39 p 1 kat.C, - orzeczono, że schorzenie wym. w pn.1 nie pozostaje w związku ze służbą, odn. pn.2 rozpoznania pozostaje w związku ze służbą. W części B: m.in. orzeczono, że orzekany jest zdolny do każdej pracy, wymaga okresowego leczenia, zaliczono badanego do trzeciej grupy inwalidów, orzeczono, że inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w Policji, istnieje od [...].05.2011r., a termin kontrolnego badania wyznaczono na maj 2014r.. W treści orzeczenia przywołano przepisy "rozporządzenia MSWiA z 29.09.2005 r." a w uzasadnieniu orzeczenia jako podstawę prawną "ustawę z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (Dz.U. Nr 8/2004, poz.67 ze zm.)". A. R. reprezentowany przez pełnomocnika złożył odwołanie od powyższej decyzji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i wydanie nowego określającego rodzaj schorzenia oraz zdolność do pełnienia służby w policji, ewentualnie o zarządzenie ponownego badania i wydanie nowego orzeczenia przez WKL w [...]o zdolności do pełnienia służby w Policji. Okręgowa Komisja Lekarska MSWiA w [...]po rozpoznaniu odwołania orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011r.: w części A: - rozpoznała u skarżącego schorzenie powodujące niezdolność do służby – 1.przebyta depresyjna reakcja sytuacyjna dezaptacyjna znacznie upośledzająca zdolności przystosowawcze §69 p.2, kat. D i schorzenie współistniejące – 2.nadciśnienie tętnicze I § 39 p.1, kat C, - orzeczono, że Arkadiusz R. jest całkowicie niezdolny do służby w Policji, - orzeczono, że schorzenie wym. w p.1 nie pozostaje w związku ze służbą, a wym. w p.2 pozostaje w związku ze służbą, w części B: - orzekła, że badany jest zdolny do pracy, - zaliczono badanego do trzeciej grupy inwalidzkiej czasowo – termin badania kontrolnego lipiec 2014r., - orzeczono, że nie istnieje związek inwalidztwa ze służbą w Policji. Wskazano, że orzeczenie jest ostateczne. A. R. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniósł, że nie zgadza się z treścią orzeczenia w części A dotyczącej w konsekwencji do uznania skarżącego za całkowicie niezdolnego do służby w Policji. Zarzucił naruszenie treści § 13, §12 ust.1 i 2, §14, ust.2, § 23 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lipca 1991r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz naruszenie art.7 kpa w zw. z art.11 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW i in. oraz ich rodzin poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego. Wniósł o uchylenie orzeczeń obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że z uwagi na rozpoznane schorzenia stopień zdolności skarżącego do służby w policji został określony przez zaliczenie do kategorii D tzn. całkowicie niezdolny do służby, co oznacza, że stwierdzone u badanego schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne uniemożliwiają mu pełnienie służby. Podkreślił, iż ustalenia OKL w [...]w odniesieniu do aktualnej sytuacji zdrowotnej dokonane zostały w sposób arbitralny i całkowicie dowolny, bez poszanowania zasady legalizmu i prawdy obiektywnej. Komisje lekarskie nie wyczerpująco zbadały okoliczności faktyczne sprawy. Nadto skarżący wskazał, iż orzeczenie narusza też art. 107 § 3 i 4 kpa gdyż organ nie podał uzasadnienia prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie istotną kwestią była dopuszczalność kontroli przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega, zatem zgodność z prawem aktów (decyzji, postanowień) lub czynności z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U. z 1991 r., nr 79, poz. 349 ze zm.). Z przepisów tego rozporządzenia wynika, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych oceniają na podstawie badań zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby, a także m.in. orzekają również o stopniu uszczerbku na zdrowiu spowodowanym wypadkiem lub chorobami pozostającymi w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, związku schorzeń i ułomności ze służbą, inwalidztwa i związku tego inwalidztwa ze służbą (§1 ust. 1, 2 rozporządzenia). Wojewódzkie komisje lekarskie są, zatem właściwe w zakresie badań medycznych i wydawania orzeczeń o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby, a także w szczególności o stopniu uszczerbku na zdrowiu, związku schorzeń i ułomności ze służbą (§ 12 ust. 1 i § 13 ust. 1 rozporządzenia). Z kolei zasady orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji zawarte są w treści rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 stycznia 1995 r. w sprawie zasad orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, emerytów i rencistów policyjnych, trybu postępowania i właściwości komisji lekarskich w tych sprawach, sposobu przeprowadzania kontrolnych badań lekarskich oraz wzywania inwalidów na te badania (Dz.U. z 1995r., nr 8, poz. 41 ze zm.). W niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości, że wydanie skierowanych do A.a R. orzeczeń przez komisje lekarskie nastąpiło w trybie powyższych regulacji oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2005 r., nr 206, poz. 1723 ze zm.), wydanego na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 67, ze zm.). W związku z powyższym wskazać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy czy kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazywanych orzeczeniami. Orzeczenia te łączą elementy wiedzy z elementami typowymi dla orzecznictwa administracyjnego. Ma być w nich bowiem rozpoznanie lekarskie (element wiedzy medycznej) oraz ustalenie kategorii do służby lub określenie związku chorób i ułomności ze służbą (element orzecznictwa). Trzecim obligatoryjnym ich składnikiem jest uzasadnienie, które ma wykazać zasadność rozpoznania lekarskiego oraz zaliczenia do kategorii zdolności do służby lub określenia związku chorób i ułomności ze służbą. Wskazuje to bezspornie na władztwo i jednostronność działania takich komisji lekarskich oraz potwierdza prawidłowość kwalifikowania omawianych działań do decyzji administracyjnych. Orzeczenia komisji lekarskich działających w sprawach funkcjonariuszy służb mundurowych, kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów tych służb dzielą się na dwie zasadnicze grupy. Pierwsza z nich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby. Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby lub zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej na mocy której osoba jest przyjmowana do służby, czy z niej zwalniana. Mają one jednak byt w pełni autonomiczny i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Bowiem stosunek służbowy policjanta jest stosunkiem administracyjnym, a decyzje o nawiązaniu i rozwiązaniu tego stosunku są decyzjami administracyjnymi wydanymi w wyniku postępowania administracyjnego. Dopiero decyzja administracyjna jaką jest rozkaz personalny wydawany na podstawie art.32 ust.1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. nr 30, poz.179 ) należy do kognicji sądu administracyjnego. Natomiast druga grupa orzeczeń to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości (por. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008r., sygn. akt II OSK 667/08 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r., nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000r., sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47 oraz wyrok NSA z 22 lipca 2010 r. sygn. I OSK 220/10 opublik. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, postanowienie NSA z 7 września 2010 r. sygn. I OSK 1430/10). Zaskarżone orzeczenie komisji lekarskiej - OKL MSWiA Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w części ustalającej brak związku rozpoznanych schorzeń i inwalidztwa ze służbą w Policji, jest, zatem elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy takie zgodnie z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego mają charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2 k.p.c.). W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjnoprawną. Sprawa w przedmiocie związku rozpoznanych u policjanta chorób i wynikającego z nich inwalidztwa ze służbą w Policji, dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), nie ma charakteru sprawy administracyjnej, od której służyłaby skarga do sądu administracyjnego. Sprawa z zakresu weryfikacji orzeczeń w przedmiocie stwierdzenia niezdolności do służby, związku powstałego schorzenia ze służbą oraz ustalenia grupy inwalidztwa, związku inwalidztwa ze służbą w Policji, należy, bowiem do spraw dotyczących rent z tytułu niezdolności do pracy, które na mocy art. 476 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r., nr 43 poz. 296 ze zm. - dalej k.p.c.) zalicza się do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy rentowe na podstawie ogólnej zasady wynikającej z art. 477(8) § 1 k.p.c. należą do właściwości rzeczowej sądu powszechnego, to jest Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych. Warto także zauważyć, iż orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w przedmiocie stwierdzenia niezdolności do służby, związku powstałego schorzenia częściowo ze służbą oraz ustalenia grupy inwalidztwa jest niezaskarżalne, a jedyną pośrednią drogą weryfikacji tego orzeczenia jest odwołanie od decyzji organu rentowego wniesione w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Z tych przyczyn należało skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego.