IV SA/Po 1106/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz ( spr ) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Maciej Dybowski Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia (...) r. Prezydent Miasta P. zobowiązał Z. N. do zwrotu należność w kwocie (...) zł wraz z odsetkami naliczonymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Łącznie (...) zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia (...) r. Nr (...) przyznano świadczenia pieniężne z funduszu alimentacyjnego na rzecz K. S. w wysokości (...) zł miesięcznie na okres od (...) r. do (...) r. Łącznie wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego wynoszą (...) zł, a kwota odsetek naliczonych na dzień sporządzenia decyzji (...) zł. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odwołanie od tej decyzji złożył Z. N.. Decyzją z dnia (...) r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. działając na podstawie art. 1 ust. 1 - ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm. – dalej ustawa) utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu wskazało, iż po zakończeniu okresu świadczeniowego dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu należności w kwocie (...) zł łącznie z odsetkami wyliczonymi na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Ubocznie organ wskazał, że załączone do odwołania 8 kserokopii wpłat alimentów nie mają wpływu na wydaną decyzję, gdyż są to wpłaty alimentów (po (...) zł), a nie spłata świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego K. S. W wyniku skargi Z. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 lipca 2011r., w sprawie IV SA/Po 470/11 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w sprawie o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w razie zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba, która złożyła wniosek o przyznanie świadczeń są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym funduszu (art. 19 ust. 1 ustawy). Sąd przy tym zalecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organy administracji winny przede wszystkim ustalić i rozważyć, stosownie do treści art. 7 i 77 kpa, czy i jakie alimenty skarżący przekazał osobie uprawnionej poza postępowaniem egzekucyjnym i czy w świetle przepisów ustawy miało to wpływ na zakres świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji na zakres obowiązku zwrotu należności przez skarżącego w trybie art. 27 ust. 1 tej ustawy. Dopiero bowiem te ustalenia umożliwią ocenę, czy świadczenia z funduszu zostały prawidłowo przyznane i wypłacone, gdyż tylko takie podlegają zwrotowi na podstawie ostatnio wymienionego przepisu. Decyzją z dnia (...) r., w sprawie (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzją (...), z dnia (...) r., Prezydent Miasta P. ustalił, że kwota (...) zł pobrana przez A. S. w okresie od (...). do(...) r. i od (...) do(...) r. na rzecz K. S., za który otrzymała alimenty od dłużnika Z. N. jest świadczeniem nienależnym. Decyzją z dnia (...) r., nr (...), Prezydent Miasta P., na podstawie art. 27 ust. 1, ust. 1a i ust. 2, w związku z art. 3 pkt 3 ustawy orzekł, iż Z. N. zobowiązany jest do zwrotu należności w kwocie (...) zł odpowiadającej świadczeniom wypłaconym w okresie od (...) do (...) na mocy decyzji z dnia (...) r., łącznie z ustawowymi odsetkami naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty – to jest kwoty (....) zł. W uzasadnieniu organ zaznaczył, że wydano decyzję odnośnie nienależnie pobranego przez A. S. świadczenia w kwocie (...) zł, podano w jakiej wysokości ustawowe odsetki zostały naliczone i od kiedy od należnej kwoty (...) zł i że odsetki w sumie wyliczono na kwotę (...) zł. Od tej decyzji odwołanie wniósł Z. N. Decyzją z dnia (...) r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w sprawie nr (...), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czy zostały wypłacone świadczenia i w jakiej kwocie i dacie. W razie poczynienia pozytywnych ustaleń w tym zakresie organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej. Tak więc zasadnie organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję, prawidłowo określając wysokość należności, bowiem suma ta została pomniejszona o kwotę (...) zł (uznaną decyzją z dnia (...) r. za kwotę nienależnie pobraną), a należne odsetki zostały prawidłowo wyliczone zgodnie z obowiązującą stopą i przepisami. Skargę od tej decyzji wniósł Z. N. zaznaczając, że to A. S., matka uprawnionego do alimentów K. S. złożyła fałszywe oświadczenie wprowadzając organy w błąd i wyłudziła świadczenie w pełnej wysokości. Na skutek tego musiał na nową decyzję oczekiwać dłuższy czas, mimo, że chciał już wcześniej uregulować zaległości alimentacyjne. Skarżący podniósł, że według jego wyliczeń winny jest organowi kwotę (...) zł a upływ czasu podniósł wysokość roszczenia przez naliczenie odsetek. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty i analizując przepisy jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Sąd uznał ,że ustalony stan faktyczny w sprawie oraz zgromadzone dowody nie budzą wątpliwości, a ustalenia faktyczne organu Sąd uczynił własnymi. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze zauważyć należy, iż zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy ust. 1a stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Możliwa jest spłata przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych uprawnionemu kwot także przed wydaniem decyzji w trybie art. 27 ustawy przez właściwy organ. Ma to wpływ na wysokość orzeczonego później obowiązku spłaty i wysokość odsetek. Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 tej ustawy - organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przytoczonych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1) oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2). Analiza powyższych przepisów pozwala nadto na stwierdzenie, iż decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy organ nie może badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji. Sąd zaznacza, że decyzja organu I instancji zawiera uchybienie co do określenia w sentencji kwoty podlegającej zwrotowi przez skarżącego (jest (...) zł, winno być (...) zł), choć łączna kwota (wraz z odsetkami wyliczonymi prawidłowo w decyzji z dnia (...) r.) jest prawidłowa. Uchybienie to jednak, niezauważone przez organ II instancji; zdaniem Sądu nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem z uzasadnienia decyzji obu organów wynika, że od bezsprzecznej kwoty pobranych w analizowanym okresie przez uprawnionego alimentów odliczono kwoty wpłacone przez skarżącego bezpośrednio A.S. – tj. (...) zł, uprzednio uznając je za nienależnie pobrane. W tym miejscu należy też zaznaczyć, że pod uwagę w tym zakresie można było wziąć tylko kwoty wpłacone przez skarżącego w okresie od marca do września (...) r. (7 miesięcy), a nie wszystkie kwoty przez niego wpłacane – wcześniej i później. Dodać należy, że, jak już wyżej zaznaczono, zwrot przez dłużnika alimentacyjnego należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest uzależniony od jakichkolwiek okoliczności. Dłużnik alimentacyjny w każdym przypadku ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stosownie do treści art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną wnioskodawcy. Kwestia ta jednak jest rozstrzygana w odrębnym postępowaniu zainicjowanym przez dłużnika alimentacyjnego ( tak m. in. wyrok NSA z dnia 9.11.2011r., w sprawie I OSK 1070/11, dost. w CBOiS). Ze względu na powyższe zaskarżoną decyzję należało uznać za prawidłową i orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.