IV SA/Po 1110/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego S. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpatrzeniu zażalenia S. W. na postanowienie Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch elektrowni wiatrowych o łącznej mocy do 1 MW na działce nr [...] w miejscowości G. gm. D., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071, ze. zm.), utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Z akt sprawy wynika, iż Wójt Gminy D. wydał na wniosek firmy "X" s.c. M G., A.K. K. G., decyzję znak: [...] z dnia [...] czerwca 2012r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch elektrowni wiatrowych typu "Y" o wysokości zawieszenia wirnika do 70m i szerokości łopat do 40m wytwarzających energię elektryczną o łącznej mocy 1MW na działce nr [...] w miejscowości G. gmina D. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. S. W. złożył odwołanie od decyzji środowiskowej, które zostało potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania, następnie dnia [...] maja 2013 roku złożył na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem powyższej decyzji zarzucając pominięcie go jako strony postępowania podczas procesu wydawania decyzji i niepowiadomienie o toczącym się postępowaniu, w związku z czym nie mógł skorzystać z możliwości odwołania od decyzji środowiskowej. Jednocześnie do wniosku o wznowienie postępowania dołączył pismo M. P. z dnia [...] maja 2013r., w którym informuje, że powiadomił S. W. o wydaniu decyzji z [...] czerwca 2012r. w dniu [...].04.2013r. W dniu [...] lipca 2013r. Wójt Gminy D. wydał postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla wskazanego wyżej przedsięwzięcia z uwagi na przekroczony termin jednego miesiąca, w którym winien wpłynąć wniosek o wznowienie postępowania. W wyniku rozpoznania odwołania S. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że w dniu [...].08.2013r. podczas rozprawy przed Kolegium, skarżący oświadczył, że działa w imieniu wszystkich spadkobierców J. W. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. S. W. złożył w organie I instancji odwołanie od decyzji środowiskowej z [...].06.2012r., które przesłano do Kolegium celem rozpoznania. Organ II instancji uznając, że pismo to powinno być potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania zwrócił je organowi I instancji w myśl art.150 § 1 kpa. Do pisma tego z dnia [...].04.2013r. S. W. dołączył pismo E. W. z dnia [...].12.2012r., skierowane do inwestora M. G. wzywające do zaprzestania użytkowania i przejazdu do budowy fermy wiatrowej, przez nieruchomość będącą własnością spadkobierców po J. (zm.[...]) i H. (zm.[...]) W. Kolejnym pismem z dnia [...] maja 2013r. S. W. złożył w organie I instancji wniosek o wznowienie postępowania, twierdząc, że jako współwłaściciel działki nr [...] – sąsiadującej z planowanym przedsięwzięciem, winien być stroną postępowania, a o decyzji środowiskowej dowiedział się w dniu [...] kwietnia 2013r. od M. P. Z akt sprawy wynika, że w ewidencji gruntów jako właściciel działki [...] figurował J. W., a postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po nim i jego żonie H. z dnia [...] kwietnia 2011r. nie zostało ujawnione w ewidencji gruntów, a organowi I instancji przedłożone dopiero wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania. Do wniosku tego dołączono także oświadczenie M. P., z którego wynika, że [...].04.2013r. zawiadomił S. W. o decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...].06.2012r. W ocenie organu pismo z dnia [...].12.2012r. świadczy niezbicie, iż współwłaściciele działki nr [...] wiedzieli o istnieniu decyzji regulującej kwestie związane z inwestycją realizowaną na nieruchomości oznaczonej nr [...] w G. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że termin do złożenia żądania wznowienia zaczyna bieg od dnia, w którym strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji i nie jest konieczne aby dokładnie poznała treść decyzji. W związku z tym S. W. wiedział o decyzji środowiskowej w dniu [...].12.2012r. gdy skierowano wezwanie do inwestora, a co za tym idzie nie został zachowany miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. W. zaskarżonemu postanowieniu m.in. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych. Podkreślił, iż dopiero rozmowa z M. P. uświadomiła mu, że został pominięty w całym postępowaniu. Nadto podkreślił negatywny wpływ inwestycji na środowisko i mieszkańców gminy D. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla tę decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku bezzasadności skargi, podlega ona oddaleniu w oparciu o art. 151 powołanej ustawy. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie składowiska dwóch elektrowni wiatrowych. Zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wydane zostały w ramach postępowania wznowieniowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych. Przypomnieć należy, że przesłanki wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną określone zostały enumeratywnie w art. 145 § 1 pkt 1-8 i art. 145a § 1 K.p.a., zaś tryb postępowania uregulowany został przepisami art. 146 -152 K.p.a. Omawiane postępowanie składa się w zasadzie z dwóch etapów. W ramach pierwszego etapu, który można określić mianem "wstępnego", organ bada wyłącznie kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym i przedmiotowym, a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie. Badając aspekt podmiotowy organ administracyjny winien zatem ustalić, czy podanie pochodzi od strony. W orzecznictwie sądowym ukształtował się jednak pogląd, podzielany zresztą w pełni przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że w wypadku gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., organ rozpatrując dopuszczalność wznowienia nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 K.p.a. (wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., II OSK 1981/06, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 510752). Przy czym postanowienie o wznowieniu postępowania może zapaść wyłącznie, gdy organ ustali zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie. Oceniając natomiast aspekt przedmiotowy, organ bada, czy decyzja, której dotyczy żądanie wszczęcia postępowania posiada przymiot ostateczności i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Pozytywna ocena wspomnianych przesłanek, które - co trzeba podkreślić - muszą być spełnione łącznie, nakłada na właściwy organ obowiązek wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Natomiast niewątpliwe ustalenie przez organ, iż wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn formalnych (w szczególności w razie złożenia wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu) wymaga wydania postanowienia o odmowie wznowienia (art. 149 § 3 K.p.a. w znowelizowanym brzmieniu, obowiązującym od 11 kwietnia 2011r.). Ów termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wynosi jeden miesiąc i biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 1 i 2 K.p.a.). W tym miejscu wyjaśnić należy, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi więc tu o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tę ostatnią informację, to nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeżeli posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2009r.,sygn. akt II OSK 714/08, dostępny pod adresem https://cbois.nsa.gov.pl ). W niniejszej sprawie istotę sporu stanowi okoliczność, kiedy S. W. dowiedział się o ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch elektrowni wiatrowych, a w konsekwencji czy jego odwołanie z dnia [...] kwietnia 2013r. potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wspomnianym rozstrzygnięciem został złożony w terminie ustawowym. Z akt sprawy wynika, że spadek po zmarłych J. i H. W. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] kwietnia 2011r. sygn. akt [...] nabył m.in. skarżący S. W. Organy wskazały, że z dołączonego do odwołania z dnia [...].04.2013r. pisma z dnia [...].12.2012r. wynika, że współwłaściciele działek w tym skarżący wiedzieli o decyzji środowiskowej z dnia [...] czerwca 2012r. już [...].12.2012r. W ocenie Sądu pismo z dnia [...].12.2012r. nie dowodzi, że skarżący wiedział o decyzji środowiskowej, a jedynie wskazuje, że wiedział o prowadzonych przez inwestora robotach budowlanych na działce nr [...]. Z pisma tego też nie wynika, czy strona wiedziała o toczącym się postępowaniu i czy mogła zidentyfikować organ. Zdaniem skarżącego z kolei o przedmiotowej decyzji środowiskowej dowiedział się od M. P. w dniu [...].04.2013r. Organy prowadziły postępowanie wyjaśniające, jednak nie przesłuchały zainteresowanej strony, ani świadka M. P., czy E. W., nie wyjaśniły dostatecznie kiedy dokładnie i w jakich okolicznościach skarżący dowiedział się o decyzji. Co prawda to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, w jakiej dacie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, jednakże nie zwalnia to organu administracji, stosownie do art.7 i art.9 kpa od podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie tej kwestii, czego organy nie uczyniły. Zaakcentować trzeba, iż wiedza strony o toczącym się postępowaniu środowiskowym nie oznacza jeszcze jej wiedzy o wydanej decyzji. Istotnie przyjąć należy, że organ I instancji nie zdołał bezspornie ustalić właśnie tego ostatniego, a więc momentu powzięcia wiedzy o rozstrzygnięciu (a nie tylko o toczącym się postępowaniu). Nie bez kozery ustawodawca posłużył się zwrotem "od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji" w miejsce "od dnia, w którym strona dowiedziała się o postępowaniu". Nadmienić tu należy, iż oczywiście pojęcie dowiedzenia się o decyzji nie jest pojęciem tożsamym z doręczeniem decyzji. Jednomiesięczny termin do żądania wznowienia postępowania administracyjnego biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji. Informacja o wydanej decyzji wcale nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2011r., sygn. akt I OSK 1044/10; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 571/07, oba dostępne pod adresem https://cbois.nsa.gov.pl ). Wprawdzie jak już wyżej wskazano, to na stronie żądającej wznowienia postępowania, spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedziała się o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a., to jednocześnie jednak nie wolno zapominać, iż w kontrolowanym postępowaniu zainteresowani nie składali na tą okoliczność żadnych wyjaśnień, nie byli wezwani przez organ, zaś – stosownie do zasad ogólnych postępowania – na organie spoczywał obowiązek dokonania przeprowadzenia i oceny zebranych dowodów w ich całokształcie. Nie ulega wszak wątpliwości, iż owa ocena nie może prowadzić do wniosków nie znajdujących oparcia w materiale dowodowym, a tym bardziej do wywodów sprzecznych z twierdzeniami wnioskodawcy bez uprzedniego ich wiarygodnego obalenia. Faktu rzeczywistego znalezienia się strony w posiadaniu informacji o zapadłej decyzji nie można zastąpić jakimkolwiek domniemaniem. Organ administracji obowiązany jest bowiem z urzędu badać zachowanie terminu, gdyż wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa. Brak zaś wyczerpującego ustalenia okoliczności zachowania terminu jest naruszeniem prawa, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji w zakresie swoich kompetencji jest w stanie przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające mając na uwadze powyższe wskazówki. Ponadto organ ten winien sprawdzić czy w prawidłowych miejscach i gdzie dokonane było obwieszczenie o decyzji środowiskowej i czy w związku z tym mieszkańcy mieli wiedzę o prowadzonym postępowaniu i wydanej decyzji środowiskowej. Jeśli okaże się, że czynności te zostały przeprowadzone prawidłowo, organ winien mieć na uwadze, że od momentu publicznego ogłoszenia decyzji od osób mających w sprawie interes prawny zależy inicjatywa uczestniczenia w postępowaniu. A miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art.145 § 1 pkt 4 K.p.a., w odniesieniu do podmiotów, którym na mocy przepisu szczególnego, decyzja kończąca dane postępowanie była komunikowana w drodze publicznego ogłoszenia, rozpoczyna swój bieg w piętnastym dniu po ogłoszeniu tej decyzji i to bez względu na to czy ów podmiot z takim ogłoszeniem rzeczywiście się zapoznał. Należy nadmienić, iż jak już wspomniano, na tym etapie postępowania organy badały formalne przesłanki dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania, nie przesądzając jeszcze – tak jak tego nie robi Sąd niniejszym wyrokiem – iż wnioskodawca ma status strony w postępowaniu środowiskowym. Przypomnieć tu warto, że kwestia ta stanie się przedmiotem ustaleń i oceny dopiero w razie gdyby organy wydały postanowienie, o jakim mowa w art. 149 § 1 i 2 K.p.a. Tym samym, mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.