IV SA/Po 115/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski(spr.) WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania o d d a l a s k a r g ę /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ B. Popowska Decyzją z dnia 15 grudnia 2008 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia 16 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania M.M. na pobyt stały w lokalu w miejscowości B. [...] gmina, P. W uzasadnieniu decyzji, wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 47 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), Wojewoda wskazał, iż współwłaścicielami nieruchomości w miejscowości B. [...] są K.W. i M.M. W toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzono dowody z dokumentów nadesłanych przez Komisariat Policji w P. Wynika z nich, iż: w dniu 28 grudnia 2007r. M.M. zgłosił kradzież rzeczy i wyposażenia z domu w B.; w dniu 5 czerwca 2008 r. nie był obecny w nieruchomości, a po rozpytaniu okolicznych sąsiadów ustalono, że od dłuższego czasu nie zamieszkuje w niej, tylko sporadycznie od czasu do czasu na krótko przyjeżdża. Organ przesłuchał także świadków. S.G. (sąsiad) zeznał, iż na początku czerwca 2008 r. widział przed domem samochód oraz matkę M.M.; W.T. (sąsiad) oraz D.P. stwierdzili, iż widzieli skarżącego, jednakże nie potrafili określić z jaką częstotliwością i jak długo przebywał w nieruchomości (D.P. w roku 2007 widziała go około 3-4 razy w miesiącu). W toku przesłuchania K.W. zeznała natomiast, że w związku ze sprawą rozwodową M.M. wywiózł z lokalu wszystkie rzeczy osobiste (w sierpniu 2004 r.), a od października 2004 r. nie zamieszkuje w nim. W grudniu 2005 r., podczas jej krótkiej nieobecności w domu, wywiózł meble, sprzęt AGD, pozostawił pusty lokal. Wskazała, że fakt ten potwierdzają przeprowadzone w dniu 28 grudnia 2007 r. oględziny. Zdaniem K.W. skarżący, w związku ze sprawą o podział majątku, ukrywa jego składniki i zataja fakty związane m.in. z prowadzoną działalnością gospodarczą i miejscem zamieszkania. Jego wizyty w spornej nieruchomości są sporadyczne i krótkotrwałe. Miały one miejsce w listopadzie 2007 r. i służyły stworzeniu fikcji pobytu. K.W. stwierdziła też, że M.M. mieszka z konkubiną i synem w W. lub jej okolicach. Niezależnie od zeznań, w dalszych pismach wyjaśniła, że w czerwcu i lipcu 2008 r. w domu nie było mebli, odzieży, artykułów spożywczych, ani przyborów toaletowych. Jej zdaniem zeznania świadków związanych ze skarżącym są niewiarygodne. Następnie Wojewoda powołał zeznania świadków wskazanych przez skarżącego oraz jego wyjaśnienia. J.M. (matka skarżącego) oraz J.B. (jej znajomy) zeznali, iż skarżący w spornej nieruchomości przebywa od 2 - 3 razy w tygodniu oraz co tydzień w soboty i w niedziele. Przed około dwoma tygodniami przebywał w niej wraz z konkubiną i synem przez 3 dni. M.M. podniósł, że z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą rzadko przebywa w miejscu zamieszkania, cały czas jest poza domem, z tego powodu nie jest tam widywany. Nieruchomość w B. jest jego jedynym miejscem zamieszkania, gdzie przebywa w czasie wolnym i spotyka się ze znajomymi. W utrzymaniu nieruchomości pomaga mu R.S. Twierdzenia skarżącego potwierdzili, przesłuchani na jego wniosek świadkowie P.D., M.O. I.B. Wojewoda powołał też zeznania W.G. (listonosz), który stwierdził, że skarżącego widział kilka lat temu i nie pamięta jak on wygląda. M.K. (sołtys) zeznała, iż na przełomie lutego i marca 2008 r. była w nieruchomości, ale nie widziała w niej M.M.. R.S. (znajomy skarżącego) zeznał natomiast, że od 2 miesięcy M.M. przebywa w nieruchomości bardzo często, jeden raz w tygodniu i w dni wolne od pracy, w tym czasie przebywa w niej też jego matka i inne osoby których nie zna. Odnosząc się do meritum sprawy Wojewoda wyjaśnił, że zameldowanie jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkania w danym lokalu. W pierwszej kolejności należy zamieszkać na określony rodzaj pobytu, a następnie, najpóźniej przed upływem czwartej doby, dopełnić normalności meldunkowych. Zdaniem Wojewody przeprowadzono wystarczająco wnikliwe postępowanie dowodowe, z którego wynika, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu z miejscowości B. [...]. Z takim ustaleniem przemawiają w fotografie sporządzone w toku oględzin, na których widać, że mieszkanie jest opuszczone. W ocenie organu mieszkanie można uznać za stałe miejsce pobytu, gdy stanowi dla danej osoby wyłączne centrum życiowe - lokal, w którym koncentruje ona codzienne sprawy, gdzie osoba przebywa, wypoczywa, prowadzi gospodarstwo domowe. Postępowanie dowodowe wykazało, że nieruchomość w miejscowości B. [...] nie jest dla M.M. takim miejscem stałego pobytu od czasu, kiedy mieszkał w niej razem z byłą żoną K.W. Okazjonalny charakter wizyt w lokalu potwierdzili świadkowie: S.G, W.T., D.P., J.M., J.B., P.D., M.D., R.S. i I.B. Wojewoda zaznaczył, że również skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów świadczących o jego stałym pobycie w tej nieruchomości. Wskazani przez niego świadkowie nie potwierdzili, jakoby w lokalu nocował. Zeznali jedynie, że "widują go w przedmiotowej nieruchomości". Nadto Wojewoda poddał po wątpliwość wiarygodność ich oświadczeń, sugerując, iż mogły być one wcześniej uzgodnione. Zdaniem organu nawet oświadczenia samego skarżącego (prowadzi działalność gospodarczą, pracuje na terenie całej Polski i z tego powodu rzadko przebywa w miejscu zamieszkania) nie świadczą o jego stałym pobycie w B. Wojewoda uznał i podzielił ustalenia przeprowadzone przez organ pierwszej instancji w toku postępowania dowodowego. Zaznaczył, że oględziny, zeznania świadków, ustalenia policji ani inne wyjaśnienia i oświadczenia składane przez współwłaściciela nieruchomości nie potwierdziły stałego zamieszkiwania M.M. w spornej nieruchomości. Organ odwoławczy dodał też, że zgłaszając na policji kradzież podał adres swojego zamieszkania "Poznań os. B. [...][...] m. [...]" jest to adres zamieszkania jego matki J.M. W skardze M.M. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie spełnia wymogów określonych w tym przepisie. Zdaniem skarżącego nie budzi wątpliwości fakt, że od pewnego czasu przebywa w swojej posiadłości w B.. Świadkowie potwierdzili, iż widywali i widują go w domu, w którym zamierza się zameldować. Skarżący podniósł też, że organy skoncentrowały się na ustaleniu okoliczności jego zamieszkiwania w nieruchomości; pominęły natomiast kwestię zamiaru stałego pobytu. Zamiar ten M.M. wyraził kilkakrotnie zeznając w sprawie. Ponadto wynika on pośrednio z zeznań świadków - J.B. oraz J.M. Skarżący ustosunkował się również do kwestii częstotliwości przebywania w nieruchomości. Wyjaśnił, że jest podwykonawcą firmy budowlanej. Zakres obowiązków, jaki na nim spoczywa, nie pozwala mu na codzienne, czy co drugi dzień, przyjeżdżanie do swego domu. Z tego powodu skarżący wszystkie rzeczy osobiste (ubiór) wozi samochodem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, po. z 993) pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia (art. 10 ust. 1 ustawy). Organ gminy prowadzący ewidencję ludności dokonuje zameldowania lub wymeldowania na podstawie zgłoszenia - przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (art. 47 ust. 1 i 2 ustawy). Ewidencja ludności ma na celu wyłącznie potwierdzanie faktycznego miejsca pobytu stałego lub czasowego. Jedyną przesłanką warunkującą zameldowanie na pobyt stały (jako czynność o charakterze wyłącznie rejestracyjnym) jest zatem zamieszkiwanie w określonym miejscu z zamiarem stałego przebywania. Organy ewidencyjne nie są przy tym uprawnione do badania tytułów prawnych do zamieszkiwania. Zaskarżając decyzję Wojewody M.M. skoncentrował się na wykazaniu, że odmowa zameldowania go w miejscowości B. [...] (gmina P.) została oparta na wadliwych ustaleniach i nieprawidłowej ocenie przesłanek pobytu stałego. Jego zdaniem o stałym pobycie danej osoby w nieruchomości decyduje przede wszystkim jej zamiar stałego pobytu, a dopiero w drugiej kolejności fakt zamieszkiwania. Postępowanie dowodowe dotyczyło tymczasem wyłącznie faktu zamieszkiwania. Powyższa argumentacja skargi jest chybiona. Skarżący nie dostrzega bowiem, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest właśnie "zamieszkanie w określonej miejscowości pod wskazanym adresem", któremu towarzyszy "zamiar stałego przebywania". Zameldowanie na pobyt stały wymaga zatem w pierwszej kolejności ustalenia czy fakt "zamieszkania" osoby (w określonej miejscowości pod wskazanym adresem) rzeczywiście ma miejsce. Ustalenia takiego dokonuje się w toku postępowania wyjaśniającego. W tej sprawie zebrano obszerny materiał dowodowy dotyczący faktu zamieszkiwania M.M. w domu w miejscowości B. [...]. Z materiału tego, w tym oględzin, zeznań świadków i dokumentów nadesłanych przez Komisariat Policji w P. wynika, iż skarżący nie zamieszkuje w wyżej wymienionej nieruchomości. Zdaniem Sądu Wojewoda przyjął trafną metodę oceny materiału dowodowego poprzez wyprowadzenie wniosków wstępnych z analizy zdjęć zebranych w toku oględzin pomieszczeń domu w B. [...]. Z fotografii tych wynika niezbicie, iż dom nie jest umeblowany, jak też wyposażony inne, niezbędne sprzęty codziennego użytku (k. 22-23, 173-181 akt administracyjnych). Doprowadziło to organ do przekonania, że nie może być on wyłącznym centrum życiowym M.M. Następnie Wojewoda oparł się na zeznaniach świadków, wskazując, że żaden z nich (S.G., W.T., D.P., J.M., J.B., P.D., M.D., R.S. i I.B.) nie potwierdził stałego pobytu M.M. w B.. Zdaniem organu, wbrew stanowisku skarżącego, świadkowie w swoich zeznaniach potwierdzili jedynie okazjonalny charakter jego wizyt w spornej nieruchomości. W ocenie Sądu analiza materiału dowodowego została przeprowadzona przez Wojewodę w sposób prawidłowy. Organ wskazał, które dowody uznał za wiarygodne (oględziny), jakie ustalił na ich podstawie okoliczności oraz jakie wyprowadził wnioski (fakt nie zamieszkiwania domu przez skarżącego, brak sprzętu gospodarstwa domowego, przedmiotów codziennego użytku), a ponadto - czyniąc zadość zasadzie prawdy obiektywnej - przeprowadził dalsze dowody dla potwierdzenia ustalonych wstępnie okoliczności (zeznania świadków, ustalenia policji). W decyzji Wojewoda dokonał też ich analizy. Podkreślił, że choć W.T., S.G. i R.S. widywali M.M. w nieruchomości, to jednak żaden z nich nie zeznał, iż skarżący w niej nocuje. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa sądów administracyjnych miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest między innymi: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. (zob. wyrok z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 788/07, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt V SA 1496/00; publ. Lex nr 54454). Zdaniem Sądu materiał dowodowy nie daje podstawy do twierdzenia, że dom w B. [...] stanowi miejsce koncentracji spraw życiowych M.M. - a tym samym może być uznany za miejsce jego stałego zamieszkania. Częściowe jedynie wyposażenie pomieszczeń (nieliczne meble, niewykończona instalacja elektryczna) wskazuje na prowadzenie w domu prac wykończeniowych ew. remontowych. Koresponduje to ze zeznaniami świadków, którzy spostrzegli jedynie okazjonalnie wizyty skarżącego w nieruchomości i to w okresach nie dłuższych aniżeli 2-3 dni (zob. k. 149, 182, 183 akt administracyjnych). Dokonując oceny materiału dowodowego warto również wskazać, że korespondencja kierowana do skarżącego na adres w B. [...] w gminie P. nie była przez niego ani razu podejmowana (zob. k. 22, 28, 65, 88 akt administracyjnych). Postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie okoliczności istotnych dla zastosowania norm prawa materialnego powinno być przeprowadzone przez organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: K.p.a.), która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy. Jest przy tym obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z art. 77 K.p.a., stanowiącego rozwinięcie zasady prawdy obiektywnej. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego wymaga zaś przeprowadzenia oceny wartości dowodowej każdego dowodu, jak również wskazania, na podstawie jakich dowodów organ poczynił ustalenia faktyczne oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Poczynione ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego powinna zaś znajdować pełne odzwierciedlenie w treści decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 K.p.a.). Zdaniem Sądu w tej sprawie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a rozstrzygnięcie zostało prawidłowo i w sposób pełny uzasadnione. Nie można podzielić poglądu skarżącego, że o uznaniu jego stałego pobytu w B. decyduje uzewnętrzniony zamiar zamieszkania na stałe, skoro z okoliczności sprawy wynika, iż skarżący tam nie zamieszkuje, a w każdym razie nie koncentruje swoich spraw życiowych. Zameldowanie na pobyt stały jest prawną formą rejestracji faktu trwałego przebywania określonej osoby w danej miejscowości pod wskazanym adresem. Musi zatem odnosić się do stanu istniejącego i obiektywnie weryfikowalnego, a nie tylko zamierzonego. W kontekście powyższych wywodów nie można uznać zarzutu naruszenia art. 47 § 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten konstytuuje jedynie ogólną kompetencję do rozstrzygania spraw określonych w ustawie w postępowaniu jurysdykcyjnym, w sytuacji, gdy zgłoszone przez wnioskodawcę dane budzą wątpliwości. Właściwe przesłanki materialnoprawne zameldowania zawarte zostały natomiast w art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy (zob. wyżej). Mając na względzie, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ I.Kucznerowicz /-/ J.Stankowski /-/ B.Popowska TZ/