IV SA/Po 1157/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2011r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić prawa pomocy E.W. złożyła skargę na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2011r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Z informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i w piśmie z dnia 27.11.2011r. wynika, że wnioskodawczyni jest studentką III roku Farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu a jej jedynym źródłem utrzymania są alimenty uzyskiwane od ojca w kwocie [...] zł., które w całości są przeznaczane na wynajem mieszkania w P. przy ul S. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej, pismem z dnia 10 stycznia 2012r. (doręczonym w dniu 27.01.2012 – k. 30 akt) wezwano skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od odebrania niniejszego pisma - pod rygorem rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie informacji przedstawionych w formularzu wniosku poprzez: przedłożenie wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do skarżącej, przesłanie kopii umowy najmu lokalu położonego przy ul S [...] w P. i podanie informacji o wysokości dochodu uzyskiwanego przez matkę. Należało przedłożyć zaświadczenie o wysokości zarobków matki, wykazać za pomocą kserokopii dokumentów jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz przedłożyć wyciągi i wykazy za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych matki oraz dokumentów dotyczących jej lokat i kont. Skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że prawo pomocy jest szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów w tym dotyczących sytuacji majątkowej matki. Skarżąca jako studentka III roku farmacji wyjaśniła, iż jej jedynym źródłem utrzymania są alimenty płacone przez ojca w wysokości [...] zł., które w całości przeznaczone są na wynajem mieszkania. Zwrócić należy jednak uwagę, iż obowiązek alimentacyjny, zgodnie z art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obciąża nie tylko ojca ale również matkę. Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy uznano, że skarżąca może również od matki oczekiwać pomocy w zakresie uiszczenia kosztów związanych z prowadzoną sprawą sądowoadministracyjną. Skarżąca pomimo wezwanie nie udzieliła jednak żadnych informacji pozwalających ocenić sytuację majątkową matki. Ponadto stwierdzić należy, iż skarżąca wbrew wezwaniu nie przedłożyła kopii umowy najmu mieszkania. W tej sytuacji brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza, że wnioskodawczyni nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1- §3, art. 246 §1 pkt 1 - 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji