IV SA/Po 1175/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) po rozpoznaniu sprawy z odwołania Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" (dalej: Stowarzyszenie) od decyzji Wójta Gminy T. P. z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na wykonaniu ujęcia wód podziemnych z utworów neogenu na działce o nr ewid. [...], obręb L., gmina T. [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: K.p.a.) stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu SKO wskazało, że wyniku złożenia wniosku z dnia 25 października 2017 r. przez [...], P. W. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego wykonaniu ujęcia wód podziemnych z utworów neogenu na działce o nr ewid. [...], obręb L., gmina T. [...]. W toku prowadzonego postępowania Wójt Gminy T. [...] (dalej: Wójt) wydał postanowienie z dnia [...] lutego 2018 r., [...], zwalniające Inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla ww. inwestycji. Dnia [...] kwietnia 2018 r. Wójt wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia. Pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. Stowarzyszenie wniosło odwołanie od tej decyzji. W złożonym odwołaniu nie przedstawiło żadnej argumentacji, która przemawiałaby za koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Stowarzyszenie nie brało także udziału jako strona w postępowaniu administracyjnym [...], które prowadził Wójt. Uprawnienia organizacji ekologicznych w postępowaniach w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uregulowane zostały w art. 44 i 45 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017, poz.1405 ze zm., dalej: u.i.ś.) I tak zgodnie z art. 44 ust. 1 u.i.ś. organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 K.p.a. nie stosuje się. Ponadto zgodnie z art. 44 ust. 2 u.i.ś. organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Stowarzyszenie nie zgłosiło chęci uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym o znaku [...] toczącym się przed Wójtem Gminy T. [...] i tym samym nie było ono stroną przedmiotowego postępowania. Wspomniany powyżej art. 44 ust. 2 ustawy u.i.ś. ogranicza natomiast możliwość do wniesienia odwołania i bezpośredniego zainicjowania postępowania odwoławczego przez organizację ekologiczną bez udziału w postępowaniu toczącym się przed organem I instancji wyłącznie do postępowań wymagających udziału społeczeństwa. Zaliczają się do nich postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagających przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Ustawodawca w art. 59 ust. 1 u.i.ś. przewidział dwa przypadki, w których organ administracji przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z rzeczoną normą prawną przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy. W oparciu o ustalenia organu I instancji można stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie polegające na wykonaniu ujęcia wód podziemnych zakwalifikowane zostało jako wymienione w § 3 ust. 1 pkt 42b i 70 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Powyższa kwalifikacja przedsięwzięcia jako mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko skutkowała tym, że nie zaistniała konieczność obligatoryjnego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W toku prowadzonego przez Wójta postępowania administracyjnego organ ten po zapoznaniu się z opinią Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z dnia [...] listopada 2017 r. oraz pismem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] grudnia 2018 r. wydał postanowienie z dnia [...] lutego 2018 r. zwalniające Inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stowarzyszenie nie zgłosiło chęci udziału w postępowaniu administracyjnym [...] jako organizacja społeczna w trybie art. 31 § 2 K.p.a. i w związku z tym nie uczestniczyło w nim jako strona postępowania. Wyklucza to zatem posiadanie legitymacji procesowej do skutecznego złożenia odwołania wynikającej z ww. normy prawnej. SKO zauważyło, że z funkcjonalnego punktu widzenia ustawodawca zdecydował się na dopuszczenie organizacji ekologicznych na podstawie art. 44 u.i.ś. tylko w odniesieniu do postępowań wymagających udziału społeczeństwa. W pozostałych przypadkach organizacje ekologiczne mogą ubiegać się o udział w postępowaniu administracyjnym jako organizacje społeczne na ogólnych zasadach na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Tak więc za uzasadniony należy uznać wniosek, że w sprawach dot. dopuszczania organizacji ekologicznych w postępowaniach niewymagających przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie można dokonywać wykładni rozszerzającej przepisów prawa regulujących kwestię uczestnictwa w postępowaniu tych organizacji. Postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ I instancji nie było postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, w związku z czym nie znajduje do niego zastosowania uprawnienie dla organizacji ekologicznej wymienione w art. 44 ust. 2 u.i.ś. Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu przed organem I instancji jako organizacja społeczna. Przesądza to o braku legitymacji procesowej oraz o niedopuszczalności wniesienia odwołania z dnia 24 kwietnia 2018 r. przez Stowarzyszenie od decyzji administracyjnej Wójta z dnia 6 kwietnia 2018 r. nr [...] Na postanowienie SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Stowarzyszenie, nie artykułując w niej konkretnych zarzutów. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie z uwagi na brak legitymacji Stowarzyszenia do złożenia odwołania od decyzji Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Na wstępie należy wskazać, iż złożona w sprawie niniejszej skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej P.p.s.a.), zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skarg na postanowienie w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Niedopuszczalność odwołania organ administracji stwierdza w formie postanowienia, co wynika z brzmienia art. 134 K.p.a. W orzecznictwie i doktrynie wypracowano niekwestionowane stanowisko, że niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Pierwsza z sytuacji zachodzi, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy przepisy prawne wyłączają możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę nieposiadającą legitymacji do jego wniesienia, tj. niebędącą stroną w sprawie ani adresatem decyzji, czy też nie mającą zdolności do czynności prawnych (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1661/06, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nawiązując do drugiej ze wskazanych grup przyczyn niedopuszczalności odwołania, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. odwołanie służy stronie. W związku z tym należy przyjąć, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. Zasadne jest stanowisko SKO zajęte w zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie może znaleźć zastosowania regulacja z art. 44 ust. 2 u.i.ś., jako że postępowanie, w którym wydano decyzję Wójta z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na wykonaniu ujęcia wód podziemnych nie było postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa. W takim wypadku Stowarzyszenie mogło ubiegać się o udział w postępowaniu na ogólnych zasadach na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a., wnosząc o dopuszczenie go do udziału w toczącym się postępowaniu i wykazując, że jest to uzasadnione celami statutowymi oraz że przemawia za tym interes społeczny. Obowiązkiem organizacji społecznej chcącej przystąpić do toczącego się postępowania pozostaje bowiem szczegółowe uzasadnienie potrzeby ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego oraz wskazanie, jak realnie jest ona w stanie bronić tego interesu. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że za zasadnością wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym przez organizację społeczną nie może przemawiać sama tylko chęć tego podmiotu, ale jego wiedza, fachowość i doświadczenie w danym obszarze tematycznym, a także profesjonalizm i rozeznanie w sprawie. Udział organizacji społecznej nie powinien służyć interesowi samych tylko jej członków, lecz wspierać poszanowanie obiektywnie rozumianego interesu społecznego, przy czym ze względu na ochronę interesów stron postępowania, przesłanki uprawniające organizację społeczną do żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, powinny być wykładane ściśle. Stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do udziału w toczącym się postępowaniu zakończonym decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], nie wystąpiło też w toku tego postępowania w wnioskiem o dopuszczenie do udziału w nim. Nadto także jednozdaniowe odwołanie złożone przez Stowarzyszenie od decyzji Wójta z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie zostało połączone z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Wniosek taki (o ile zostałby złożony wraz z odwołaniem) należałoby zresztą uznać za spóźniony, a to wobec zakończanego już (decyzją Wójta z dnia [...] kwietnia 2018 r.) postępowania – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1696/15, CBOSA. W tej sytuacji Sąd, uznając, że odwołanie Stowarzyszenia od decyzji Wójta z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] wniesione zostało przez podmiot nie legitymowany do jego wniesienia i nie znajdując tym samym podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a. Marginalnie zauważyć należy też brak podstaw do odrzucenia skargi, o co wnioskowano w odpowiedzi na skargę.