IV SA/Po 12/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę WSA/wyr.1-sentencja wyroku IVSA/Po12/10 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 13 listopada 2007 roku Wielkopolski Komendant Wojewódzki w Poznaniu złożonym do Starostwa Powiatowego w G. domagał się kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdem w ramach posiadanych uprawnień przez J. Z. . Z powyższego wniosku wynikało, że J. Z. otrzymał łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego za wielokrotne naruszenie przepisów o ruchu drogowym i tak : 1. w dniu 17 października 2006 roku w Gnieźnie, na ul.3 maja samochodem ciężarowym B02 wyprzedzał na przejściach dla pieszych i bezpośrednio przed nimi za co otrzymał 9 punktów karnych, 2.w dniu 1 czerwca 2007 roku w Komornikach samochodem ciężarowym H09 naruszył obowiązek używania pasów bezpieczeństwa przez kierującego pojazdem i otrzymał 2 punkty karne, 3.w dniu 5 lipca 2007 roku w Szamotułach w Śmiłowie samochodem Ciężarowym E04 przekroczył prędkość od 21 do 30 km/h za co otrzymał 4 punkty karne, 4. 4września 2007 roku we Wrześni przy ul. Kosynierów, samochodem ciężarowym, A02 spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego-kolizję drogową za co otrzymał 6 punktów karnych, 5.w dniu 1 października 2007 roku w Kwieciszewie samochodem ciężarowym E04 przekroczył prędkość od 21 do 30 km/h za co otrzymał 4 punkty karne. Starosta G. decyzją z dnia [...] 2007 roku na podstawie art.114ust.1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku –Prawo o ruchu drogowym(Dz.U z 2005 roku Nr 108poz.908 z późniejszymi , po uwzględnieniu wniosku komendanta wojewódzkiego Policji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego skierował J. Z. na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. B, C, CE . Od powyższej decyzji J. Z. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. W treści odwołania J. Z. podniósł, że kwestionuje punkt 2 wniosku Wojewódzkiego Komendanta Policji ponieważ nie mógł mieć zapiętych pasów bezpieczeństwa z uwagi na to, że samochód ciężarowy Renault nie jest w nie fabrycznie wyposażony. Ponadto we wniosku Komendanta został zamieszczony zły zapis ponieważ odwołujący nie jechał w tym dniu samochodem osobowym tylko ciężarowym. Pierwotnie decyzją z dnia [...] .2008r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...].2007r. Nr [...], w przedmiocie skierowania J. Z. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, oraz uchyliło tę decyzję w części dotyczącej terminu przewidzianego na wykonanie obowiązku przystąpienia do egzaminu, wyznaczając nowy termin - 2 miesiące od daty otrzymania decyzji Kolegium. Omówiona decyzja Kolegium została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze J. Z. wniósł o uchylenie ww. decyzji podnosząc, że zakwestionował 2 punkty karne nałożone na niego za kierowanie pojazdem, który nie był wyposażone w pasy bezpieczeństwa. Do skargi dołączona została opinia techniczna z której wynikało, że pojazd marki Renault nr rej. [...] nie musi być wyposażony w pasy bezpieczeństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] .2008r. w ramach autokontroli uwzględniło żądanie skargi i uchyliło zaskarżoną decyzję własną z dnia [...] 2008r. biorąc pod uwagę to, że opinia nie była wcześniej znana ani organom administracyjnym ani też Policji. Po uchyleniu decyzji, Kolegium pismem z dnia [...] 2008r. wystąpiło do Komendy Wojewódzkiej Policji o ponowne przeanalizowanie sprawy i rozważenie możliwości ewentualnego zweryfikowania stanowiska w sprawie kwestionowanych przez J. Z. 2 punktów karnych. Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu w piśmie z dnia [...] .2009r. [...] podtrzymał swój wniosek o skierowanie J. Z. na egzamin sprawdzający kwalifikacje i pozostawił kwestionowane punkty karne w ewidencji. Komendant Wojewódzki Policji wyjaśnił też, że korekta zapisów wykroczenia popełnionego przez J. Z. dotyczyła wyłącznie zmiany typu pojazdu ujętego w ewidencji z osobowego na ciężarowy i nie miała wpływu na fakt przyznania punktów karnych kierującemu. Po uchyleniu decyzji SKO z dnia [...].2008r. nr [...] pozostało nierozpatrzone odwołanie J. Z. wniesione od decyzji Starosty G. z dnia [...] .2007r. [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W dniu [...] 2009 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § l pkt l, art. 138 § l pkt 2 ustawy z dnia 14.06. 1960r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. nr 98, póz. 1071, ze zm.) art. 114 ust. l pkt l lit. b ustawy z dnia 20.06.1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r. nr 108, póz. 908, ze zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję Starosty G. z dnia [...] 2007 roku w mocy w części dotyczącej skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje a uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu przystąpienia do egzaminu zobowiązując J. Z. do podania się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania decyzji W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zarzuty J. Z. zostały w toku postępowania admnistracyjnego wyjaśnione przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, który w piśmie z dnia 14.08.2009r. l.dz.R-II-MW-052/13/08 postanowił o pozostawieniu kwestionowanych punktów karnych w ewidencji. Z ww. pisma wynika również, że dokonano korekty zapisów wykroczenia popełnionego przez p. J. Z. w dniu 1.06.2007r. poprzez zmianę typu pojazdu którym kierował w tym czasie z osobowego na ciężarowy. Wobec tego, że w ewidencji Policji J. Z. figuruje nadal jako kierowca posiadający 25 punktów karnych, tę okoliczność Kolegium obowiązane było uwzględnić przy wydawaniu niniejszej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało ,że na podstawie art. 114 ust. l pkt l lit. b ustawy z dnia 20.06.1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. nr 108, póz. 908, ze zm.) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, na podstawie skierowania wydanego na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych w oparciu o art. 130 ust.l (określonemu naruszeniu przepisów ruchu drogowego przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali 1-10 i wpisuje do prowadzonej przez Policję ewidencji). Starosta obowiązany jest zatem do skierowania kierowcy na egzamin kontrolny, jeżeli kierowca ten przekroczył 24 punkty karne w ciągu roku. Z informacji Policji, zawartej we wniosku o skierowanie J. Z.na egzamin oraz późniejszej korespondencji Policji, wynika że J. Z. w okresie od 17.10.2006r. do 1.10.2007r. naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego uzyskując łącznie 25 punktów karnych. Skoro Policja nie znalazła podstaw do zdjęcia, na żądanie. J. Z., 2 punktów karnych z ewidencji, Kolegium nie może w tym postępowaniu uwzględnić argumentów odwołania, podważających zasadność ich nałożenia. Jeżeli. J.Z. nie zgadzał się z liczbą nałożonych na niego punktów karnych za popełnione wykroczenia drogowe mógł dochodzić swoich praw w postępowaniu mandatowym. Z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że J. Z. podpisał mandat i nie skorzystał z prawa odmowy przyjęcia mandatu. Policja podtrzymała swój wniosek o skierowanie J. Z. na egzamin, wobec tego organy administracji publicznej zobowiązane były ten wniosek uwzględnić, zwłaszcza że nałożone na stronę punkty karne wynikają z ewidencji prowadzonej przez Policję. Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2009 roku [...] roku J. Z. w terminie ustawowo przewidzianym złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o jej uchylenie. J. Z. podniósł w złożonej skardze zarzut złej oceny dowodów przedstawionych w postępowaniu administracyjnym poprzez nieprzyjęcie, że samochód ciężarowy nr rej PGN 10YG nie miał wyposażenia w pasy, stąd nałożenie kary za brak pasów i dwóch punktów karnych jest nie do przyjęcia. Ponadto zdaniem skarżącego błędnie zakwestionowano opinię rzeczoznawcy przez niego przedłożoną ,jak i to, że nie wzięto pod uwagę tachografu, który wskazywał, że kierował samochodem ciężarowym a nie osobowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podnosząc, że Kolegium nie jest uprawnione do weryfikowania ustaleń Policji ,jako organu kontroli drogowej. Jeżeli J. Z. nie zgadzał się z liczbą nałożonych na niego punktów karnych za popełnione wykroczenia drogowe mógł dochodzić swoich praw w postępowaniu mandatowym, a tego nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze. Podstawą prawną decyzji wydanej przez organ I instancji jest przepis art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Stosownie do treści pkt 1 lit. b) tego przepisu, osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. O skierowaniu na sprawdzenie orzeka w formie decyzji właściwy starosta. Decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter rozstrzygnięcia związanego, co oznacza, że organ kierujący nie ma uprawnienia do rozważania celowości skierowania na sprawdzenie ze względu na okoliczności natury społecznej czy sytuację osobistą kierowcy. Jeśli chodzi o zakres sprawdzenia, to kierujący, który przekroczył 24 punkty karne, podlega sprawdzeniu w zakresie wszystkich posiadanych kategorii praw jazdy, co przewiduje § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. nr 236, poz. 1998), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie postępowania z kierowcami. Nie ma zatem znaczenia, jakim pojazdem w chwili popełnienia naruszenia kierował kierowca i w ramach którego z posiadanych uprawnień, fakt popełnienia naruszeń ponad wyznaczony limit uzasadnia powzięcie wątpliwości co do jego kompetencji w zakresie znajomości przepisów ruchu drogowego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że nie mogą uzasadniać żądania uchylenia decyzji zarzuty skarżącego, jakoby jego samochód ciężarowy, którym miał kierować 1 czerwca 2007 roku nie był wyposażony w pasy bezpieczeństwa. Bowiem jest to zarzut dotyczący zasadności nałożonego mandatu karnego, co zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i orzecznictwem sądów administracyjnych nie mogło być przedmiotem badania w toczącym się przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy organ administracyjny jest związany prawomocnym mandatem karnym i ilością przyznanych punktów karnych. Punkty były nakładane za przekroczenia przepisów, po uprzednim zatrzymaniu kierującego pojazdem przez kontrolującego. Fakty te zapewne nie umknęły uwadze skarżącego. Zgodnie z § 4 pkt 8 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, funkcjonariusz nakładający grzywnę w drodze mandatu na osobę podlegającą ewidencji jest obowiązany poinformować ją o fakcie popełnienia czynu podlegającego wpisowi do ewidencji oraz liczbie punktów, które będą jej przypisane z tego tytułu. Brak jest aktualnie możliwości zweryfikowania, czy takie pouczenia każdorazowo były udzielane. J. Z. jednak faktu podpisania mandatu nie kwestionował. Przyznał wręcz, że się od niego nie odwoływał bo był przekonany o tym, że zostanie anulowany. Tym samym mandat z daty 1 czerwca 2007 roku uprawomocnił się. Fakt ewidencjonowania punktów karnych za przekroczenia przepisów ruchu drogowego winien być znany każdemu prowadzącemu, wynika bowiem z przepisów prawa odnoszących się wprost do osób kierujących pojazdami. Przepisy prawa dają zainteresowanym możliwość zapoznania się ze stanem ewidencji. Zgodnie z § 9 powołanego rozporządzenia, osoba zainteresowana ma prawo uzyskać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów karnych odpowiadającym dokonanym naruszeniom. Skarżący z łatwością mógł się zatem dowiedzieć o stanie dotyczącej go ewidencji, zaś wiedzę o takiej możliwości winien posiadać ze względu na obowiązek znajomości przepisów dotyczących ruchu drogowego, tym bardziej, że wykonuje pracę zawodowego kierowcy. J. Z. mógł z ilością punktów karnych interesować się na bieżąco i ewentualnie skorzystać z możliwości zmniejszenia posiadanych punktów karnych poprzez odbycie szkolenia ,co jest uprawnieniem kierowcy i zostało przewidziane wprost w ustawie. Zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W niniejszej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia zarzutów, które w ogóle nie powinny być przedmiotem rozważania w postępowaniu administracyjnym, w którym zapadła zaskarżona decyzja Starosty G. z dnia [...] 2007 roku i Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2009 roku. Wyjaśnić przyjdzie, iż zgodnie z § 7 ust. 2 wniosek komendanta Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji sporządza się na podstawie wpisów ostatecznych. Wpisu ostatecznego dokonuje się jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania lub mandatami karnymi. Ogólna zasada przewidziana w § 6 ust. 1 pkt 3 przewiduje, że usuwa się z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia naruszenia upłynął rok. Jednocześnie jednak przepis ten zawiera zastrzeżenie odnoszące się do następstw wynikających z kolejnych przypadków naruszeń przepisów ruchu drogowego. Usunięcia punktów z ewidencji nie można dokonać, jeśli przed upływem roku kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty. Dokonanie wpisu do ewidencji jest zaś czynnością materialno-techniczną, podejmowaną przez organ Policji, co wynika z art. 130 ust. 1 ustawy. Przy czym czynności ewidencyjne mają charakter czynności materialno -technicznych, które mogą być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt I OSK 1087/05, LEX nr 275433) strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do organu o podjęcie określonego aktu i czynności, a w razie milczenia organu skorzystać ze skargi w oparciu o art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga taka powinna być poprzedzona uprzednim wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 52 § 3 powołanej ustawy. Wniesienie skargi umożliwia sądowi administracyjnemu weryfikację zasadności odmowy usunięcia punktów z ewidencji. Skarga służy również na bezczynność organu w tym zakresie. Zatem tylko organ dokonujący wpisu do ewidencji ma kompetencje do jego modyfikacji, zaś organy wydające decyzję w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji związane są treścią wniosku Komendanta i nie mogą ingerować w zapisy ewidencji. W konsekwencji w niniejszym postępowaniu organy administracji nie były uprawnione do kontroli i oceny prawidłowości działania Komendanta Wojewódzkiego Policji jako organu prowadzącego ewidencję. Wydając decyzję o skierowaniu na kontrolne sprowadzenie kwalifikacji, organy te związane są zatem zapisami w ewidencji kierowców i władne są jedynie do zbadania, czy liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym przekroczyła 24. Tymczasem w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono w oparciu o wiążące stanowisko organu Policji, iż skarżący z tytułu naruszenia przepisów ruchu drogowego przekroczył 24 punkty. Wyjaśniano też zarzut prowadzenia przez skarżącego w dniu 1 czerwca 2007 roku samochodu ciężarowego a nie osobowego, chociaż jak wspomniano powyżej, te okoliczności w ogóle nie powinny być przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący bowiem pomylił postępowanie administracyjne dotyczące wydania skierowania na egzamin celem sprawdzenia kwalifikacji z postępowaniem mandatowym, którego w ogóle nie wszczął, bowiem jak sam przyznał od mandatu nie odwoływał się. Jak z powyższego zatem wynika instytucja punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego jest związana z wydaniem orzeczenia o charakterze karnym. W omawianym przypadku takim orzeczeniem był mandat karny wystawiony przez Policję 1 czerwca 2007 roku. W przypadku mandatu karnego ( jeśli nie toczyło się w tej sprawie postępowanie sądowe) środkiem takim jest instytucja uchylenia mandatu, uregulowana w art. 101 § 1 k.p.w. Zgodnie z tym przepisem prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Wprawdzie uchylenie mandatu, o czym orzeka właściwy sąd, następuje na wniosek ukaranego złożony w terminie zawitym 7 dni od daty uprawomocnieni się mandatu, ale jest możliwe w tym przypadku wydanie także rozstrzygnięcia z urzędu. Ponadto - o czym Sąd w tej sprawie nie rozstrzyga – do rozważenia przez sąd właściwy pozostaje kwestia wystąpienia przez stronę z wnioskiem o przywrócenie terminu, który to wniosek w tym przypadku dopuszcza doktryna ( vide: Tomasz Grzegorczyk – Komentarz do kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, Dom Wydawniczy ABC 2005 r. wyd. III ). Reasumując zatem należy stwierdzić, że organ - jakim jest starosta, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ( art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym), nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne . W myśl natomiast art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego należy stwierdzić, że o nałożeniu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego ani o ich wykreśleniu z ewidencji nie decyduje starosta. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja ( komendant wojewódzki Policji ) i w związku z tym to ona dokonuje w tejże ewidencji stosownych wpisów. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide- wyrok WSA w Poznaniu z 25.04.2008 r., II SA/Po 24/08, Lex nr 533657, wyrok WSA w Warszawie z 14.04.2008 r., VI SA/Wa 7/08, Lex nr 522536, wyrok WSA w Łodzi z 30.09.2008 r., III SA/Łd 334/08, Lex nr 515338 oraz wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2009 roku OSK 1371/08 niepublikowany). Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. MZ