IV SA/Po 121/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 05 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi W dniu [...] stycznia 2016 r. (prezentata, k. [...] akt sąd.) Stowarzyszenie [...] (dalej: "Stowarzyszenie") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile wskazane w rubrum nin. postanowienia. Postanowieniem z 08 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Stowarzyszenia z powodu wniesienia jej po terminie. W dniu [...] marca 2016 r. (data nadania pisma k. [...] akt sąd.) Stowarzyszenie wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Stowarzyszenie wyjaśniło, że w dniu [...] grudnia 2015 r., syn pełnomocnika Stowarzyszenia, A. S. odebrał przesyłkę, w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej jako "k.p.a."), zawierającą postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] października 2015 r., nr [...]. Osoba ta przekazała przesyłkę adresatowi, dopiero w dniu następnym tj. [...] grudnia 2015 r., przy czym nie poinformowała ona pełnomocnika Stowarzyszenia o rzeczywistej dacie odbioru przesyłki. Władze Stowarzyszenia przekonane więc były że przesyłka ta została doręczona w dniu [...] grudnia 2015 r., tym bardziej, że pełnomocnik Stowarzyszenia widziała się z synem w dniu [...] grudnia 2015 r., a ten nie wspominał o jakiejkolwiek korespondencji, która wpłynęła w tym dniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Stowarzyszenia o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 w związku z art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Powyższe oznacza, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Wyjaśnić również należy, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając tę przesłankę powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu, jak np. nagła choroba. Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09, CBOSA). Bez wątpienia w niniejszej sprawie Stowarzyszenie uchybiło terminu do złożenia skargi o czym przesądzono w postanowieniu z dnia 08 marca 2016 r. W ocenie Sądu wniosek o przywrócenie terminu złożono z zachowaniem terminu o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Rozważenia więc wymagało, czy do uchybienia tego doszło bez winy Stowarzyszenia. Jak wynika z akt administracyjnych przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie została skutecznie doręczona w dniu [...] grudnia 2015 r. na adres pełnomocnika Stowarzyszenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji wynika, że przesyłka została odebrana przez dorosłego domownika – A. S.. W treści wniosku o przywrócenie terminu wyjaśniono, że jest to syn pełnomocnika Stowarzyszenia. Zaskarżone postanowienie zostało więc skutecznie doręczone w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej jako "k.p.a."). Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu należy pamiętać, że sam fakt prawidłowego doręczenia przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. nie wyklucza możliwości wykazania, że do uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej doszło bez winy strony. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji w której osoba podejmująca się przekazania przesyłki przez swoje zawinione działanie lub brak działania uniemożliwi adresatowi zapoznanie się z treścią pisma. W ocenie Sądu z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Okoliczności przedstawione przez Stowarzyszenie we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu, a sam fakt, iż syn pełnomocnika Stowarzyszenia nie poinformował adresata o rzeczywistym terminie w jakim odebrał on przesyłkę nie stanowi wystarczającej przesłanki do przywrócenia terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że fakt, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nie podając rzeczywistej daty odbioru, nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminowi. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 43 k.p.a., odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, że odbierający pismo zobowiąże się do jej przekazania odbiorcy. Strona ponosi więc konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (por. postanowienia NSA z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II OZ 892/14, z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt II OZ 1051/14, z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt II GZ 882/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy uznać więc należało, że Stowarzyszenie nie wykazało, należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a więc ponosi wyłączną odpowiedzialność za uchybienie ww. terminu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.