IV SA/Po 1215/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na uchwałę senatu Uniwersytetu Medycznego im. K. M. w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie określenia zasad i trybu przyjmowania na studia postanawia odrzucić skargę Pismem z dnia (...) r. J. W. wniósł skargę na uchwałę Senatu Uniwersytetu M. im. K. M. w P. z dnia (...) r. nr (...) w sprawie zmiany uchwały nr (...) Senatu Uniwersytetu M. im. K. M. w P. z dnia (...) r. w sprawie określenia zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2012/201 na Uniwersytet M. im. K. M. w P., wskazując, iż nie można zmieniać we wrześniu 2011 r. uchwały, która winna być opublikowana do końca maja 2011 r. Ponadto wskazał, iż brzmienie art. 169 pszw nie pozwala senatowi uczelni uchwalać zasad i trybu rekrutacji, po 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu M. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż uchwały senatu uczelni wyższej, jako takie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Na podstawie kwestionowanego przez skarżącego ogólnego aktu prawnego uczelni nie zostało wydane jakiekolwiek rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie studenckiej, a przecież tylko i wyłącznie enumeratywnie wymienione w art. 270 uszw akty organów uczelni, które mają charakter decyzji administracyjnych, mogą być przedmiotem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 §1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) warunkiem formalnym skutecznego złożenia skargi jest jej wniesienie przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 §1 lub 2 ppsa przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest uchwała Senatu Uniwersytetu M. Nr (...) z dnia (...) r. w sprawie określenia zasad i trybu przyjmowania na studia w roku akademickim 2012/2013 na Uniwersytet M. im. K. M. w P. Skarżący kwestionując przedmiotową uchwałę wniósł o jej uchylenie ze względu na to, iż nie można zmieniać we wrześniu 2011 r. uchwały, która winna być opublikowana do końca maja 2011 r, a ponadto wskazał, iż brzmienie art. 169 pszw nie pozwala senatowi uczelni uchwalać zasad i trybu rekrutacji, po 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy. W odniesieniu do tak sformułowanej skargi istotę legitymacji skargowej w rozpatrywanej sprawie stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli uchwały senatu. Tak zobiektywizowane rozumienie legitymacji skargowej nie oznacza jednakże, że skarga może być złożona od aktu lub czynności, z którymi skarżącego nie wiążą więzy subiektywne. Zgodnie z art. 50 §1 ppsa skarga może dotyczyć tylko "własnej sprawy administracyjnej" skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego (por. T.Woś, K. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz str. 213-214). Natomiast na podstawie art. 50 §2 ppsa legitymacja skargowa przysługuje innym podmiotom, którym ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W rozpatrywanej sprawie przedmiot zaskarżenia (uchwała Senatu UM) oraz przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym nie dają skarżącemu legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 ppsa. Tym samym skarga jest niedopuszczalna. Ustawa o szkolnictwie wyższym dotyczy szkół wyższych, które są organizowane i działają na zasadach wolności badań naukowych, wolności twórczości artystycznej i wolności nauczania (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i art. 4 ust. 2 pszw), posiadają osobowość prawną (art. 12 pszw) oraz działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne, które z punktu widzenia zasad ich organizacji i funkcjonowania mają charakter samorządowy i korporacyjny, a tworzone są w celu realizacji zadań publicznych w zakresie badań naukowych i szkolnictwa wyższego. Z uwagi na prawnie gwarantowaną autonomię szkół wyższych (art. 4 ust. 1pszw), szkoły wyższe i ich organy nie są ani organizacyjnie, ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego sprawuje nadzór nad zgodnością działań uczelni z przepisami prawa i statutem oraz z treścią udzielonego pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, a także nad prawidłowością wydatkowanych środków publicznych. państwowy nad uczelniami państwowymi (art. 33 ust. 1 pszw), czy nadzór ten ma wyłącznie charakter tzw. nadzoru prawnego. Sprawując nadzór prawny nad uczelnią w zakresie zgodności działania jej organów z przepisami ustawowymi i statutem, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, stwierdza nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora, z wyłączeniem decyzji administracyjnej, nie później niż w terminie dwóch miesięcy od otrzymania uchwały lub decyzji. (art. 36 ust. 1 pszw). Niezależnie od wskazanej regulacji w myśl art. 65 ust. 1 pszw uchwały senatu podjęte w sprawach należących do jego kompetencji, są wiążące dla innych organów uczelni publicznej, jej pracowników, doktorantów i studentów., a zgodnie z art. 65 ust. 2 pszw rektor uczelni publicznej zawiesza wykonanie uchwały senatu naruszającej przepisy ustawy lub statutu uczelni i w terminie 14 dni od dnia jej podjęcia zwołuje posiedzenie senatu celem ponownego rozpatrzenia uchwały. Jeżeli senat nie zmieni albo nie uchyli uchwały, rektor przekazuje ją ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego lub innemu właściwemu ministrowi wskazanemu w art. 33 ust. 2, w celu rozpatrzenia w trybie określonym w art. 36 ust. 1. Zaskarżona uchwała Senatu Uniwersytetu M. podjęta została w dniu (...) r. i w dacie złożenia skargi nadal obowiązywała, a Rektor tej Uczelni oraz właściwy minister do spraw szkolnictwa wyższego nie skorzystali z możliwości jej zawieszenia oraz stwierdzenia jej nieważności. Dla rozstrzygnięcia złożonej skargi istotnym jest, iż wskazane regulacje prawne rzutują na określenie strony w postępowaniu dotyczącym uchylenia uchwały senatu uczelni; legitymacja prawna do wystąpienia z takim żądaniem, a w dalszy etapie do wniesienia skargi, przysługuje wyłącznie właściwym organom danej szkoły wyższej, lub prokuratorowi. W tym wypadku chodzi bowiem o indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, w której rozstrzygnięcie nadzorcze właściwego ministra dotyczy interesu prawnego określonej uczelni i kompetencji jej organów (senatu lub rektora) do podejmowania aktów prawnych o charakterze ogólnym, a nie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie innego podmiotu prawnego. Dlatego innym podmiotom skarga taka w tym wypadku nie przysługuje (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12.02.1998 r. sygn. akt SN III ZP 46/97, publ. OSNP 1998/13/384). Zważyć przy tym należy, iż uchwała w sprawie określania zasad i trybu przyjmowania na studia podejmowana na podstawie art. 169 ust. 2 pszw nie zawiera norm prawa powszechnie obowiązującego. Jest aktem normatywnym zaliczanym do grupy aktów zakładowych o charakterze wewnętrznym, bowiem adresatem norm w nim zawartych nie są wszyscy obywatele, ale tylko kandydaci, ubiegający się o przyjęcie w poczet studentów Uniwersytetu M. Z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. studenta), wiążą przepisy zawarte w aktach wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu, obowiązującemu w danym zakładzie. W obecnym stanie prawnym tego typu akty nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej (por. T.Woś, K. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz str. 100) (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2006 r. IV SA/Po 1115/04, WSA w Lublinie z dnia 23 listopada 2011 r. III SA/Lu 579/11, opubl. cbois). Treść skargi nie pozwala przy tym uznać, iż na podstawie kwestionowanej uchwały podjęte zostało rozstrzygniecie w indywidualnej sprawie skarżącego, co jest o tyle istotne, iż o ile skarżący nie ma legitymacji czynnej w zakresie prawa do zaskarżenia uchwał senatu uczelni, to odmienna sytuacja prawna zachodzi wówczas, gdy na podstawie kwestionowanego ogólnego aktu prawnego uczelni (uchwały senatu, regulaminu studiów , etc.), podjęte zostanie rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie studenckiej. Właśnie w toku toczącego się postępowania administracyjnego, w tego typu indywidualnej sprawie studenckiej, może zostać podniesiony zarzut niezgodności z ustawą lub statutem uczelni konkretnej uchwały senatu lub decyzji rektora, która stanowiła podstawę prawną wydanej decyzji (por. ww. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12.02.1998 r. sygn. akt SN III ZP 46/97). Tym samym, aby skutecznie zwalczać przed sądem administracyjnym postanowienia uchwały z dnia (...) r. nr (...), należało wywieść skargę na decyzję (podjętą na podstawie tejże uchwały) o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia na studia akademickie, które jednolicie uznawane są indywidualne akty administracyjne. Takiej skargi skarżący nie wywiódł. W tych okolicznościach, Sąd na podstawie art. 58 §1 pkt 6 i §3 ppsa orzekł jak w sentencji.