IV SA/Po 1263/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. uchyla skarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej B. P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 11 lipca 2018r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z [...] lutego 2018r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb W., ark. mapy [...], działka nr [...] o powierzchni 415 m˛, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P., stanowiącej własność Miasta P. i pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej im. H. C. z siedzibą w P.. Sąd wskazał, że orzekający organ odwoławczy nie wyjaśnił i nie ocenił, czy odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł uprawniony podmiot. Wojewoda przeprowadził postępowanie odwoławcze z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż w sposób niepełny ustalił, czy złożone odwołanie jest dopuszczalne. Jego uwadze umknęło bowiem to, że w świetle zgromadzonych dowodów nie jest wiadomym w jakim charakterze odwołanie złożyła B. P.. Jak wynika z akt administracyjnych skarżąca była pełnomocnikiem M. H. P. w postępowaniu administracyjnym. Tymczasem odwołanie wniosła ona w imieniu własnym, co wskazywałoby, że wnosi je nie jako pełnomocnik M. H. P., lecz jako B. P.. We wskazaniach Sąd nakazał organowi odwoławczemu dokonanie szczegółowej analizy i oceny tego, czy odwołanie wniósł uprawniony podmiot. Nadto Sąd wskazał, że w razie uznania za konieczne organ odwoławczy przeprowadzi w tym zakresie uzupełniające postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda decyzją z [...] października 2018r. na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania z [...] grudnia 2017 r. Pani B. P. od decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2017 r. o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb W., ark. mapy [...], działka nr [...], wniesionego przez podmiot nieuprawniony. Organ stwierdził, że B. P. wniosła odwołanie we własnym imieniu a nie jako pełnomocnik P. M. H. P., co skutkuje stwierdzeniem, w formie postanowienia, niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a Skargę na powyższe postanowienie Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. P. zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że odwołanie złożone zostało przez B. P. osobiście, podczas gdy przez całe postępowanie występowała w charakterze pełnomocnika M. H. P., a korespondencję sam organ kierował bezpośrednio oznaczając ją imieniem i nazwiskiem skarżącej występującej w imieniu M. H. P.. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 K.p.a. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że w myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji dyspozycja zawarta w art. 153 P.p.s.a. wyznacza obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji publicznej i sądzie. Naruszenie przez organ administracji publicznej normy z art. 153 P.p.s.a. w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Związanie oceną prawną wyrażoną w treści prawomocnego orzeczenia oraz wskazaniami, co do dalszego postępowania dotyczy zarówno organu administracji publicznej, jak i Sądu ponownie rozpoznającego przedmiotową sprawę. W ocenie Sądu, Wojewoda naruszył dyspozycję normy z art. 153 P.p.s.a., co z uwagi na złożenie skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę w omawianym zakresie, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem kolejnego rozpoznania. Obowiązek, o którym mowa w art. 153 P.p.s.a. może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie organ administracyjny nie zastosował się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2018r., gdzie Sąd wyraźnie wskazał, że organ zobowiązany jest do dokonania szczegółowej oceny tego, czy odwołanie wniósł uprawniony podmiot i w tym zakresie w razie potrzeby organ przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe na podstawie at. 136 K.p.a. Słusznie wskazuje skarżąca, że organ przedwcześnie powziął decyzję o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Skoro bowiem w ocenie organu istniały wątpliwości co do tego, czy B. P. składała odwołanie w imieniu własnym, czy też w imieniu M. H. P., którą przez całe postępowanie reprezentowała - winien zapytać B. P. - czy faktycznie działała w imieniu własnym, czy też w imieniu M. H. P.. Podkreśliła, że od początku była pełnomocnikiem M. H. P. i tylko w tym charakterze występowała w postępowaniu i również składała pisma jako pełnomocnik - w imieniu własnym, ale na rzecz M. H. P.. Świadczy o tym pełnomocnictwo udzielone B. P. w toku postępowania administracyjnego przez stronę postepowania M. H. P. (k. 45 akt adm. I instancji). Wskazać bowiem należy, że organy administracji publicznej obowiązuje zasad dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 K.p.a. Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organy zobowiązane są do prowadzenia postępowania w taki sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), jak również należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem prowadzonego postępowania (art. 9 K.p.a.). W przedmiotowej sprawie zawarte w odwołaniu stwierdzenie "w imieniu własnym" nie zwalania organu od odstąpienia od wszczęcia postępowania wyjaśniającego, które umożliwiłoby osobie składającej odwołanie ewentualne usunięcie braków i wyjaśnienie wątpliwych kwestii, w tym wyjaśnienie rzeczywistej woli poprzez sprecyzowanie w czyim imieniu odwołanie jest wnoszone. Wskazał to wyraźnie Sąd w wyroku z 11 lipca 2018r. nakazując przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 K.p.a., co wyraźnie umknęło organowi odwoławczemu. Ograniczył się bowiem tylko do przyjęcia, że skoro w odwołaniu widnieje, że B. P. wnosi je w imieniu własnym to niemalże automatycznie organ przyjął, że nie jest osobą uprawnioną do złożenia tego odwołania. Kłóci się to jednak z wiadomym od początku prowadzonego postępowania administracyjnego, że uprawniona M. H. P. ustanowiła dwóch pełnomocników, w tym, B. P.. Nie sposób zatem pominąć tą kwestię i przyjąć, jak to uczynił organ, że odwołanie zostało wniesione w imieniu własnym przez osobę nieuprawnioną. O tym, jaki charakter i zakres żądania, a także uprawnienie do jego wniesienia, ma mieć pismo wniesione w toku postępowania administracyjnego decyduje ostatecznie wnoszący pismo, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ mając na względzie art. 7 – 9 K.p.a., powinien zwrócić się do wnioskodawcy o zajęcie jednoznacznego stanowiska (por. wyr. WSA Warszawie z 4 kwietnia 2002r., sygn. akt I SA 2188/00; WSA w Łodzi z 6 października 2009r., sygn. akt II SA/Łd 548/09, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynikało bowiem, kto jest stroną postępowania oraz że nie mogła nią być skarżąca B. P.. Z akt sprawy wynika jednak, że mogła działać w imieniu strony jako jej pełnomocnik na zasadzie art. 33 § 4 k.p.a. Natomiast jeżeli organ administracji miał wątpliwości, co do istnienia takiego umocowania to powinien wezwać wnoszącą odwołanie do jego wyjaśnienia. Obowiązek taki wynika z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności z art. 8 i 9 K.p.a. Z tego ostatniego przepisu wynika w szczególności obowiązek udzielenia stronie informacji, jakie działania w toku postępowania administracyjnego powinna podjąć, aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (por. wyr. NSA z 18 lipca 2010r., sygn. akt I OSK 1040/11). Reasumując, w ocenie Sądu brak ze strony organu odwoławczego powyższych czynności i poprzestanie bez jakiegokolwiek wyjaśnienia na uznaniu, że wnoszącym odwołanie w imieniu własnym w niniejszej sprawie jest B. P., świadczy o naruszeniu powołanych norm określonych w art. 8 i 9 K.p.a. Trzeba bowiem zauważyć, że niewyjaśnienie skarżącej przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, komu przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o zwrot nieruchomości, prowadzi do zamknięcia stronie postępowania – M. H. P. drogi do wniesienia środka odwoławczego od decyzji organu I instancji. Tym bardziej zatem, mając na względzie, że brak powyższych wyjaśnień rzutuje na sytuację procesową strony, organ odwoławczy powinien po wniesieniu odwołania z zwrócić się ze stosownym pouczeniem i żądaniem podania, czy odwołanie wnosi w imieniu swoim, czy mocodawcy. W związku z powyższym, Sąd uznał, że powyższe naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylić należało zaskarżone postanowienie, jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku. Organ II instancji ponownie prowadząc postępowanie uwzględni ocenę prawną i wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku i wyroku WSA w Poznaniu z 11 lipca 2018r. a następnie wezwie B. P. do sprecyzowania czy odwołanie wnosi w imieniu własnym, czy w imieniu M. H. P. jako strony postępowania zwrotowego. Organ dochowa przy tym wszelkich zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 §1 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., czemu da wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 §3 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi ([...] zł) na podstawie §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Skarga w niniejszej sprawie została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.