IV SA/Po 1265/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku 1. oddala skargę; 2. nakazuje ściągnąć od skarżącego S. R. na rzecz Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) kwotę 500 złotych (pięćset) tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego; 3. przyznaje adwokatowi E. N. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], wskazując na art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej jako pr.bud.) nakazał W. M. – inwestorowi robót budowlanych realizowanych w mieszkaniu [...] (dalej jako Inwestor) doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z rozwiązaniami przedstawionymi w opracowaniu będącym uzupełnieniem do ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych, sporządzonej [...]; opracowanie stanowi załącznik do decyzji. W decyzji zapisano, że roboty budowlane polegają na przebudowie pomieszczenia, w którym zlokalizowane zostało urządzenie grzewcze, w celu zapewnienia jego odpowiedniej kubatury; przebudowie łazienki wraz z jej urządzeniami, w celu poszerzenia do 0,8 m (w świetle ościeżnicy) otworu drzwiowego do niej prowadzącego; wykonaniu wentylacji nawiewno-wywiewnej pomieszczenia, w którym zlokalizowane zostało urządzenie grzewcze; wyprowadzeniu ponad dach, z sufitu łazienki, kominka wentylacyjnego. Organ I instancji nakazał wykonanie robót budowlanych w terminie do dnia [...] lipca 2014 r. Uzasadniając decyzję Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB, organ I instancji) napisał, że w dniu 04 kwietnia 2013 r. otrzymał pismo S. R. (dalej jako Skarżący) dotyczące robót budowlanych wykonanych przez Inwestora, w budynku będącym ich współwłasnością. W toku czynności kontrolnych stwierdzono, iż dokonano przebudowy pokoju mieszkalnego, zlokalizowanego na poddaszu (II piętro) przedmiotowego budynku. Na podstawie przedłożonych podczas kontroli dokumentów stwierdzono, że przebudowany pokój jest własnością Inwestora. Wykonane przez Inwestora roboty budowlane, polegały na wydzieleniu z istniejącego pokoju, o powierzchni użytkowej 14,80 m2 pomieszczenia o powierzchni użytkowej 3,40 m2. W ramach opisywanej przebudowy zrealizowano ścianki działowe grubości 12 cm ze stelażu stalowego, do którego zamocowane zostały płyty gipsowo - kartonowe. Ponadto dokonano montażu niezbędnych instalacji: elektrycznej, wentylacyjnej oraz wodno-kanalizacyjnej. W wyniku przebudowy powstały łazienka o powierzchni 3.40 m2 i zaadaptowana kuchnia o powierzchni 10,90 m2. W łazience ułożono płytki ceramiczne i została wyposażona w kabinę prysznicową, miskę ustępową oraz umywalkę. Ścieki odprowadzane są do istniejącego pionu kanalizacyjnego. Ciepła woda przygotowywana jest w podgrzewaczu elektrycznym. Dodatkowo w wydzielonym pomieszczeniu kuchennym zainstalowano kominek, który podłączony został do przewodu kominowego oznaczonego nr 6. Kontrola wykazała ponadto, że w pomieszczeniach, zlokalizowanych na obu piętrach, będących własnością Inwestora, wymieniona została stolarka okienna. W miejscu drewnianej stolarki ze szprosami zamontowano stolarkę z PCV bez podziałów. W trakcie opisanej wymiany stolarki nie dokonano zmiany rozmiaru otworów okiennych. W dniu kontroli przedmiotowe mieszkanie nie było użytkowane. PINB ustalił, że wszelkie opisane roboty budowlane zrealizowane zostały bez projektu budowlanego, jak również pozwolenia na budowę czy zgłoszenia. W wyniku opisanych robót budowlanych dokonano, między innymi, zmiany wielkości oraz układu obciążeń na stropie dzielącym I i II piętro. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, nakładając jednocześnie na Inwestora obowiązek przedłożenia inwentaryzacji oraz ekspertyzy technicznej wykonanych robót. Po analizie przedłożonej przez Inwestora dokumentacji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. PINB nakazał Inwestorowi zaniechanie dalszych robót budowlanych związanych z przebudową mieszkania. Rozpoznając odwołanie Skarżącego, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na wątpliwości PINB wobec przedłożonej ekspertyzy należało wezwać zobowiązanego bądź osobę sporządzającą do jej uzupełnienia bądź złożenia wyjaśnień. W toku prowadzonego postępowania zostały przedłożone dwa uzupełnienia do ekspertyzy. Z materiału dowodowego wynika, iż pomieszczenie w którym zainstalowane zostało urządzenie grzewcze typu "koza" tylko w części odpowiada kryteriom stawianym przez § 132 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. - w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Niezgodna jest kubatura pomieszczenia, w którym zlokalizowano urządzenie grzewcze typu "koza", wynosząca 28,44 m3, podczas gdy minimalna kubatura, zgodnie z § 132 ust. 3 pkt 1 ww. Rozporządzenia wynosi 30.00 m3. Autorka ekspertyzy, w porozumieniu z projektantami z zakresu instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz instalacji elektrycznej jak i Inwestorem, wskazała na potrzebę przebudowy tego pomieszczenia, w celu zapewnienia jego odpowiedniej kubatury; przebudowy łazienki wraz z jej urządzeniami, poprzez poszerzenie do 0,8 m (w świetle ościeżnicy) otworu drzwiowego do niej prowadzącego; wyprowadzenia ponad dach z sufitu łazienki kominka wentylacyjnego. W trakcie tego postępowania Skarżący pismem z dnia 25 lutego 2014 r. zawiadomił o prawdopodobnym prowadzeniu przez Inwestora robót budowlanych. Ustalenia kontroli potwierdziły, że Inwestor dokonał przebudowy przewodu kominowego, oznaczonego nr 2, polegającej na podłączeniu wentylacji pokoju mieszkalnego powstałego w wyniku robót budowlanych będących przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia 04 kwietnia 2014 r. PINB nakazał doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, poprzez zamurowanie otworu wentylacyjnego. Czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 09 maja 2014 r. wykazały zrealizowanie nałożonego obowiązku. Oceniając roboty budowlane - przebudowę pokoju mieszkalnego PINB stwierdził, że zostały one wykonane w warunkach samowoli budowlanej. Przebudowa spełnia przesłanki zawarte w art. 3 pkt 7a p.b. Podstawą wydania decyzji są zalecenia ekspertyzy. PINB podkreślił, że w doktrynie utrwalono pogląd, zgodnie z którym, podjęcie przez organ nadzoru budowlanego w terminie którejś z decyzji z art. 51 ust. 1 pr. bud., która następnie została uchylona, nie powoduje utraty ważności wcześniej wydanego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych ("skonsumowanego" w wyniku wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1). Nie mamy zatem do czynienia z bezskutecznym upływem dwumiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4 p.b. (Samowola budowlana w polskim prawie budowlanym; M. Cherko, W. Grecki, Warszawa 2013). Powyższe stanowisko wynika wprost z poglądu utrwalonego w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 27 listopada 2007 r., II OSK 1558/06; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej NSA; dalej jako CBOSA). W odwołaniu od opisanej decyzji Skarżący, zastępowany przez pełnomocniczkę – córkę, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PINB. W odwołaniu została także zawarta skarga na pracownika PINB prowadzącego sprawę. Uzasadniając skargę pełnomocniczka zarzuciła, że pracownik PINB nie podjął żadnych czynności w sprawach poruszanych przez pełnomocnika w pierwszym odwołaniu. Dalej zarzuciła, że nie została poinformowana o otrzymaniu przez PINB uzupełnienia ekspertyzy. Postępowanie było prowadzone stronniczo; decyzja nakazująca zamurowanie otworu wentylacyjnego nie została wykonana, a otwór nadal istniał podczas kontroli. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. znak sprawy [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wskazując na art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa) uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązków i w tej części orzekł o wykonaniu obowiązku w terminie do dnia [...] października 2014 r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając WWINB napisał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budową z zastrzeżeniem art. 29-31. Słusznie organ I instancji uznał, że Inwestor wykonał roboty budowlane polegające na przebudowie (art. 3 pkt 7a p.b.), a co za tym idzie właściwym stało się zastosowanie trybu art. 51 p.b., bowiem dotyczy on robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę (art. 48 p.b.) oraz innych niż budowa obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ (art. 49b p.b.). Zatem PINB przeprowadził postępowanie w oparciu o prawidłowe przepisy. Wymiana stolarki okiennej w budynku - jeżeli nie następuje ingerencja w obiekt budowlany polegająca np. na zmianie kształtu lub wielkości otworów okiennych lub drzwiowych - nie stanowi robót budowlanych objętych zakresem przedmiotowym powyższej ustawy. Oznacza to, że taką czynność należy rozpatrywać jako zwykłe użytkowanie rzeczy, wynikające z prawa własności. Tym samym, przeprowadzenie takich czynności nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia właściwemu miejscowo organowi administracji architektoniczno-budowlanej. (vide: podobnie stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zamieszczone na stronie www.gunb.gov.pl). Zgodnie z art. 51 ust. 1 p.b. w przypadku wykonania samowolnie robot budowlanych organ: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności łub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Wybór jednego z tych rozstrzygnięć zależy od tego, w czy i w jakim zakresie możliwe jest doprowadzenie robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem; decyzja będąca sankcją z tego tytułu ma być jak najmniej dolegliwa w danej sytuacji dla inwestora (taka dyrektywa interpretacyjna płynie z konstytucyjnej zasady proporcjonalności), a jednocześnie powinna umożliwić doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje prymat legalizacji samowoli budowlanej nad jej rozbiórką. Rozbiórkę orzec należy jedynie wtedy, gdy wykonanych robot do stanu zgodnego z prawem nie da się doprowadzić. WWINB wskazał, że materiał dowodowy w sprawie zawiera m.in. ekspertyzę techniczną [...] zawierające również protokół nr [...] z badań okresowych dot. instalacji elektrycznej sporządzony w lipcu 2013 r., opis techniczny instalacji wodociągowej i kanalizacji sanitarnej sporządzony w marcu 2014 r. oraz protokół kominiarski sporządzony w lutym 2014r. WWINB zastrzegł, że przeanalizował ekspertyzę techniczną (dwukrotnie uzupełnianą) i uznał, że konieczne jest wykonanie szeregu robót budowlanych w celu doprowadzenia przebudowy do stanu zgodnego z prawem (uwzględnionych w zaskarżonym rozstrzygnięciu PINB). I tak, należy: przebudować pomieszczenie, w którym zlokalizowane zostało urządzenie grzewcze dla zapewnienia wymaganej kubatury, przebudować łazienkę wraz z jej urządzeniami, w celu poszerzenia do 0,8 m (w świetle ościeżnicy) otworu drzwiowego do niej prowadzącego, wykonać wentylację nawiewno-wywiewną pomieszczenia w którym zlokalizowane zostało urządzenie grzewcze, wyprowadzić ponad dach, z sufitu łazienki, kominek wentylacyjny. Realizacja nałożonych przez PINB obowiązków doprowadzi roboty budowlane związane z przebudową do stanu zgodnego z prawem, jednakże w związku z upływem terminu do wykonania tych robót organ wyższego stopnia skorzystał z dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 kpa i wskazał nowy termin do wykonania tych obowiązków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. R. (dalej jako Skarżący) zastępowany przez tą samą pełnomocniczkę, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przywrócenie terminu do wniesienia skargi przyznanie prawa pomocy w całości, reaktywowanie sprawy o sygn. akt IV SA/Po 1181/13, podjęcie czynności dyscyplinarnych wobec pracownika PINB prowadzącego postępowanie w I instancji, wymierzenie grzywny organowi wyższego stopnia w przypadku niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy, obciążenie organ administracji kosztami procesowymi, wyznaczenie kilkuosobowego składu orzekającego. Uzasadniając skargę pełnomocniczka powtórzyła i rozwinęła argumentację zawartą w odwołaniu. Wskazała, na następujące uchybienia: 1. niewykonanie wszystkich zaleceń WWINB z pierwszego uchylenia decyzji z [...].09.2013r. 2. niewykonanie zaleceń z drugiej decyzji PINB z [...].04.2014r. ( otwór wentylacyjny nadal istnieje i nie został zamurowany), powinno być w tym zakresie prowadzone postępowanie egzekucyjne w zakresie nie wykonania obowiązku 3. w decyzji PINB z [...] maja 2014r. nakaz wykonania robót na podstawie wydanej decyzji został nałożony bez konsultacji ze współwłaścicielami budynku przy ul łazienkowej 7 i bez uwzględnienia materiałów dowodowych przedstawionych przez stronę skarżącą. 4. naruszenia art. 10 kpa – zatajono przed skarżącą że do PINB wpłynęło uzupełnienie ekspertyzy [...], nie uwzględniono przedstawianych przez skarżącą danych dot instalacji wodno – kanalizacyjnej, kanalizacja pana M. usytuowana została nielegalnie nad pokojem i nigdy nie była zalegalizowana, jest podłączona do istniejącego przyłącza kanalizacyjnego Skarżącego, które biegnie pod wybudowaną nielegalnie przybudówką, ścieki się cofają, studnie kanalizacyjne są nieszczelne i niebezpieczne przed napływem wód gruntowych 5. brak konsultacji z konserwatorem zabytków co do zmiany stolarki okiennej (osobne postępowanie w sprawie nielegalnej wymiany stolarki okiennej na I i II piętrze), 6. kwestionuje opinię p. D., czy wiedział do jakich kominów zagląda, nielegalnie zainstalowano piecyki w mieszkaniu nr 2 na II pietrze, nie przeprowadzono przeglądu technicznego przewodów kominowych i wentylacyjnych w całym budynku, 7. brak zgody współwłaścicieli na dokonywanie prac w częściach wspólnych . W postanowieniu z dnia [...] lutego 2014r. SR w [...] uregulował sposób korzystania z nieruchomości i rozstrzygnięto sprawy dotyczące zarządu nieruchomością. , 8. pominięto dowody dostarczone przez skarżącą, 9. prace wykraczają poza ramy decyzji a WWINB nie wykonał wizytacji, nie umotywował i nie zawarł wyjaśnień dlaczego nie uwzględnił dostarczonych materiałów, 10. prace podjęte przed uprawomocnieniem decyzji a PINB nie sprawuje nad tym żadnego nadzoru, 11. mieszkanie nr 2 na I piętrze ma już łazienkę wybudowaną nielegalnie, dlaczego więc zezwala się na wybudowanie kolejnej łazienki do tego mieszkania na II piętrze, 12. nie podjęto żadnych działań w przedmiocie zgłaszanych zawilgoceń na ścianie związanych z wybudowaniem nielegalnie łazienki W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej. Postanowieniem z dnia 02 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1265/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Rozpoznając zażalenie Skarżącego, postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 247/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił termin do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1265/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na rozprawie dnia 17 czerwca 2015r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał zarzuty i wnioski skargi i wniósł także o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego. Stan faktyczny w sprawie przedstawiał się następująco: W. M. nabył mieszkanie nr 2 położone przy ul [...] od M. P. w 2012r. Mieszkanie mieści się w [...] budynek znajduje się w układzie urbanistycznym wpisanym do gminnej ewidencji zabytków (nr karty zabytku [...]) W lokalu nr 2 już przed nabyciem go przez W. M. były prowadzone roboty budowlane bez wymagane zgody przez poprzednich właścicieli. I w tym zakresie toczyły się postępowania przed organami budowlanymi. Już w 2004r. M. P. była zobowiązana (decyzją PINB z [...].06.2004r. (nr PINB 7355-11/01) do doprowadzenia wykonanych robót związanych z przebudową mieszkania nr 2 do stanu zgodnego z prawem przez ustalenie czy dokonane zmiany w mieszkaniu nr 2 nie spowodowały naruszenia i osłabienia elementów konstrukcyjnych budynku i czy w trakcie prowadzenia robót spełnione były warunki techniczno - budowlane (przebudowę mieszkania nr 2 dokonywali już poprzedni jego właściciele w tym E. R. Inwentaryzacja budynku wykonana przez [...] w 1990r. pokazała istnienie dodatkowego okna w pokoju o pow. 23,20m mieszkania na I piętrze, został on wykonany przez E. R. w latach 1979 – 1990. W latach 1990 – 1996 E. R. bez pozwolenia na budowę dokonywał przebudowy mieszkania polegającej na zmianie jego układu funkcjonalnego i dokonaniu nowych podziałów zmieniających układ komunikacyjny mieszkania. Z pokoju przylegającego do klatki schodowej stworzono przedpokój, kuchnię i łazienkę, wykonując ścianki wydzielające te pomieszczenia. W celu stworzenia niezależnej komunikacji z utworzonego przedpokoju wykuto otwór drzwiowy w ścianie środkowej w sąsiedztwie grupy kominowej, prowadzący do największego pokoju. Zlikwidowano w ścianie działowej drzwi łączące duży pokój z pomieszczeniem, w którym pierwotnie zlokalizowana była kuchnia oraz drzwi prowadzące z tego pomieszczenia na klatkę schodową. W dużym pokoju nałożono dodatkowe warstwy podłogi. Na stropach przybudówki – werandy wykonano wtórnie taras i w związku z tym w ścianie zewnętrznej wykuto otwór drzwiowy i zamontowano drzwi prowadzące na taras z podestu klatki schodowej w poziomie pierwszego piętra. W 1998r mieszkanie kupiła M. P. Przyjęto, że przeróbek dokonał w 1972r. E. R. Z umowy ustanowienia odrębnej własności lokali z [...] stycznia 1977r. wynika, że w skład mieszkania położonego na pierwszym piętrze wchodzą: trzy pokoje, kuchnia i skrytka o łącznej powierzchni 70,22 m2. Określono tam również, że do lokalu na piętrze należą: poddasze, weranda oraz piwnice. Częściami wspólnymi są: mury wewnętrzne, kominy i jedna piwnica. Nie określono wówczas przynależności klatki schodowe i strychu co stało się przyczyną nieporozumień i spraw sądowych. Była też odrębna sprawa w wyniku której wydana była decyzja PINB [...] nakazująca M. P. zaniechania dalszych robót związanych z dostosowaniem pomieszczenia łazienki zlokalizowanej w werandzie budynku do potrzeb kotłowni. S. R. w dniu [...] marca 2013r. zwrócił się do Burmistrza [...] o wyjaśnienie, kto wydał zgodę na wymianę okien na I i II piętrze na plastikowe W. M. bez zezwolenia konserwatora zabytków. [...] kwietnia 2013r. S. R. wniósł o zbadanie czy W. M. dokonał zgłoszenia wykonania robót polegających na: 1. budowie kominka wewnętrznego w mieszkaniu na poddaszu na II piętrze, 2. adaptacji części mieszkania na poddaszu na łazienkę 3. wymianie okien na I i II piętrze, które odbiegają wyglądem i materiałem od poprzednio osadzonych. Wg S. R. wybudowany kominek został włączony do jego przewodu kominowego, wentylacja kominka jest wybita bezpośrednio na strych. Podczas kontroli PINB – [...] czerwca 2013r. ustalono, że bez projektu, pozwolenia czy zgłoszenia dokonano przebudowy pokoju mieszkalnego zlokalizowanego na poddaszu (II piętro) – wydzielono z istniejącego pokoju o pow. użytkowej 14,80 m2 pomieszczenie o pow użytkowej 3,40m2, zrealizowano ścianki działowe o grubości 12 cm ze stelażu stalowego, do którego zamocowane zostały płyty gipsowo – kartonowe, dokonano montażu niezbędnych instalacji: elektrycznej, wentylacyjnej oraz wodno – kanalizacyjnej. W wyniku przebudowy powstała łazienka o powierzchni użytkowej 3,40m2 oraz kuchnia o pow. użytkowej 10,9m2. W łazience do połowy wysokości ścian ułożono płytki ceramiczne ( w kabinie prysznicowej do wysokości sufitu). Łazienka została wyposażona w urządzenia: kabinę prysznicową, miskę ustępową oraz umywalkę. Ścieki odprowadzane są do istniejącego pionu kanalizacyjnego. Ciepła woda podgrzewana jest w podgrzewaczu elektrycznym. W wydzielonym pomieszczeniu kuchennym zainstalowano kominek, który podłączony został do przewodu kominowego oznaczonego nr 6. (kominek w miejscu pieca kaflowego). W pomieszczeniach na I i II piętrze wymieniona została stolarka okienna. W miejscu drewnianej stolarki ze szprosami zamontowano stolarkę z PCV bez podziałów. Nie dokonano zmiany rozmiaru otworów okiennych. W/w roboty były przedmiotem niniejszego postępowania. Postępowanie nie obejmowało więc robót dokonanych wcześniej przez innych Inwestorów, co do których prowadzone były osobne postępowania. Zawiadomieniem z dnia 18 czerwca 2013r. wszczęto postępowanie w sprawie (PINB), zawiadomiono strony w trybie art. 10 kpc. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. PINB postanowił wstrzymać prowadzenie robót budowlanych realizowanych w mieszkaniu nr [...] przez W. M. i nałożono obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni inwentaryzacji oraz ekspertyzy technicznej wykonanych dotychczas robót budowlanych. Wg organu w wyniku dokonanych robót dokonano zmiany wielkości oraz układu obciążeń na stropie dzielącym I i II piętro. Wymiana stolarki okiennej bez ingerencji w obiekt budowlany to w ocenie organu nie roboty budowlane. Zgodnie z art. 3 pkt 8 prawa budowlanego, jest to bieżąca konserwacja mająca na celu zmniejszenie szybkości zużycia obiektu budowlanego. Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków zawiadomił pismem z [...] czerwca 2013r., że wszczął kontrolę w sprawie. Pismem z [...] kwietnia 2013 r. podał, ze budynek nie jest obiektem wpisanym do rejestru zabytków a jedynie jest usytuowany na terenie układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków i nie jest wymagane zezwolenie na wymianę stolarki okiennej w obiekcie nie wpisanym indywidualnie do rejestru zabytków. Decyzją [...] Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczące przeprowadzonych robót budowlanych przy budynku położonym w [...] Z ekspertyzy [...] z lipca 2013. (przedłożonej [...] lipca 2013r. ) wynikało, że wszystkie roboty zostały wykonane zostały w sposób nie zagrażający prawidłowemu użytkowaniu lokal, nakazuje się jedynie montaż kratki wentylacyjnej w pomieszczeniu łazienki Decyzją z dnia [...] września 2013r. WWINB uchylił decyzje PINB z [...] sierpnia 2013r. o zaniechaniu dalszych robót, z uwagi na to, że jest przedwczesna. Ekspertyza [...] nie wskazuje bowiem czy roboty są zgodne z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powinna być ekspertyza w zakresie przewodów kominiarskich. Powinna być też objęta legalizacją roboty polegające na podłączeniu do przewodów kominowych kominka oraz wentylacji zlokalizowanych w pomieszczeniu kuchennym. Zarzut naruszenia art. 79 kpa WWINB uznał za bezzasadny – obecność przy ekspertyzie nie dotyczy czynności osoby fizycznej mającej obowiązek przedłożenia ekspertyzy, dotyczy organu administracji. Skarga na pracownika została rozpoznana przez jego przełożonego. Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę ma uwzględnić całokształt wykonanych robót i ocenić które wykonane są prawidłowo, które można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem a których do stanu zgodności z prawem doprowadzić się nie da i w zależności od poczynionych ustaleń wyda rozstrzygnięcie na podstawie art. 51 prawa budowlanego. Wykonane roboty w ocenie organu II instancji to przebudowa – art. 3 pkt 7a prawa budowlanego. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji przesłuchał [...] i L. D. - mistrza kominiarskiego w zakresie podłączenia kominka typu koza do przewodu kominowego W. M. nr 1, dołączono ekspertyzę instalacji elektrycznej, z której wynikało, że instalacja nadaje się do eksploatacji, ekspertyzę instalacji wodociągowej, kanalizacji sanitarnej, która wykazała prawidłowość zamontowanej kanalizacji, protokół mistrza kominiarskiego D., z którego wynikało prawidłowe podłączenie do komina nr 1 z zaleceniem wystawienia drzwi wejściowych do pokoju, uzupełnienie ekspertyzy [...] z marca 2014r. z zaleceniami: zwiększyć kubaturę pomieszczenia, w którym znajduje się piecyk, - przesuwając fragment ściany miedzy kuchnia a pokojem o 65 cm, drzwi do łazienki poszerzyć o 0,80 m w świetle ościeżnicy wentylacje łazienki wykonać w suficie łazienki wyprowadzając kominek wentylacyjny na dach Podczas ponownej kontroli PINB [...] marca 2014r. – ustalono, że w lutym 2014 W. M. dokonał przebudowy przewodu kominowego nr 2 polegającej na podłączeniu wentylacji pokoju mieszkalnego na II piętrze. Decyzją z [...] kwietnia 2014r. PINB nakazał W. M. zamurowanie otworu wentylacyjnego wykonanego po doręczeniu postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 prawa budowlanego W protokole kontroli z [...] maja 2014r. ustalono, że obowiązek został wykonany i załączono zdjęcie. Decyzją PINB z [...] maja 2014r. nakazano W. M. wykonanie określonych robót budowlanych wynikających z ekspertyz. W decyzji zapisano, że roboty budowlane polegają na przebudowie pomieszczenia, w którym zlokalizowane zostało urządzenie grzewcze, w celu zapewnienia jego odpowiedniej kubatury; przebudowie łazienki wraz z jej urządzeniami, w celu poszerzenia do 0,8 m (w świetle ościeżnicy) otworu drzwiowego do niej prowadzącego; wykonaniu wentylacji nawiewno-wywiewnej pomieszczenia, w którym zlokalizowane zostało urządzenie grzewcze; wyprowadzeniu ponad dach, z sufitu łazienki, kominka wentylacyjnego. Organ I instancji nakazał wykonanie robót budowlanych w terminie do dnia [...] lipca 2014 r.. Przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja WWINB z dnia [...] września 2014r., w której organ uchylił zaskarżoną decyzję PINB w [...] z dnia [...] maja 2014r. w zakresie terminu wykonania obowiązków i w tej części orzekł o wykonaniu obowiązku w terminie do dnia [...] października 2014 r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W przedmiotowej sprawie doszło do samowoli budowlanej, dokonano bowiem została przebudowa II piętra w zakresie wyżej wskazanym bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak słusznie wskazał organ Inwestor wykonał roboty budowlane polegające na przebudowie wskazanej w art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane (obecnie t.j. Dz.U. 2013.1409, zwany dalej pr. bud.) Zgodnie z tym przepisem pod pojęciem przebudowa - należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Przebudowa wymaga pozwolenia na budowę. Nie jest zamieszczona ani w art. 29 ust. 2 ani w art. 30 (wymagającej zgłoszenia). Inwestor o takie pozwolenie nie wystąpił. Zasadne było więc wszczęcie przez organ postępowania legalizacyjnego wskazanego w art. 50 i 51 pr. bud. Przepisy art. 50 łącznie z art. 51 pr. bud. dotyczą innych przypadków niż przepisy art. 48 ust. 1 lub art. 49a ust. 1 mają wiec zastosowanie do takich robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia ale które nie są budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 pr. bud., organ prawidłowo więc prowadził postępowanie w oparciu o w/w przepisy. Wstrzymanie robót budowlanych co do zasady powinno mieć miejsce tylko wtedy kiedy takie roboty są prowadzone, co nie zawsze jest dla organu proste do ustalenia. Postępowanie winno być wszczęte z urzędu. W postanowieniu o wstrzymaniu robót można nałożyć obowiązek dołączenia ekspertyz, ocen technicznych – termin 30 dni może być wydłużony ale nie może kolidować z terminami określonymi w art. 50 ust. 4 i 51 ust. 1 Na postanowienie o wstrzymaniu robót służy zażalenie. Postanowienie traci ważność jeżeli w ciągu 2 miesięcy nie zostało wydana decyzja z art. 51 ust. 1 Organ II instancji w terminie ważności tego postanowienia uchylił go, a nowe postanowienie o wstrzymaniu robót nie zostało wydane. Nie można uznać, że postanowienie to utraciło ważność a tym samym zaszła potrzeba umorzenia postępowania legalizacyjnego. Postanowienie wydane na podstawie art. 50 ust. 1 pr bud nie podlega wykonaniu na podstawie przepisów o egzekucji a w trybie art. 50 a. Prawidłowo więc w dalszym etapie organ prowadził postępowanie w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 pr. bud. nakazując Inwestorowi przeprowadzenie robót w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Prawidłowo również uznał, że istnieje prymat legalizacji samowoli budowlanej nad jej rozbiórką. Rozbiórkę orzec można jedynie wtedy, gdy wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem doprowadzić się nie da, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Prawidłowo też organ uznał, że w przedmiotowej sprawie objęta zakresem prowadzonego postępowania wymiana stolarki okiennej z drewnianej na plastikową bez zmiany otworów okiennych nie mieści się w ramach przebudowy określonej w art. 3 pkt 7a pr. bud. Zgodnie z art. 3 pkt 8 prawa budowlanego, jest to bieżąca konserwacja mająca na celu zmniejszenie szybkości zużycia obiektu budowlanego - remont. Nie wymagała więc ona zezwoleń czy pozwoleń (art. 29 ust. 2 pkt 1 pr. bud.). Z uwagi na fakt, że budynek znajdował się we wpisanym do rejestru zabytków układzie urbanistycznym celowym było ustalenie czy wymagało to zezwolenia organu konserwatorskiego. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, których stanowisko, Sąd podziela przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków. (por. wyrok WSA w Lublinie z 18.09.2008r., II SA/Lu 343/08). Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162,poz. 1566 ze zm.) prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Przedmiotowy budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków, znajduje się jedynie w układzie urbanistycznym wpisanym do takiego rejestru. Mimo to, w sprawie dotyczącej wymiany okien w tym budynku wypowiadał się Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków, który wszczął kontrolę w sprawie i wyjaśnił pismem z [...] kwietnia 2013r., że budynek nie jest obiektem wpisanym do rejestru zabytków a jedynie jest usytuowany na terenie układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków i nie jest wymagane zezwolenie na wymianę stolarki okiennej w obiekcie nie wpisanym indywidualnie do rejestru zabytków. Decyzją nr [...] z [...].10.2013r. Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczące przeprowadzonych robót budowlanych przy budynku położonym w [...]. Tym samym, skoro organ konserwatorski zajął konkretne stanowisko w sprawie nie było podstaw, by organ budowlany nakładał na Inwestora obowiązek zwracania się do konserwatora z wnioskiem o wydanie zezwolenia. Nie było również podstaw do uznania, że wymiana stolarki okiennej w przedmiotowej sprawie nastąpiła bez wymaganej zgody konserwatora zabytków. To, że przystąpiono do prac przed uprawomocnieniem się decyzji nie ma znaczenia. Słusznie organ wskazał, że zakaz wykonywania decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania dotyczy organu a nie strony. Strona może przystąpić do wykonania decyzji niezależnie od tego czy decyzja daje jej uprawnienia czy nakazuje wykonanie określonych obowiązków. W razie uchylenia takiej decyzji to strona ponosi konsekwencje jej wykonania przed wniesieniem odwołania. Skoro przedmiotem postępowania są jedynie roboty polegające na przebudowie pomieszczenia (pokoju) na poddaszu poprzez wydzielenie z pomieszczenia pokoju pomieszczenia kuchennego i pomieszczenia łazienki wraz z wykonaniem koniecznych instalacji i wykonaniem kominka zamiast pieca kaflowego, to w niniejszym postępowaniu nie mogą być badane sprawy wykraczające poza w/w zakres, tj. w zakresie rozbiórki przybudówki, czy uwzględnienia kwestii zawilgocenia elewacji. Skarżący podawał, że występuje nieszczelność pionu kanalizacyjnego odprowadzającego ścieki z I i II piętra. W sprawie wykonana była ekspertyza instalacji sanitarnej i kanalizacji, która nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Prowadzone przedmiotowe postępowanie nie może obejmować usuwania przez Inwestora wszelkich dostrzeżonych przez Skarżącego wad budynku. Tym bardziej, że Skarżący nie wykazał związku przyczynowego zawilgocenia z robotami będącymi przedmiotem niniejszej sprawy, pełnomocnik Skarżącego podała,, że mogło być to efektem błędnie wykonanych wcześniej prac I piętra a to nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Nadto, jak wynikało z protokołu kontroli PINB lokal na II piętrze nie był użytkowany, nie mógł więc powodować zawilgoceń. . Podobnie nie mogą być badane sprawy będące przedmiotem innych postępowań administracyjnych. Wnioskowane przez Skarżącego ekspertyza wszystkich przewodów kominowych również nie mieściła się w zakresie przedmiotowej sprawy. W tym miejscu wskazać należy, że z postanowienia SR w [...] z [...] lutego 2004r. wynika, że przewody kominowe nr 1,2,3, należą do S. R. a nr 4,5,6 do P. Z ustaleń H. R. tak samo jak z postanowienia, przewody kominowe 5 i 6 są wolne. Numeracja przewodów kominowych w poprawionej ekspertyzie L. D. i E. J.– liczona od lewej strony 6,5,4,,3,2,1 i dlatego nie jest tożsama z numeracja w postanowieniu i H. R., u których liczono 1,2,3,4,5,6. Nie uzasadnia to jednak faktu, że w zakresie określania przewodów kominowych w sprawie zaszła jakakolwiek pomyłka. Zarzut nieprawidłowego podejścia do obowiązków służbowych przez pracownika PINB L. G. również nie wchodził w zakres niniejszego postępowania, był przedmiotem postępowania prowadzonego przez przełożonego w/w osoby. W sprawie prowadzonej w trybie art. 51 pr. bud. nie jest wymagane określone w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy prawo budowlane oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania terenem na cele budowlane. Przepis art. 51 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązku przewidzianego w art. 32 ust. 4 tej ustawy oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przedmiotowej sprawie Inwestor legitymował się prawem do lokalu, w którym prowadził przebudowę. W razie sporów na tle prawa do terenu jest możliwość ich rozstrzygnięcia przez sądy powszechne jako sprawy cywilnej, bez potrzeby angażowania w ten spór organów administracji publicznej. W niniejszej sprawie Skarżący był uczestnikiem postępowania, był zawiadamiany o wszczęciu postępowania i o możliwości zapoznania się z materiałami w sprawie. Nie był pozbawiony możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, z czego skorzystał. Nie miało miejsce naruszenia art. 10 kpa. W notatce służbowej z dnia 10.03.2014r. wpisano, że przedłożone zostały opracowania techniczne, a Skarżący został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Nie miało więc miejsca zatajanie uzupełniających ekspertyz [...]. Bezzasadny był zarzut Skarżącego, że nie wzięto pod uwagę jego zarzutów. Zarzuty były bowiem przedmiotem analizy organów, a to, że nie wszystkie z nich zostały uwzględnione nie oznacza, że nie były przedmiotem oceny. Była przeprowadzona ekspertyza sanitarno - kanalizacyjna, a Skarżący nie przedstawił własnych ekspertyz, które podważałyby dokonane w sprawie ekspertyzy. Zarzuty o nie uwzględnieniu przedstawianych przez Skarżącego danych dot. instalacji wodno – kanalizacyjnej były gołosłowne. Kwestie usytuowania kanalizacji Inwestora nad pokojem Skarżącego, tj. na I piętrze nie były przedmiotem niniejszego postępowania, tak samo jak nieszczelność studni kanalizacyjnych. Wszystkie dokumenty składane kilkakrotnie przez Skarżącego znajdują się w aktach. Warto podkreślić, że nie było wśród nich innych ekspertyz, podważających te wykonane w postępowaniu administracyjnym. Zarzut nie uwzględnienia wszystkich dowodów przedstawionych przez Skarżącego nie był zasadny. Za bezzasadny Sąd uznał również zarzut, że w protokole kontroli PINB z dnia z [...] maja 2014r. ustalono, że obowiązek zamurowania otworu wentylacyjnego został wykonany. Do protokołu załączono zdjęcie na potrzeby wykazania tego faktu. Skarżący dołączył zdjęcie, z którego miało wynikać, że zamurowany został otwór od strony W. M., natomiast od jego strony nie. Wykonanie tego obowiązku w całości może być przedmiotem prowadzonej egzekucji w zakresie nie wykonania obowiązku. Stwierdzenie Skarżącego, że skoro łazienka na I piętrze jest nielegalna to nie ma potrzeby kolejnej łazienki na II piętrze również nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia. Trudno uznać, by właściciel lokalu nr 1 decydował ile łazienek ma mieć we własnym lokalu właściciel lokalu nr 2 o ile oczywiście ich budowa jest zgodna z przepisami, a w niniejszej sprawie jest. Nie miał również racji Skarżący, że organ I instancji nie wykonał wszystkich zaleceń z decyzji WWINB z [...].09.2013r. PINB ponownie rozpoznając sprawę uzyskał kolejne uzupełnienie ekspertyzy sporządzone w lutym 2014r. przez [...], zawierające również protokół nr [...] z badań okresowych dot. instalacji elektrycznej sporządzony w lipcu 2013r. przez T. R., opis techniczny instalacji wodociągowej i kanalizacji sanitarnej sporządzony w marcu 2014r. przez [...], protokół kominiarski sporządzony w lutym 2014r. przez [...]. Nadto organ I instancji przesłuchał [...] i L. D. - mistrza kominiarskiego w zakresie podłączenia kominka typu koza do przewodu kominowego M. nr 1. Biorąc pod uwagę przeprowadzone ekspertyzy i analizując materiał zgromadzony w sprawie organ I instancji wydał decyzję z [...] maja 2014r.. WWINB wydając zaskarżoną decyzję odniósł się do zarzutów Skarżącego i dokonał prawidłowej analizy faktycznej i prawnej w niniejszej sprawie. Uwzględniają powyższe skarga okazała się bezzasadna i na podstawie art. 151 p.p.s.a podlegała oddaleniu. Z uwagi na treść art. 199 p.p.s.a i fakt, że wpis od Skarżącego, który przegrał sprawę nie został pobrany Sąd orzekł jak w pkt 2 wyroku nakazując ściągnąć od Skarżącego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 500 zł tytułem nieziszczonego wpisu sadowego, ustalonego na podstawie § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie § 19 § 2 w zw. z § 18 pkt 1c w zw. § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. 2013.461)