IV SA/Po 131/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji drogi postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/ D.Mataczyński K.T. wniosła skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji drogi. Skarżąca złożyła również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwójką dzieci a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę jej męża wynoszące 4.893 zł. (wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku). W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni poinformowała, iż z uwagi na częste choroby dzieci w wieku przedszkolnym musiała zrezygnować z pracy, która podjęła w grudniu 2008r. Choroby dzieci generują również wydatki na leczenie w kwocie 100 zł. miesięcznie. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. W świetle powyższego oceniając informacje przedłożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała aby można uznać ją za osobę, która nie jest w stanie zgromadzić środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że K.T. wraz z mężem posiadają stały miesięczny dochód w wysokości 4.893 zł. Powyższy dochód przy uwzględnieniu kosztów koniecznego utrzymania, w tym kosztów leczenia dzieci na kwotę 100 zł. miesięcznie pozwala na zgromadzenie środków na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu sądowego wynoszącego 500 zł. - zob. §2 pkt 3 ppkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Fakt deklarowanego przez wnioskodawczynię braku własnego dochodu i pozostawanie na utrzymaniu męża, przy uwzględnieniu jego dochodu nie przesądza o braku możliwości opłacenia kosztów sądowych. Powyższe wynika wprost z ogólnej zasady, zawartej w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. post. NSA 2004.10.06 sygn akt. GZ 71/04 ONSAiWSA 2005/1/8). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński