IV SA/Po 1369/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę Po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] na podstawie art. 7 ust. 1 , art. 3 ust. 3 i 4, art. 6 ust. 2 pkt.1 i ust. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 966 z późn. zm., dalej u.d.m.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.) odmówił R. P. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 u.d.m. wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20 % dochodów gospodarstwa domowego (w gospodarstwie 1 osobowym). W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono co następuje: średni dochód gospodarstwa domowego na jeden miesiąc 3736,17 zł miesięczny dochód na jedną osobę 3736,17 zł łączna kwota wydatków za ostatni miesiąc 223,85 zł Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że udział wnioskodawcy w wydatkach na mieszkanie wynosi 747,23 zł ( 3736,17 zł x 20 %) i jest wyższy od wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (229,16 zł). W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji nin. decyzji. Organ poinformawał także, że decyzja odmowna nie zamyka drogi do ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego w przyszłości, jeżeli zmienią się elementy warunkujące otrzymanie tego świadczenia, a dmowa przyznania dodatku nie pozbawia także możliwości ubiegania się o pomoc w pokryciu wydatków mieszkaniowych z innych źródeł np. przez uzyskanie zasiłków celowych, o które można wystąpić do Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie właściwej dla miejsca zamieszkania. W odwołaniu od powyższej decyzji R. P. oświadczył, że nieprawidłowo wyliczono jego dochód, gdyż nie powinno się do niego wliczać kwoty wyrównania świadczenia emerytalnego. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1 - ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.856), art. 127 § 2 art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że mimo zrozumienia podniesionych przez odwołującego okoliczności nie może ich uwzględnić, gdyż po przeanalizowaniu akt sprawy i ponownym przeliczeniu stwierdził, że odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego R. P. na podstawie wniosku złożonego 1 kwietnia 2014 r. jest słuszna. W ocenie składu orzekającego Kolegium prawidłowo do dochodu stanowiącego podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego wliczono wypłacone wyrównanie świadczenia emerytalnego w kwocie 7.971,99 zł. Tryb i zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych regulują przepisy, powołanej w podstawie prawnej decyzji, u.d.m. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12. 2001 r. (Dz. U. Nr 156, poz.1817 ze zm.) w sprawie dodatków mieszkaniowych. Decyzje w sprawach dodatków mieszkaniowych nie mają charakteru uznaniowego. Organy administracyjne zobowiązane są do przestrzegania ścisłych reguł w sprawach dodatków mieszkaniowych wynikających z cyt. przepisów. Na osobie ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy ciąży obowiązek prawidłowego i bardzo starannego wypełniania wniosku i deklaracji o wysokości dochodów. Zarówno dochody jak i wydatki decydują o przyznaniu świadczenia. Osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy, aby otrzymać to świadczenie musi łącznie spełniać wymogi przewidziane w wymienionych przepisach, a mianowicie: posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego, ponosić wydatki związane z jego zajmowaniem, osiągać niskie dochody, zajmowane mieszkanie spełniać kryterium metrażowe. W myśl przepisu art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku stanowi różnicę pomiędzy wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 tego artykułu przypadającymi na normatywną (w tym przypadku faktyczną) wynoszącą 32,14 m2 powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu stanowiącymi kwotę 229,16 zł, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20 % miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego wynoszącą 3736,17 zł, przy czym w przypadku przekroczenia dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego dodatek obliczony w sposób wskazany wyżej obniża się o kwotę stanowiącą nadwyżkę dochodu (w tym przypadku o kwotę 2258,38 zł). Nadwyżka dochodu występuje, jeżeli średni miesięczny dochód przypadający na osobę z okresu trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku przekracza kwotę 175 % najniższej emerytury w dniu złożenia wniosku w gospodarstwie domowym jednoosobowym tj. kwotę 1.477,79 zł. Jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego jest wyższy od 150 % kwoty najniższej emerytury w dniu złożenia wniosku w gospodarstwie 1-osobowym tj. kwoty 1.266,68 zł, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20 % miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego. Przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego bierze się pod uwagę dochód (brutto) z trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku, a wydatki z miesiąca, w którym składany jest wniosek, nie wszystkie i nie w pełnej wysokości. Rodzaje i wysokość wydatków stanowiące podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego wynikają z cyt. przepisów. W myśl art. 6 ust. 4 pkt 1 i 6 cyt. u.d.m. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz.1817 ze zm.) podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego w gospodarstwach domowych najemców lokali mieszkalnych stanowią następujące rodzaje wydatków: czynsz - 78,74 zł albo inne opłaty za używanie lokalu, opłaty za energię cieplną - 80,03 zł, wodę zimną (+ ścieki) - 9,08 zł, wodę ciepłą - 44,00 zł, odbiór nieczystości stałych (śmieci) - 12,00 zł i płynnych (ścieki z wodą zimną). Do wydatków tych w kwocie 223,85 zł dodaje się wydatki ryczałtowe za brak instalacji gazu przewodowego w kwocie 5,31 zł. Wydatki zatem stanowiące podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego wynoszą 229,16 zł. Nie wlicza się do wydatków wydatki poniesione z tytułu opłat za gaz przewodowy i energię elektryczną dostarczaną do lokalu na cele bytowe. Dochody (brutto) gospodarstwa domowego stanowiące podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego, obejmujące okres trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku (styczeń, luty, marzec 2014 r.) to kwota - 11.208,51 zł, miesięczny - 3.736,17 zł. W skład tej kwoty wchodzą: emerytura odwołującego R. P. (bez dodatku pielęgnacyjnego) w wysokości 3.232,52 zł, plus wyrównanie emerytury w kwocie 7.971,99 zł, plus rozliczenie PIT - 4 zł. Dochody te wynikają z decyzji i zaświadczenia ZUS. Stosownie do przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Jest to zamknięty katalog odliczeń. Od dochodu nie odlicza się ani zaliczki na podatek, ani składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nie wlicza się dodatku pielęgnacyjnego Zawarte w przepisie art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych określenie dochodu jako "wszelkie przychody" oznacza przyjęcie zasady zaliczenia do dochodu wszelkich korzyści majątkowych, jakie istnieją. Wypłacona kwota wyrównania świadczenia może być przeznaczona na pokrycie należności mieszkaniowych. Wyliczenie: powierzchnia użytkowa lokalu mniejsza od normatywnej 32,14 m2 wydatki wg ustawy i rozporządzenia na pow. całkowitą 229,16 zł miesięczne dochody 1-osob. gospodarstwa, domowego 3.736,17 zł wydatki własne Wnioskodawcy 20 % z kwoty 3.736,17 zł 747,23 zł nadwyżka dochodu to kwota dochodu przypadającego na członka gosp. domowego ponad 175 % najniższej emerytury w dniu złożenia wniosku tj. ponad 1477,79 zł (3736,17 zł- 1477,79 zł) 2258,38 zł dodatek mieszkaniowy (zgodnie z definicją): (229,16 zł - 747,23 zł) - nadwyżka dochodu 2.258,38 zł = liczba ujemna czyli kwota dodatku 0,00 zł W przypadku kiedy wysokość wydatków własnych, jakie powinien ponieść wnioskodawca, jest wyższa od wysokości wydatków stanowiących podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego świadczenie to nie przysługuje. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. P. przedstawił szczegółowo swą sytuację i oświadczył, że otrzymaną kwotę wyrównania świadczenia emerytalnego przekazał mieszkającemu pod [...] opiekunowi na pokrycie kosztów swego pochówku w rodzinnych stronach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podkreślił, że mimo zrozumienia trudnej sytuacji w jakiej znajduje się skarżący (niska emerytura, która nie pozwala na pokrycie najpilniejszych wydatków mieszkaniowych, potrzeb bytowych, zakupu leków; niepełnosprawność - reumatoidalne zapalenie stawów) nie mógł uwzględnić podniesionych okoliczności. Kolegium, w zaskarżonej decyzji, przedstawiło zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego powołując i omawiając przepisy u.d.m. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.). Cytowane przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria nabycia prawa do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Organy administracyjne zobowiązane są do przestrzegania ścisłych reguł w sprawach dodatków mieszkaniowych wynikających z cyt. przepisów. Przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego bierze się pod uwagę dochód (brutto), z trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku. Przepis art. 3 ust. 3 u.d.m. stanowi, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Jest to zamknięty katalog odliczeń. Od dochodu nie odlicza się ani zaliczki na podatek, ani składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nie wlicza się dodatku pielęgnacyjnego (uchwała NSA z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. OPS 8/09). W wypadku skarżącego do dochodu należało wliczyc także wyrównanie emerytury w wysokości 7.971,99 zł i kwotę z rozliczenia PIT- 4 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji jest w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja o odmowie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Zdaniem skarżącego niezasadne zaliczenie do dochodu kwoty wyrównania emerytury skutkowało odmową przyznania mu świadczenia. Sąd nie podziela w tej materii stanowiska skarżącego. Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz dokonały jego prawidłowej subsumpcji w wydanych w toku postępowania administracyjnego decyzjach. Zarzuty zawarte w skardze są jedynie polemiką z prawidłowymi ustaleniami i nie mogą skutkować wzruszeniem decyzji. Podkreślić należy, że w sprawie nie jest sporny stan faktyczny. Spór sprowadza się jedynie do kwestii zaliczania do dochodu, będącego podstawą ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego oraz wyliczenia jego wysokości, kwoty 7.971,99 zł brutto otrzymanej przez skarżącego tytułem wyrównania emerytury w wyniku realizacji wyroku sądowego. Kwotę tę – jak wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2014 r. (k. 12 akt administracyjnych) – skarżący otrzymał w marcu 2014 r. W ocenie Sądu kwota powyższa prawidłowo uwzględniona została przez organy administracji przy wyliczeniu dochodu skarżącego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że "wszelkie przychody" w rozumieniu art. 3 ust. 3 u.d.m. to wszystkie przysporzenia majątkowe uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu poza wyjątkami wskazanymi w zdaniu drugim tegoż przepisu. Wyjątki te nie mogą być przy tym interpretowane rozszerzająco. Organy administracji nie mają zatem żadnej swobody kwalifikowania przysporzeń majątkowych jako podlegających, bądź niepodlegających wliczeniu do dochodu. Wszystko co nie zostało wymienione w art. 3 ust. 3 zd. 2 u.d.m., do dochodu musi zostać wliczone niezależnie od źródła uzyskania przychodów oraz od tego w jaki sposób środki te zostały spożytkowane. Nie ma też znaczenia czy środki uzyskiwane są regularnie czy sporadycznie, incydentalnie (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu – z dnia 14 czerwca 2011 r. w sprawie II SA/Po 331/11, Lex nr 993592, w Opolu – z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie II SA/Op 226/12, Lex nr 1258814, w Łodzi – z dnia 13 lutego 2013 r. w sprawie II SA/Łd 1059/12, Lex nr 12871560, w Gorzowie Wlkp. – z dnia 27 września 2007 r. w sprawie II SA/Go 540/07, Lex nr 454037). Do dochodu podlegają wliczeniu w szczególności kwoty zaległych, wypłaconych z opóźnieniem należności emerytalnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 listopada 2010 r. w sprawie III SA/Gd 431/10, Lex 756354, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2011 r. w sprawie I OSK 242/11, Lex 990233). W związku z powyższym uznać należy, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, w której zapadłe decyzje poddane zostały kontroli sądowoadministracyjnej, poczyniły prawidłowe ustalenia i zasadnie przyjęły, że R. P. nie spełnia przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego na dzień złożenia wniosku tj. 1 kwietnia 2014 r. W tym stanie rzeczy z przyczyn opisanych wyżej Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.