IV SA/Po 154/22
WyrokWSA w Poznaniu2022-04-05
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje córce sprawującej opiekę nad ojcem pozostającym w związku małżeńskim, jeśli jego żona (matka córki) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale posiada zaświadczenie lekarskie o chorobach przewlekłych uniemożliwiających jej sprawowanie opieki?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zaświadczenie lekarskie o chorobach przewlekłych współmałżonka nie jest wystarczające do uznania go za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z jej matką, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale posiada zaświadczenie lekarskie wskazujące na choroby przewlekłe uniemożliwiające jej sprawowanie opieki. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca zaskarżyła decyzję, argumentując błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Monika Świerczak WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Wójt Gminy W. (dalej także jako Wójt, organ I instancji) działając na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust 1 b pkt 1 i 2, art. 23 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. – dalej u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2021r. poz. 735 – dalej k.p.a.), w dniu 28 października 2021 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie odmowy przyznania N. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. M.. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że N. S. (dalej również jako skarżąca) do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności ojca, potwierdzające niepełnosprawność J. M. w stopniu znacznym. Z orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] sierpnia 2021 r. a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Skarżąca złożyła również zaświadczenie lekarskie, że jej matka E. M. ze względu na choroby przewlekłe nie powinna opiekować się osobą drugą. Uzasadniając decyzję Wójt wskazał, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdyż niepełnosprawność J. M. w stopniu znacznym nie powstała przed ukończeniem przez niego 18 roku życia ani też w trakcie nauki, a w konsekwencji nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r.
N. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., w części różnicującej prawo do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, uznany został za niekonstytucyjny i wyeliminowany z porządku prawnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 38/13 z dnia 21 października 2014 r. Z powyższego zdaniem skarżącej wynika, że przepis ten nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania żądanego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy i przywołało treść art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. W motywach uzasadnienia Kolegium zwróciło uwagę, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią określonego w tym przepisie wieku ze względu na moment powstania niepełnosprawności został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako podstawę odmowy przyznania świadczenia, bez uwzględnienia faktu, że doszło do zmiany stanu prawnego.
Kolegium stwierdziło jednak, że w badanej sprawie istnieje inna negatywna przesłanka uniemożliwiająca wydanie orzeczenia zgodnego z wolą skarżącej. Kolegium wskazało, że ojciec skarżącej - J. M. ma [...] lat, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. nr [...] z [...] września 2021 r., na podstawie którego zaliczony został do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, choruje na nowotwór krtani - stan po jej usunięciu, jest w trakcie leczenia onkologicznego. Orzeczenie wydano do dnia [...] września 2023 r. określając jednocześnie, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnoprawność, a jej znaczny stopień datuje się od [...] sierpnia 2021 r. J. M. jest żonaty i mieszka wspólnie z żoną E. , która ma [...] lat i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W aktach sprawy znajduje się jedynie zaświadczenie lekarskie, wydane przez lekarza specjalistę chorób wewnętrznych, w którym lekarz stwierdził, iż ze względu na choroby przewlekłe nie powinna opiekować się druga osobą. Opiekę nad ojcem sprawuje zatem córka Natalia, która z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia. Córka pomaga ojcu przy zabiegach higienicznych, zmienia opatrunki, przygotowuje posiłki, podaje leki, dowozi ojca do lekarza i szpitala.
Kolegium przywołało treść art. 17 ust.5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Kolegium w/w przepis wskazuje, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność, wówczas bowiem ustawodawca wprowadza wyjątek, kiedy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane na podmioty, o których mowa w art. 17 ust. lila u.ś.r.
Kolegium zauważyło, że zobowiązanie współmałżonka do sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem jest konsekwencją art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej k.r.o.), z jego treści wynika że małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. W ocenie organu odwoławczego okoliczność, że faktyczna opiekę nad niepełnosprawnym ojcem sprawuje córka, nie znosi obowiązków określonych w art. 23 k.r.o. ciążących na małżonce. Ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i nie wskazał poza tym żadnych innych okoliczności. Dopóki więc skarżąca nie wykaże, że jej matka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co uniemożliwia jej sprawowanie opieki, brak jest wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i przyznania córce świadczenia pielęgnacyjnego.
N. S. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika kwestionując powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. polegającą na przyjęciu, iż pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez uwzględnienia wykładni celowości owej i systemowej w myśl której pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez przyjęcie, iż sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej oraz brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożonym wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie skarżąca w złożonej skardze wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a organ nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Kolegium, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w tekście jako u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r., przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: (1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; (2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; (3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji do negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zaliczono pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że bezspornym jest, że N. S. jest córką J. M., który posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Kwestią bezsporną pozostaje również, że N. S. sprawuje opiekę nad ojcem, który pozostaje w związku małżeńskim z E. M., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że w toku postępowania Kolegium, badając negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia określoną w art. art. 17 ust. 1b u.ś.r. - powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 - prawidłowo stwierdziło, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Przepis uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej. Oznacza to, że w niniejszej sprawie, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, nie można było odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tej przyczyny, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 roku życia.
Uwzględniając treść uzasadnienia decyzji organu odwoławczego istota sporu dotyczy zatem zasadności odmowy przyznania N. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym ojcem, z tej przyczyny, że pozostaje on w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle załączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego, że E. M. ze względu na choroby przewlekłe nie powinna opiekować się osobą drugą, spór w zasadzie ogniskuje się wokół tego czy powyższe zaświadczenie, jest wystarczające do uznania jej za osobę o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
Podkreślić trzeba, że na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Literalna wykładnia tego przepisu jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że konsekwentne stanowisko w tej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 lutego 2022 r. sygn. I OSK 1035/21 (CBOSA), a Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela je i przyjmuje za swoje, wskazując, iż sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia (niepodejmowanie zatrudnienia), to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie, na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie zaś do art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych. W związku z tym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Przy czym nie można pomijać, że w świetle przepisów k.r.o., obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny jego krewnych, a co wynika z treści art. 23, art. 27 art. 60 § 1-3, art. 61 oraz art. 130 k.r.o. W związku z tym, brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dorosłemu dziecku w związku z rezygnacją przez nie z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem, gdy ten ostatni pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. - jak wyżej wspomniano - wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym.
Ustosunkowując się do argumentacji skargi, zgodnie z którą pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować, należy zwrócić uwagę, że ustawodawca, wprowadzając omawianą negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia, nie przewiduje jedynie, by współmałżonek osoby wymagającej opieki był osobą niepełnosprawną. Wymagane jest bowiem w tym przypadku, by był on osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. W takiej sytuacji nie jest zaś możliwe, by organ administracji w toku postępowania samodzielnie rozstrzygał, czy dana osoba np. z uwagi na jej wiek lub na posiadane schorzenia jest osobą, którą można by zakwalifikować jako osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu. Z tego zatem powodu, ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a które to orzeczenie zostaje wydane w odrębnym trybie i podlega kontroli zarówno instancyjnej jak i sądowej.
W ocenie Sądu przedłożenie zaświadczenia lekarskiego nie może być utożsamiane ze spełnieniem kryteriów ustawowych w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz postępowanie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności pozostają szczegółowo uregulowane przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (j.t. Dz.U. z 2021 r., poz. 857).
Z powyższego wynika, że zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza chorób wewnętrznych stwierdzające, że E. M. ze względu na choroby przewlekłe nie powinna opiekować się osobą drugą, nie jest wystarczające.
Skoro zatem bezsporne jest, że w toku trwającego postępowania administracyjnego - nie zostało choćby zainicjowane - postępowanie w celu wydania orzeczenia w przedmiocie zaliczenia E. M. do niepełnosprawności w stopniu znacznym, to Kolegium nie miało innej możliwości niż stwierdzić, że na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. N. S. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką.
W tym miejscu wskazać należy, że Sądowi w skaldzie orzekającym w sprawie znane jest prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie zawsze powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego np. w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy współmałżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (zob. np. wyrok NSA z 24 lutego 2022 r. sygn. I OSK 1059/21, wyrok z 19 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1622/15 - CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela jednak co do zasady tego stanowiska z uwagi na argumentację przedstawioną powyżej.
Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło