IV SA/Po 166/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. w Z. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2014r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. na podstawie art.104 kpa i art.5 pkt.4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011r., nr 212, poz.1263 ze zm.) po rozpatrzeniu orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej, stwierdził u W. G. chorobę zawodową, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wymienioną w pozycji 18 punkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art.237 § 1 pkt 3 – 6 i § 1 (1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż stwierdzenia choroby zawodowej dokonano na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez W. Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. otrzymanego dnia [...].07.2014r.; przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz oceny narażenia zawodowego dotyczącej : W. G. zatrudnionego od [...]07.1974r. do [...]07.2009r. w G. sp. z o.o. w J. na stanowisku ślusarza i od [...]05.2011r. do [...].06.2012r. w Z. sp. z o.o. Z. na stanowisku ślusarza. Dane o przebiegu pracy zawodowej uzyskano na podstawie świadectw pracy. Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonał specjalista chorób wewnętrznych w Niepublicznym Zakładzie Podstawowej i Specjalistycznej Opieki Zdrowotnej "M." w J.. Z przeprowadzonego przez organ dochodzenia i oceny narażenia zawodowego wynika, że zarówno w czasie wykonywania pracy w zakładzie G. oraz po rozwiązaniu stosunku pracy z tym zakładem u W. G. nie wystąpiły alergiczne zmiany chorobowe, zatem choroba zawodowa nie wystąpiła w tym zakładzie. Natomiast od [...].05.2011r. W. G. zatrudniony był w spółce Z., gdzie zajmował się obsługą wiertarki stołowej typu WS15, która wyposażona jest w instalacje chłodziwa, obsługą wiertarek różnego typu oraz czyszczeniem – szlifowaniem elementów przy użyciu skrobarki ręcznej, młotka oraz szlifierki ręcznej kątowej. W okresie zatrudnienia W. G. i do chwili obecnej stosowano chłodziwo o nazwie E. [...], firmy P.z o.o. K.. W trakcie przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego od kierownika produkcji firmy Z. uzyskano informację, że W. G. miał kontakt z chłodziwem ok. 5 godzin dziennie. Czas pracy na wiertarce uzależniony był od potrzeb produkcji. Z karty charakterystyki produktu [...] wynika, że jest to mieszanina, która może powodować reakcję alergiczną skóry. W skład mieszaniny wchodzi m.in. środek konserwujący alfa,alfa,alfa-trimetylo-1,3,5-triazino-1,3,5-trietanol, który ma działanie drażniące na oczy (kategoria 2), działanie drażniące na skórę (kategoria 2), działanie uczulające na skórę (kategoria 1). Problemy ze zdrowiem pojawiły się u W. G. w okresie zatrudnienia w spółce Z.. Po 9 miesiącach pracy z powodu dużych zmian skórnych był leczony ambulatoryjnie (przebywał na zwolnieniu lekarskim) W dniu [...].06.2012r. nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę. Rozpoznanie choroby zawodowej – alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, dokonane zostało na podstawie obrazu klinicznego, przewlekłego wyprysku oraz dodatnich testów na alergeny chłodziw. Testy naskórkowe były wielokrotnie przeprowadzane i powtarzane w Poradni Dermatologicznej W. Centrum Medycyny Pracy w P. i wykazały alergię na Formaldehyd, Parafenylenodwuaminę oraz Hexahydro-1,3,5-tris(hydroksyetylo)triazynę. Są to alergeny występujące w chłodziwach, a praca w kontakcie z nimi może mieć wpływ na wystąpienie zmian skórnych w okresie zatrudnienia. Pierwotną przyczyną powstania choroby skóry jest swoista nadwrażliwość na alergen zawodowy, a stwierdzone zmiany chorobowe stanowią podstawę do rozpoznania choroby zawodowej – alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Z. sp. z o.o. w Z.domagając się jej uchylenia. W ocenie odwołującego skoro pierwotną przyczyną powstania choroby zawodowej skóry była nadwrażliwość na wystąpienie różnych czynników, to nie można uznać, że choroba zawodowa W. G. pozostaje w związku przyczynowym z pracą w spółce Z., gdyż kilkumiesięczny okres zatrudnienia nie mógł być powodem uznania choroby zawodowej. Takie same warunki środowiska pracy występowały w firmie G. poprzednim zakładzie pracy W. G., gdzie był zatrudniony ponad 35 lat i stykał się z różnymi środkami chemicznymi. Decyzją z dnia [...]grudnia 2014r. nr [...] W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przychylił się do argumentacji poczynionej przez organ I instancji, ponadto poniósł, iż kwestia narażenia zawodowego na czynnik szkodliwy w niniejszym postępowaniu jest bezsporna a materiał dowodowy nie wymaga w tym względzie uzupełnienia. Postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnym ośrodku służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanym. Wydane orzeczenie lekarskie stanowi w rozumieniu art.84 kpa obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego. Zarzuty podniesione o odwołaniu są nietrafne, gdyż z przeprowadzonej przez organ I instancji oceny narażenia zawodowego wynika, że W. G. w okresie zatrudnienia w zakładzie G. sp. z o.o. na zajmowanych stanowiskach pracy nie miał kontaktu z chłodziwem. Zatem nie jest zasadne stwierdzenie odwołującego, że w obu zakładach pracy występowały takie same warunki środowiska pracy. Narażenie na wystąpienie choroby nie jest równoznaczne z ustaleniem jej jako bezpośrednio wynikającej z warunków pracy. Sam zwrot "narażenie" oznacza samą tylko możliwość powstania choroby w wyniku panujących warunków w środowisku pracy, jest to określenie na potencjalną (ewentualną) przyczynę choroby. Skargę na powyższą decyzję wniósł Z. spółka z o.o. w Z. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie przejmuje jednakże sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie ocenia działalność organów orzekających w sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Sądowa ocena legalności zaskarżonej decyzji dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 235¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie zaś z art. 235² kp rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Z treści przepisu art. 235¹ kp wynika, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej muszą wystąpić jednocześnie trzy przesłanki warunkujące taką możliwość: po pierwsze schorzenie, na które cierpi dana osoba musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, po drugie musi być ono spowodowane występowaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy tej osoby albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy (narażenie zawodowe), a po trzecie wskazany związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Przepis art. 235² kp wymaga zaś, aby udokumentowane objawy chorobowe danego schorzenia wystąpiły w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Użyte w treści omawianych przepisów odniesienie do "wykazu chorób zawodowych" należy rozpatrywać z uwzględnieniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 237 § 1 i § 1 zn.1 kp. Rozporządzenie to określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§1). Wykaz chorób zawodowych oraz okres wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych, o którym mowa w § 1, określony został w załączniku do rozporządzenia (§2). Pod pozycją 8 pkt 1) tegoż załącznika wskazuje się alergiczne kontaktowe zapalenie skóry jako chorobę zawodową, zaś okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym został określony na 2 lata. Z regulacji rozporządzenia określających tryb postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych wynika natomiast, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagane kwalifikacje, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych I i II stopnia, który wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na postawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudniania i oceny narażenia zawodowego (§ 5 i § 6 ust. 1), a także, że decyzję o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1). W tym kontekście nabiera szczególnego znaczenia charakter orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, o którym stanowi § 5 w/w rozporządzenia. Na tle przytoczonych przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych regulujących sposób i tryb postępowania w tych sprawach utrwalił się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych, mające charakter opinii biegłego, wiąże organ prowadzący postępowanie i, że organ nie ma w związku z tym prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej w tym sensie, ze bez pozytywnej opinii lekarskiej lub sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W sytuacji zaś, gdy orzeczenie lekarskie nie wyjaśnia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (jest niewystarczające do wydania decyzji) organ może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału sprawy - § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, publ. lex nr 5091999; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, publ. lex nr 334113). W wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1078/06, publ. lex nr 315089 Naczelny Sąd Administracyjny uzasadniając stanowisko o braku uprawnienia państwowego inspektora sanitarnego do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek orzeczniczych oraz do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej wskazał, że zakwestionowanie orzeczeń lekarskich może dotyczyć jedynie względów formalnych np. że orzeczenie zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, a także że może mieć ono miejsce w przypadku, gdy w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w tym ostatnim przypadku, jak podkreślił ww. Sąd, ani organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż pracownik został poddany badaniu W. Centrum Medycyny Pracy, które orzeczeniem lekarskim z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] rozpoznało u skarżącego chorobę zawodową w postaci alergicznego kontaktowego zapalenia skóry tj. choroby wymienionej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych). W przedmiotowej sprawie nie ulega również wątpliwości, że udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych tj. przed upływem 2 lat. Jak wynika z akt sprawy problemy ze zdrowiem pojawiły się w okresie zatrudnienia w firmie "Z.". Po 9 miesiącach pracy z powodu dużych zmian skórnych był leczony ambulatoryjnie. Zatem skoro u skarżącego stwierdzono wystąpienie choroby zawodowej, a objawy wystąpiły w okresie ustalonym w wykazie, to obowiązkiem organu było ustalenie czy w środowisku pracy występuje bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia. Jak wynika z karty narażenia zawodowego w zakładzie "Z.", w którym na stanowisku ślusarza zatrudniony był W. G., w zakładzie tym zajmował się obsługą wiertarki stołowej typuWS15, która wyposażona jest w instalacje chłodziwa, obsługą wiertarek różnego typu oraz czyszczeniem – szlifowaniem elementów przy użyciu skrobarki ręcznej, młota oraz szlifierki ręcznej kątowej. W okresie zatrudnienia W. G. stosowane było chłodziwo [...], z którym miał on kontakt ok. 5 godzin dziennie (informacja od kierownika produkcji firmy "Z." Sp. z o.o.). W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, iż z karty charakterystyki [...] wynika, że jest to mieszanina, która może powodować reakcję alergiczną skóry. Zatem stwierdzić należy, ze w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Wobec powyższego uznać należy, iż materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim, opinii lekarza dermatologa, formularzu narażenia zawodowego stanowią wystarczającą podstawę do uznania związku przyczynowego między narażeniem zawodowym, a rozpoznana chorobą zawodową. Tym samym zaistniały podstawy do stwierdzenia u W. G. choroby zawodowej. Odnosząc się zarzutów skargi, że W. G. miał takie same warunki środowiska pracy u poprzedniego pracodawcy wskazać należy, iż karty narażenia zawodowego wynika, że w czasie pracy w poprzednim zakładzie pracy nie miał kontaktu z chłodziwem. W ocenie Sądu organ zgodnie z art. 7, 77 §1 i 80 Kpa dokonał ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 Kpa. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.