IV SA/Po 197/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W.S., M.O. na pismo Starosty Konińskiego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżoną czynność, 2. zasądza od Starosty Konińskiego solidarnie na rzecz skarżących W.S. i M.O. kwotę [...] złotych ([...] ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Pismem z dnia 06 stycznia 2010 r. W.S. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Koninie z wnioskiem o zwrot kwoty [...] zł tytułem nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu marki Opel Vectra nr rej. [...]. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr sprawy: [...] Starosta Powiatu Konińskiego wyjaśnił, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. U 6/04 stwierdził, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. został uznany za niezgodny z prawem, ale utratę jego mocy orzeczono dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Powyższe zdaniem Organu oznacza, iż pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu w dniu [...].03.2005 r. organ administracyjny działał zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa i nie mógł pobrać niższej opłaty. Z tego też powodu żądanie zwrotu części pobranej opłaty jest bezzasadne. Pismem z dnia 21 stycznia 2010 r. W.S. wezwał Starostę Konińskiego do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie czynności Starosty Konińskiego oraz dokonanie częściowego zwrotu opłaty za wydanie karty przedmiotowego pojazdu. Wnioskodawca dodał, iż w roku rejestracji pojazdu jako państwo byliśmy członkami Unii Europejskiej i obowiązywało prawo unijne. Starosta Koniński pismem z dnia [...]lutego 2010 r. poinformował wnioskodawcę, iż jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. Z zachowaniem ustawowego terminu, W.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na czynność Starosty Konińskiego w sprawie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, domagając się jej uchylenia w całości i zobowiązania organu do częściowego zwrotu skarżącemu opłaty za wydanie karty pojazdu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego opłata za wydanie karty pojazdu nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej głównym celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu. Skoro uiszczona opłata nie stanowiła realizacji obowiązku o charakterze podatkowym, do załatwienia sprawy o zwrot opłaty nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku. Nie ma również podstaw do przyjęcia, iż taką sprawę organ może załatwić w drodze decyzji administracyjnej, stosując przepisy kpa, ponieważ ustawa Prawo o ruchu drogowym nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów kpa nie można wyprowadzić zasady, iż każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, to obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym, że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 ust. 4 ppsa. W niniejszej sprawie organ administracji słusznie rozstrzygnął sprawę w innej formie niż decyzja. Od rozstrzygnięcia tego stronie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa przez organ administracji. Skarżący wniósł przedmiotową skargę po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, dochowując terminów określonych ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. U 6/04, OTK-A 2006/1/3), które weszło w życie w dniu 1 maja 2006 r. W swoim orzeczeniu Trybunał uznał m.in., że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał Konstytucyjny uznał także, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 01 maja 2006 r., to jednak zdaniem Sądu, przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie, w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z 24 lutego 2009r. I OSK 418/08 niepublikowany, uchwała NSA z 30 października 2000r., OPK 13/00, ONSA z 2001r., Nr 2, poz. 63 oraz wyrok NSA w składzie 7 sędziów z 16 stycznia 2006r., I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (patrz również wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1238/08 i I OSK 1270/08 niepublikowane). W konsekwencji należało uznać, że objęta kontrolą sądową czynność Starosty Konińskiego z dnia [...] stycznia 2010 r. dokonana została bez podstawy prawnej, bowiem odwołuje się do mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia, którego zastosowania Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę odmawia. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego Starosta Koniński winien uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i określić kwotę nadpłaty za wydanie karty pojazdu z uwzględnieniem kosztów poczynionych przez organ za ich wydanie. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 146 § 1 ppsa Sąd uchylił zaskarżoną czynność Starosty Konińskiego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. mb