IV SA/Po 224/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K.P. na postanowienie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego K.P. kwotę 255 (dwieściepięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] nie mogą być wykonane. /-/M.Bohdanowicz /-/M.Dybowski /-/B.Popowska IV SA/Po 224/05 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18.11.2004 r. sygn. akt IV SA/PO 1091/04 stwierdził nieważność postanowienia Wojewody z dnia [...] Nr [...] orzekającego, iż odwołanie K.P. od decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] Nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, w związku z czym pozostaje bez rozpoznania. Przyczyną stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] było wydanie tego aktu z naruszeniem przepisów o właściwości. W związku z w/w wyrokiem WSA w Poznaniu K.P. wniósł do Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. za pośrednictwem Wojskowej Komisji Uzupełnień w G. w dniu 27.12.2004 r. pismo uzupełniające jego odwołanie z dnia 24.05.2004 r. od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w W. Tak jak w odwołaniu z dnia 24.05.2004 r., tak w piśmie z dnia 27.12.2004 r. K. P. wykazuje przede wszystkim, iż nie może pogodzić się z treścią orzeczenia organu I instancji oraz jego podstawę faktyczną w postaci stwierdzonego "pogranicza upośledzenia umysłowego". Dalej Skarżący stwierdza, iż poddał się badaniu psychiatrycznemu w ZOZ MSWiA w P., i że badanie to nie potwierdziło upośledzenia psychiatrycznego na dowód czego załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego. W dniu 19.01.2005 r. Wojewódzka Komisja Lekarska w P. wydała postanowienie nr [...] stwierdzające, iż odwołanie K. P. od decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 kpa w związku z czym pozostaje bez rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazuje, iż poborowy otrzymał orzeczenie w dniu 17.02.2004 r., zaś odwołanie wysłał (wniósł) 24.05.2004 r., tj. z naruszeniem obowiązującego 14 - dniowego terminu. W uzasadnieniu postanowienia nie odniesiono się do treści odwołania i pism z 24.05.2004 r. i z 27.12.2004 r. Pismem z dnia 22.01.2005 r. K. P. wniósł skargę na w/w postanowienie z [...], które Skarżący traktuje jako "odmowę przywrócenia terminu odwoławczego. W skardze K. P. pisze, iż opóźnienie w złożeniu odwołania powstało z jego winy w sposób "nieumyślny" z powodu prac w gospodarstwie rolnym rodziców. Skarżący pisze też o motywie swoich starań dot. Wzruszenia orzeczenia organu I instancji9; Stan jego zdrowia nie wskazuje na "chorobę", którą w/w orzeczeniem mu przypisano. Do skargi dołączono kartę informacyjna leczenia szpitalnego z rozpoznaniem stanu psychicznego. W odpowiedzi na skargę Zastępca p. Przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej stwierdził, iż jest ona niezasadna i wniósł o jej oddalenie. Jako argument podano wniesienie odwołania po terminie przewidzianym dla jego wniesienia. Wskazano także na treść art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 22.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416). Sąd zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż te które podnosi Skarżący. Jak wskazano w wyroku WSA z 18.11.2004 r. (sygn. akt IV SA/Po 1091/04 określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. W okresie kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska, właściwa w tych sprawach są wojskowe komisje lekarskie. Kwestie te normują przepisy ustawy z 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej (t. jedn. 2004, Nr 241, poz. 2416). Stan prawny z dnia wydania decyzji przez organ I instancji - Dz. U. 2002 r., Nr 21, poz. 205 ze zm. dalej Ustawa w art. 26 i art. 29 ust. 1 pkt 1........................... Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w sprawie K.P. w I instancji orzekała Powiatowa Komisja Lekarska w W. W myśl Ustawy, od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje poborowemu (...) odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej (art. 28 ust. 1 Ustawy). Ustawa nie określa zasad działania wymienionych komisji natomiast upoważnia do ich określenia Radę Ministrów (art. 26 ust. 3). W wykonaniu w/w delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z 6.03.2000 r. w sprawie komisji lekarskich i komisji poborowych oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 16, poz. 205). Rozporządzenie to w rozdz. 3 o trybie postępowania komisji lekarskich wskazuje na typowe cechy działania wojewódzkich i powiatowych komisji lekarskich jako organów kolegialnych. I tak w myśl § 15 ust. 1 i ust. 2 wojskowe i powiatowe komisje lekarskie orzekają większością głosów. W razie równej liczby głosów decyduje głos przewodniczącego. Orzeczenia komisji podpisuje ich przewodniczący, członkowie komisji będący lekarzami oraz sekretarz. Zaskarżone postanowienie opatrzone jest pieczątką "Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w P." i podpisane przez Zastępcę Przewodniczącego Wojskowej Komisji lekarskiej. Z postanowienia nie wynika czy zostało ono wydane jednoosobowo czy przez Komisję, nie został tez uwidoczniony skład komisji. Zaskarżone postanowienie narusza zatem zasady określone w § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 6.03.2000 r. Należy dodać, i w/w postanowienie nie spełnia też wymogów określonych w art. 124 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 z ustawy z 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego tj. Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W orzecznictwie sądowo - administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym normowanym przepisami Ustawy oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Spośród przepisów kpa wskazuje się także na stosowanie w tym postępowaniu art. 107 § 3 kpa (wyrok NSA z 28.07.2000 r. III S.A. 774/00, ZEX nr 47320). Powyższy przepis doczekał się wielu orzeczeń. W istotnym w tej sprawie zakresie należy przytoczyć następujące tezy: 1) wyrok z 27.02.2003 r. - uchwała organu kolegialnego, stanowiąca decyzję administracyjną, wymaga podpisania przez wszystkich członków organu biorących udział w jej podjęciu. 2) wyrok z 22.11.2000 r. - 1. Zasadą jest, że decyzje wydawane przez organy kolegialne powinny być podpisane przez wszystkich członków organu, biorących udział w podjęciu decyzji. 2. Decyzja organu kolegialnego podpisana przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków składu orzekającego rażąco narusza prawo. 3) wyrok z 1.03.1991 r. Nie można uznać, aby wymóg wydania decyzji przez cały skład organu kolegialnego był spełniony (gdy) (...) tylko przewodniczący składu podpisuje decyzję wraz uzasadnieniem. Skoro decyzję z uzasadnieniem podpisał przewodniczący, oznacza to, że został ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Warto również wskazać wyrok NSA z 27.03.1991 r. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, orzeczenia wydane w sprawach rozpatrywanych przez komisje poborowe powinny być podpisane przez wszystkich członków komisji rozpoznających sprawę; orzeczenia podpisane przez inne osoby lub przez niektórych tylko członków komisji są dotknięte wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 107 § 1 kpa). Argumentacja NSA przytoczona w uzasadnieniu w/w wyroku znajduje pełne zastosowanie w rozpatrywanej sprawie do oceny zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 28 ust. 2 od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej przysługuje poborowemu odwołanie do wojewódzkiej komisji lekarskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia. Szczegółowe kwestie dot. działania komisji lekarskich regulują przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10.06.1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992r. Nr 57, poz. 278 i z 1994r. Nr 31, poz. 113 zwane dalej rozporządzeniem MON). W myśl § 21 ust. 1 Wojskowa Komisja Lekarska orzeka w składzie trzech oficerów-lekarzy; orzeczenie podpisują wszyscy członkowie komisji. W badanej sprawie, w postępowaniu odwoławczym doszło do naruszenia w/w przepisów Ustawy i rozporządzenia MON, a także przepisów kpa. W odpowiedzi na odwołanie K. P. nie orzekała Komisja Lekarska. Zaskarżone postanowienie nie wskazuje jednoznacznie, jaki organ je wydał. W myśl art. 124 §1 kpa, postanowienie winno zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, który je wydał. Zaskarżone postanowienie nr [...] zostało sporządzone na druku Urzędu Wojewódzkiego w P., Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji. Postanowienie zostało podpisane przez zastępcę Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji, bez wskazania z jakiego upoważnienia działał. Przy czym w treści uzasadnienia w/w postanowienia wyraźnie wskazano, iż organem odwoławczym od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej jest Wojewódzka Komisja Lekarska. W aktach administracyjnych znajduje się też pismo Powiatowej Komisji Lekarskiej zaadresowane do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej przekazujące temu ostatnio wymienionemu organowi odwołanie K. P. wraz z dwoma kolejnymi załącznikami (k.-2). Jak wynika z akt sprawy, odwołanie Skarżącego nie pozostało jednak w zakresie działania Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej. Sąd zauważa, że odpowiedź na skargę, wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 17.09.2004 r. sporządzona została na druku Wojewody, pismo zaś podpisał, z upoważnienia Wojewody, Zastępca Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji. W uzasadnieniu swojego stanowiska Wojewoda wyraźnie określa orzeczenie organu II instancji w sprawie K. P. jako "postanowienie WUW (Urzędu Wojewódzkiego) w P. Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji i wskazuje, iż to "Urząd Wojewódzki Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji stwierdził, że odwołanie (prośba) K. P. (...) zostało wniesione z uchybieniem terminu (...)". Mimo w/w stwierdzeń, Wojewoda w uzasadnieniu swojego stanowiska przytacza treść art. 26 ust 1 Ustawy, wg którego w sprawach w sprawach określenia zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej właściwymi organami są powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie. Podpisanie odpowiedzi na skargę przez osobę upoważnioną przez Wojewodę nie zmienia wcześniejszej oceny Sądu co do wadliwości zaskarżonego postanowienia z dnia [...] nr [...]. Sąd podziela poglądy NSA, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwości naruszeń praw obywatelskich w tej sferze. Rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu(wyrok NSA z 27.09.2000r., sygn. akt III SA 2000/00 ( oo, Lex nr 47323). W myśl art. 145 §1 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Art. 156 jako jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienia wydanie aktu indywidualnego z naruszeniem przepisów o właściwości. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji orzeczenia. /-/ B. Popowska /-/ M. Hrycaj /-/ P. Miładowski MK