IV SA/Po 246/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie: sędzia WSA Izabela Paluszyńska sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. i R. R. o wyłączenie sędziego NSA Grażyny Radzickiej w sprawie ze skargi następców prawnych: A. S. i R. R. na uchwałę Rady Miejskiej O.W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego p o s t a n a w i a oddalić wniosek Następcy prawni I. R., A. S. i R. R. (dalej łącznie jako: "Skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego radcę prawnego A.S., pismem z (...) r. złożyli wniosek o wyłączenie sędziego NSA Grażyny Radzickiej (dalej jako: "Sędzia") w trybie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a"). Zdaniem Skarżących, zaistniały okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności Sędziego w niniejszej sprawie. W szczególności w związku z wezwaniem z (...) r., w którym to wezwaniu Sędzia domagała się (po raz piąty) wskazania spadkobierców pod rygorem nałożenia grzywny. Skarżący zaznaczyli, że o ile im wiadomo, żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje uprawnienia do nakładania grzywny na stronę, która każdorazowo odpowiadała na wezwanie Sądu. Przepis art. 112 p.p.s.a. dopuszcza jedynie nałożenie grzywny na organ administracji. W tej sytuacji groźbę nałożenia grzywny, będącą działaniem wbrew prawu i niezgodnie z przepisami prawa, trzeba uważać za jakieś szczególnie nieprzychylne nastawienie Sędziego – Przewodniczącego Wydziału wobec wnoszących skargę, które budzi uzasadnione obawy Skarżących, co do obiektywnego merytorycznego rozpoznania sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: (1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; (2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; (3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; (4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; (5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; (6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; (6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; (7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie – co wynika z treści art. 19 p.p.s.a. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony lub na żądanie tego sędziego, którego dotyczą, nie są wymienione w ustawie w sposób wyczerpujący. Wobec powyższego zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób przeprowadzenia postępowania oraz na treść podejmowanego rozstrzygnięcia przez sędziego. Mogą to być więc okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią, a jedną ze stron, charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, której podstawą jest np. stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do powstania wątpliwości co do bezstronności sędziego. W art. 20 p.p.s.a. wskazuje się na wymagania formalne wniosku o wyłączenie sędziego. Zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a. strona zgłasza wniosek na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Z kolei wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 in fine p.p.s.a.). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje w pierwszej kolejności, że sędzia NSA Grażyna Radzicka nie została wyznaczona jako sędzia sprawozdawca ani też jako żaden z dwóch pozostałych członków składu sędziowskiego, który będzie orzekał w niniejszej sprawie (k. 156 akt sądowych). Zatem już z tego względu obawy Skarżących co do obiektywnego merytorycznego rozpoznania sprawy należy uznać za bezpodstawne. Ponadto z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez Sędziego (k. 166) nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Jak stwierdzono zaś w orzecznictwie sądowym, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego przezeń wyjaśnienia i jeśli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (zob. postanowienie SN z 25.08.1971 r., I CZ 121/71; OSN 1972, poz. 55). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w danej sprawie, a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie tego sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienia NSA: z 11.01.2007 r., II OZ 1474/06; z 19.06.2008 r., I OZ 441/08; z 12.05.2010 r., I OZ 332/10; z 13.04.2012 r., II OZ 259/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że z art. 19 p.p.s.a. wynika, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem przez wnioskodawcę odpowiedniej argumentacji. W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazali w uzasadnieniu swojego wniosku okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności Sędziego w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. W szczególności czynności przezeń podejmowane podczas zawieszenia postępowania wprost zmierzały do jak najszybszego podjęcia postępowania, co było ustawowym obowiązkiem sądu (zob. art. 127 § 3 zd. pierwsze p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 19 oraz art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.