IV SA/Po 247/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski NSA Ewa Makosz-Frymus Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi M.Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu działki siedliskowej, uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 15 grudnia 2008 r. nr [...] /-/E.Makosz-Frymus /-/J.Stankowski /-/P.Miładowski Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile, po rozpatrzeniu wniosku M.Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 22 grudnia 2008 r. wniesionego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile nr [...] z dnia 15 grudnia 2008 r. wydanego w przedmiocie przekazania według właściwości Staroście Z. odwołania M.Z. - utrzymało postanowienie w mocy. Starosta Z. decyzją z dnia 5 listopada 2008 r. nr [...], wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile nr [...] z dnia 28 maja 2008 r., odmówił ponownie M.Z. przyznania prawa do budynków i użytkowania działki gruntu w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. 1989, nr 24, poz. 133 ze zm). Decyzja została doręczona M.Z. w dniu 10 listopada 2008 r. Pismem z dnia 2 grudnia 2008 r., po doręczeniu decyzji Starosty Z., M.Z. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z prośbą o skserowanie decyzji z uwagi na jej zaginięcie u Burmistrza Urząd Miasta i Gminy w K., wskazując, iż została ona wysłana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia 13 listopada 2008 r. przesyłką nr [...] adresowaną na adres SKO w Pile, Al. Niepodległości 64-920 Piła. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając wniesione w dniu 3 grudnia 2008 r. pismo M.Z. za odwołanie od decyzji Starosty Z. z dnia 5 listopada 2008 r., postanowieniem z dnia 15 grudnia 2008 r. nr [...] w Pile na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 129 § 1 K.p.a. przekazało odwołanie organowi pierwszej instancji - Staroście Z., pouczając o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Z postanowieniem tym nie zgodziła się skarżąca, wnosząc w piśmie z dnia 19 grudnia 2008 r., złożonym w dniu 22 grudnia 2008 r., o ponowne rozpoznanie sprawy. Starosta Z. w piśmie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 grudnia 2008 r. w związku z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 15 listopada 2008 r. dotyczącym przekazania według właściwości odwołania M.Z. z dnia 2 grudnia 2008 r., stwierdził, iż decyzja Starosty Z. z dnia 5 listopada 2008 r. uprawomocniła się z dniem 25 listopada 2008 r., z uwagi na wniesienie przez M.Z. odwołania ( z dnia 2 grudnia 2008 r.) po terminie. Ponadto, postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile, po rozpoznaniu odwołania M.Z. od decyzji Starosty Z. z dnia 5 listopada 2008 r. nr [...], na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, iż termin do wniesienia odwołania minął w dniu 24 listopada 2008 r., a odwołanie wniesiono w dniu 2 grudnia 2008 r. nie wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu. W skardze M.Z. wskazała jedynie, iż dotyczy ona postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile, podając numer sprawy [...]. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, wyjaśniając, iż podany przez skarżącą numer SKO [...] nie istnieje, a w związku z tym, iż w ostatnim czasie toczyła się sprawa z wniosku skarżącej, skargę z dnia 3 marca 2009 r. potraktowano jako złożoną od postanowienia SKO z dnia 27 stycznia 2009 r. W wykonaniu zarządzenia Sądu, M.Z. w piśmie z dnia 14 kwietnia 2009 r. wyjaśniła, iż skarga dotyczy decyzji Starosty Z. z dnia 5 listopada 2008 r. nr [...], utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, pomimo nie przedstawienia wprost przez skarżącą żadnych zarzutów, wniosków czy uzasadnienia. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Pomimo nie spełnienia przez skarżącą wymogów wynikających z art. 57 § 1 P.p.s.a., w doktrynie powszechnie przyjmuje się, iż intencją ustawodawcy było odformalizowanie postępowania sądowoadministracyjnego (na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym), co pozostaje w zgodzie z przytoczoną powyżej zasadą niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi. Przede wszystkim, w ocenie sądu administracyjnego skarżąca omyłkowo wskazała, że skarga dotyczy decyzji rozstrzygającej sprawę skarżącej merytorycznie, a nie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...]. Uchylone przez sąd administracyjny postanowienia: postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 27 stycznia 2009 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 15 grudnia 2008 r. [...], zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej K.p.a.). Zgodnie z tymi normami, organ administracji publicznej w toku postępowania zobowiązany jest stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Mając na uwadze treść pisma skarżącej z dnia 2 grudnia 2008 r., z którego jednoznacznie wynika, iż zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile jedynie o skserowanie decyzji, sąd administracyjny uznał, iż organ dopuścił się bezpodstawnego sprecyzowania treści żądania strony postępowania bez podjęcia działań mających na celu wyjaśnienie treści i zakresu żądania skarżącej oraz wszelkich innych okoliczności mogących mieć związek z faktycznym odwołaniem się przez skarżącą od decyzji Starosty Z. z dnia 5 listopada 2008 r. nr [...]. W wyroku z dnia 23 września 2005 r. (I OSK 47/05, LEX nr 192140), NSA orzekł, że "Organy administracji nie mogą we własnym zakresie domniemywać woli strony, zwłaszcza działającej w postępowaniu samodzielnie." Warto także przytoczyć wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005 r. (II SA/Wa 568/05, LEX nr 171666), w którym sąd ten zauważył, że Jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości, co do kwalifikacji przez organ odwoławczy pism niespełniających przesłanek wymaganych dla odwołania, nie mogą być one automatycznie przyjęte jako przemawiające za istnieniem odwołania, bez próby wyjaśnienia wątpliwości w trakcie postępowania dowodowego, uzyskania wyjaśnienia od strony, która stosowny dokument sporządziła." Jednocześnie - i co wymaga podkreślenia, w kontekście zachowania terminów do zaskarżenia - skarżąca wyjaśniała w piśmie, że wysłała decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego przesyłką z dnia 13 listopada 2008 r. nr [...] (jest to forma numeracji przesyłek poleconych). Termin przesyłki, o jakiej pisze M.Z. (13 listopada 2008 r.), wydaje się w tej sprawie nie przypadkowy. Było to bowiem dwa dni po tym jak otrzymała ww. decyzję Starosty Z. z dnia 5 listopada 2008 r. w sprawie odmowy przyznania jej prawa do budynków i użytkowania działki gruntu. Wobec powyższego, organ nie miał podstaw do uznania pisma skarżącej z 2 grudnia 2008 r. za odwołanie. Pismo to należało traktować zgodnie z jego treścią, jako prośbę o wydanie decyzji z akt oraz ewentualnie prośbę o wyjaśnienie co stało się z przesyłką z dnia 13 listopada 2008 r. Niemniej jednak z punktu widzenia interesów strony działającej samodzielnie w postępowaniu, zauważyć należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile powinno wyjaśnić czy wraz z przesyłką, o której pisze skarżąca (przesyłka nr [...] z dnia 13 listopada 2008 r., adresowaną na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile, Al. Niepodległości 64-920 Piła), przesłane zostało odwołanie. Jeżeli tak, mogłoby okazać się, że byłoby to odwołanie złożone w terminie (a jedynie wniesione do niewłaściwego organu -bo wprost do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile). Zdaniem sądu administracyjnego, stosownie treści art. 7 i 77 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile powinno zwrócić się do M.Z. o wyjaśnienie czy złożyła przesyłkę w dniu 13 listopada 2008 r. oraz jaka była jej zawartość, a także czy posiada dowód nadania, na którego numer (jak należy mniemać) się powołuje (nr [...]). Ewentualnie należałoby wezwać właściwy Urząd Pocztowy do wskazania czy taka przesyłka została nadana do Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile. Podjęcie wszystkich wymienionych wyżej czynności jest zdaniem sądu administracyjnego konieczne, gdyż skarżąca - jak wynika z pism - nie zna przepisów prawa ani nie uświadamia sobie konsekwencji jakie niesie za sobą nie dokonanie czynności w terminie. Ponadto, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 153 P.p.s.a. sąd administracyjny wskazuje, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile powinno uchylić także postanowienie z dnia 27 stycznia 2009 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E. Makosz-Frymus /-/ J. Stankowski /-/ P. Miładowski AT