IV SA/Po 26/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., działając m. in. na podstawie art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm. – dalej jako: uśr) i art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., nr 86, poz. 732 ze zm. - dalej jako: ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych), Wójt Gminy J. odmówił K. K. świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej wnioskowanej na A. K., M. K. i D. K. z powodu wspólnego wychowywania dwojga dzieci Strony o nazwisku M. z ich ojcem, M. M. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Strona nie spełnia przesłanki określonej w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, bowiem dzieci Strony – P. M. i K. M. są wychowywane przez obojga rodziców. Odwołując się od powyższej decyzji Strona wskazała, iż uważa, że Jej konkubent – M. M. nie ma obowiązku utrzymywania dzieci byłego męża Strony. Strona dodała, iż nigdy nie występowała o alimenty od Jej konkubenta, ale tylko od ojca trójki Jej pozostałych dzieci – L. K., z którym Strona jest po prawomocnym rozwodzie od 2002 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż w ocenie SKO bezsprzecznym jest, iż Strona wychowuje wspólnie dzieci z M. M., co w świetle art. 3 pkt 17a uśr i art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych uzasadnia odmowę wnioskowanego świadczenia. Wnosząc skargę do Sądu, K. K. jeszcze raz wskazała, iż jest osobą rozwiedzioną i z byłym mężem nie wychowuje żadnego dziecka, a więc w stosunku do trójki dzieci, których ojcem jest były mąż, a nie obecny konkubent, jest Ona osobą samotnie wychowującą dzieci. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi SKO wyjaśniło, iż z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa), sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, iż Sąd administracyjny może zaskarżony akt wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jego wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jako materialnoprawną podstawę odmowy przyznania Stronie skarżącej zaliczki alimentacyjnej na troje niepełnoletnich dzieci organy administracji publicznej powołały przepis art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych. Przepis ten definiuje pojęcie osoby uprawnionej do przyznania przedmiotowej zaliczki alimentacyjnej uznając, iż jest nią osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja okazała się bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów uśr. Zgodnie z art. 3 pkt 17a uśr osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W stanie faktycznym niniejszej sprawy wskazać należy, iż Skarżąca jest matką piątki dzieci, przy czym wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej złożyła na troje starszych dzieci, których ojcem jest L. K.. Skarżąca wielokrotnie wskazywała, że pozostałą dwójkę wychowuje wraz z ich ojcem, swoim konkubentem. Skarżąca spełniała przy tym pozostałe przesłanki uprawniające do przyznania jej zaliczki alimentacyjnej; w dniu [...] kwietnia 2002 r. na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu rozwiązane zostało Jej małżeństwo z L. K., ojcem A., M. i D., w 2005 r. roku uzyskała wyrok, na mocy którego od Jej byłego męża zasądzona została kwota po 230 zł miesięcznie tytułem renty alimentacyjnej na rzecz każdego z tych dzieci, a prowadzona przez komornika egzekucja tych alimentów okazała się bezskuteczna. Zdaniem rozpatrujących sprawę organów administracji, Skarżąca jako osoba wychowująca dwoje swoich dzieci wraz z ich ojcem nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a uśr, stąd trójka jej pozostałych dzieci nie spełnia przesłanek do ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Argumentacji tej Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela, tak jak nie podzielał Jej także w innych sprawach (por. np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2007 r., IV SA/Po 67/07). Zgodnie z art. 2 pkt 5 lit. a) in fine ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych warunkiem, jaki powinna spełniać osoba uprawniona do zaliczki alimentacyjnej, jest pozostawanie na wychowaniu osoby, która w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych posiada status osoby samotnie wychowującej dziecko. Warunek ten jest więc badany po stronie osoby wychowującej uprawnionego do zaliczki. Wskazany przepis jest przepisem odsyłającym do przepisów o świadczeniach rodzinnych. Drugim przepisem odsyłającym do tych regulacji prawnych jest art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, zgodnie z którym "w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą". Nakaz stosowania "odpowiedniego" oznacza konieczność takiej interpretacji przepisów ustawy, do której się odsyła, by była zgodna z celami ustawy odsyłającej. Celem ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych jest dyscyplinowanie dłużników alimentacyjnych do realizowania ciążących na nich obowiązków oraz - w przypadku bezskuteczności egzekucji – wsparcie uprawnionych w formie zaliczek alimentacyjnych (art. 1 ). Inne są cele ustawy o świadczeniach rodzinnych; zawarty w niej katalog świadczeń rodzinnych w pierwszej kolejności zakłada funkcję socjalną tych świadczeń. Należy podkreślić, że definicja osoby samotnie wychowującej dziecko (art.3 pkt 17a) ustanowiona została na potrzeby ustalenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych), a więc świadczenia o określonym celu, przyznawanego rodzicom samotnie wychowującym dziecko. W konsekwencji, w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, treść art. 2 pkt 5 ppkt a) ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych nakazuje uznać, iż odesłanie do definicji osoby samotnie wychowującej dziecko miało na celu wykluczenie sytuacji, gdy matka dziecka wychowuje to dziecko z zobowiązanym do alimentacji jego ojcem. Celem tym nie było natomiast pozbawianie dzieci – uprawnionych w rozumieniu ustawy, wsparcia ze strony systemu zaliczkowego w sytuacji, gdy spełnione zostają pozostałe przesłanki, w tym kryteria dochodowe, ustalone z uwzględnieniem dochodów aktualnego partnera życiowego rodzica wychowującego takie dziecko, przy równoczesnym pozbawieniem rodzica wychowującego takie dziecko prawa do otrzymania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Tym samym Skarżąca, jako osoba wychowująca dwójkę swoich dzieci wraz z ich ojcem, nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz jest osobą samotnie wychowującą trójkę starszych dzieci w rozumieniu art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i w konsekwencji spełnione zostały przesłanki do ustalenia na rzecz uprawnionej trójki jej starszych dzieci prawa do zaliczki alimentacyjnej. Z przytoczonych powyżej powodów przyjęta przez rozpatrujące sprawę organy administracji wykładnia przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych narusza przepisy prawa materialnego – art. 2 pkt 5 lit. a) oraz art. 18 tej ustawy. Podsumowując, w ocenie Sądu trójka starszych dzieci Skarżącej wychowywana jest przez osobę samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i tej trójce należy się świadczenie w formie zaliczki alimentacyjnej. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ppsa należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest ponownie rozpatrzyć wniosek Skarżącej i uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku przyznać zaliczkę alimentacyjną. /-/B. Popowska /-/M. Dybowski /-/ I. Kucznerowicz KP