IV SA/Po 271/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. S. o zasądzeniu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych w sprawie P. L. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 22 listopada 2016r. wydał wyrok oddalający skargę kasacyjną wniesioną przez J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2014r., którym po rozpoznaniu skargi P. L. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. We wniesionej skardze kasacyjnej pełnomocnik z urzędu zawarł wniosek o orzeczenie o kosztach zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym przed NSA. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 maja 2017 r. odmówiono pełnomocnikowi przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł radca prawny P. S. wskazując, że swoimi działaniami doprowadził do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej, co stanowiło wypełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca wskazał, iż rygorystyczne podchodzenie do sprawy złożenia oświadczenia jest błędem albowiem strona żądająca ustanowienia pełnomocnika nigdy nie posiada środków na ustanowienie takiego pełnomocnika. Wnioskodawca wskazał, iż jeżeli Sąd przyznaje prawo pomocy, to rzeczą oczywistą jest, że strona nie ma środków na zapłatę jego wynagrodzenia i ich nie ponosi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako Ppsa) rozpoznając sprzeciw od postanowienia m.in. referendarza sądowego o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1 wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Jednakże do rozpoznania przedmiotowej sprawy z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy zastosowanie znajduje treść art. 260 Ppsa w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., zgodnie z którą w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowieniem przeciwko, któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zmiana w brzmieniu przepisu art. 260 Ppsa wprowadzona została przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658, dalej jako ustawa zmieniająca), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (tj. przed 15 sierpnia 2015 r.) przepis art. 260 Ppsa w nowym brzmieniu nie ma zastosowania. Mając na uwadze, iż postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało z dniem złożenia skargi tzn. 24 lutego 2014 r.. Zwrócić należy również uwagę, iż również skarga kasacyjna została złożona przed 15 sierpnia 2015 r. tzn. w dniu 29 grudnia 2014 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż na skutek złożonego w sprawie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego zastosowanie będzie miał art. 260 Ppsa w brzmieniu przed zmianą. Konsekwencją zatem wniesienia przez pełnomocnika z urzędu sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 maja 2017 r. była utrata mocy wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1717), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r. W § 22 w.w rozporządzenia wskazano, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Podobnej treści przepis przejściowy zawiera obowiązujące wcześniej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Uwzględniając zatem złożenie skargi kasacyjnej w dniu 29 grudnia 2014r. stwierdzić należy, iż zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm. - dalej rozporządzenie). Zgodnie z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 490) regulującego powyższe zasady wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści tego przepisu wynika, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia. Brak oświadczenia w przedstawionym brzmieniu nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie Sądu w trybie art. 49 Ppsa, gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 Ppsa. Oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części, jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt II FSK 862/05, Lex nr 242945, postanowienie NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 625/05, niepublikowane oraz postanowienie NSA z 18 czerwca 2008 r. sygn. akt. I OZ 390/08, niepublikowane). Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, iż wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego złożony przez wyznaczonego w sprawie radcę prawnego nie zawiera oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co w oczywisty sposób narusza dyspozycję §16 rozporządzenia. Ponadto powyższy brak nie został uzupełniony we wniesionym przez profesjonalnego pełnomocnika sprzeciwie. Natomiast okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę, a dotyczące oczywistości, że strona której przyznano prawo pomocy nie ponosi kosztów, nie mają znaczenia, z uwagi na brak jednoznacznego określenia czy koszty te zostały faktycznie poniesione czy też nie. Powyższe oznacza, iż wniosek złożony przez radcę prawnego, jako nie zawierający oświadczenia, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, należy uznać za nieuzasadniony (por. post. SN z dnia 14 października 1998r., sygn. akt II CKN 687/98, OSNC 1999, nr 3, poz. 63). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 250 Ppsa w związku z art. 260 Ppsa orzekł jak w sentencji.