IV SA/Po 288/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...]stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy i skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami oddala skargę Pismem z dnia * września 2010 r. znak * Komendant Wojewódzki Policji w P. wniósł o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji J.W. (dalej – skarżący) do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, za wielokrotne naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, dokonane w okresie od * marca 2009 r. do * sierpnia 2009 r., za które skarżący uzyskał łączną ilość 25 punktów. Decyzją z dnia * października 2010 r. Starosta P. orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B oraz skierowaniu go na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący pismem z dnia * listopada 2010 r. Wraz z odwołaniem skarżący przedłożył zaświadczenie nr * z dnia * stycznia 2010 r. z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. dot. odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prd. Decyzją z dnia * listopada 2010 r. nr * Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia * grudnia 2010 roku nr * Starosta P. na podstawie art. 114 ust. 1 pkt. 1 litera b oraz art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. 2005/108/908 ze zm., dalej - Prd) oraz § 11 ust. 2 Rozporządzenia Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. 2004/24/215 ze zm., dalej – rozporządzenie w sprawie uprawnień) orzekł o : 1. zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B nr * wydanego przez Starostę P. do czasu wykazania się przez niego wymaganymi kwalifikacjami; 2. skierowaniu skarżącego na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B w Wojewódzkim Ośrodku Ruch Drogowego w K.; 3. wyznaczeniu termin dwóch miesięcy na zdanie przez skarżącego egzaminu sprawdzającego, o którym mowa w pkt. 2 licząc od dnia otrzymania decyzji. Organ opisał stan faktyczny w sprawie i wskazał, iż zdaniem skarżącego art. 130 ust. 3 Prd jest sprzeczny z § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2002/236/1998, dalej – rozporządzenie w sprawie kierowców). Skarżący zgodnie z tym przepisem (art. 130 ust. 3 Prd) uczestniczył w dniu * stycznia 2010 r. w szkoleniu, którego odbycie spowodowało zmniejszenie liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Uczynił to jednak już po dopuszczeniu się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych przekroczyła 24. W związku z powyższym zatrzymanie prawa jazdy zgodnie z art. 138 Prd oraz skierowanie na egzamin kontrolny zgodnie z art. 114. ust. 1 pkt. 1 litera b Prd jest w pełni uzasadnione. Jednocześnie organ wskazał, iż nie poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji, o której mowa wyżej powoduje zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt. 4 Prd wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Odwołanie z dnia * grudnia 2010 r. od powyższej decyzji wniósł skarżący wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżący zarzucił, że Komendant WPP nie uwzględnił faktu, iż skarżący w dniu * stycznia 2010 roku, korzystając z możliwości jakie daje art. 130 pkt. 3 Prd, brał udział w szkoleniu, co winno skutkować obniżeniem o 6 posiadanych punktów karnych, a tym samym ustąpieniem przesłanek do wystąpienia z takim wnioskiem. Zdaniem skarżącego, jest to następstwem zastosowania § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie kierowców, który jednak – jak twierdzi skarżący – jest sprzeczny z art. 130 ust. 3 Prd, który nie daje takiej możliwości tylko kierowcom posiadającym prawo jazdy krócej niż 1 rok. Skarżący podkreślił, iż posiada prawo jazdy przez dłuższy okres. Skarżący stwierdził, iż przepis ww. rozporządzenia wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 130 ust. 4 Prd, a jednocześnie - ingerując w sferę praw i wolności jednostki - narusza art. 31 ust. 3 Konstytucji. Nadto, w punkcie 3 zaskarżonej decyzji Starosta wyznaczył odwołującemu się termin dwóch miesięcy na zdanie egzaminu sprawdzającego, podczas gdy w przepisach Prd brak jest podstaw do wyznaczenia takiego terminu. Zdaniem skarżącego, nie ulega zatem wątpliwości, że Starosta, wyznaczając skarżącemu ww. termin naruszył przepisy Prd, co stanowi również pogwałcenie art. 6 kpa oraz z art. 7 Konstytucji (zasady praworządności). Decyzją z dnia * stycznia 2011 r. SKO nr * utrzymało w mocy pkt 1 i 2 zaskarżonej decyzji, uchyliło zaskarżoną decyzję w pkt 3 i wyznaczyło skarżącemu termin dwóch miesięcy na zdanie egzaminu sprawdzającego licząc termin od dnia otrzymania decyzji. W uzasadnieniu organ przytoczył art. 138 ust 1 i 2 Prd podkreślając, że w interesie odwołującego jest w miarę szybkie poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Następnie powołując się na treść art. 114 ust 1 pkt 1 lit b Prd w związku z art. 130 ust 1 organ wskazał, iż rozporządzenie w sprawie kierowców w § 8 ust 6 stanowi, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszenia, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Z akt sprawy zaś wynika, że odwołujący w dniu * stycznia 2010 r. odbył wprawdzie szkolenie, o którym w art. 130 ust 3 Prd, jednakże naruszenie przepisów ruchu drogowego, konsekwencją którego było uzyskanie przez skarżącego 25 punktów miało miejsce w okresie od * marca 2009 r. do * sierpnia 2009 r. W rezultacie odbycie powyższego szkolenia nie spowodowało zmniejszenia liczby punktów. Odnosząc się do zarzutu wyznaczenia przez organ pierwszej instancji w pkt 3 decyzji 2-miesięcznego terminu na zdanie egzaminu sprawdzającego Kolegium wskazało, iż z istoty nałożenia obowiązku decyzją wynika to, że we władczym działaniu organu mieści się nie tylko sama możliwość nałożenia obowiązku, ale również możliwość określenia terminu jego wykonania. Kolegium uznało jednak, że organ pierwszej instancji wyznaczając termin dwóch miesięcy na zdanie egzaminu sprawdzającego od dnia otrzymania decyzji naruszył przepisy kpa, zgodnie bowiem z art. 130 § 1 i 2 kpa przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Kolegium uznało zatem, że termin wykonania obowiązku nałożonego decyzją winien biec nie od dnia doręczenia stronie decyzji, lecz od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. Skargę z dnia * lutego 2011 r. wniósł skarżący wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia * grudnia 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił skarżący: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b w zw. z art. 130 ust. 3 Prd polegające na błędnym ustaleniu przez organ administracji, że spełnione zostały przesłanki do zatrzymania skarżącemu prawa jazdy i skierowanie go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji mimo nieosiągnięcia przez skarżącego 24 punktów karnych; 2. naruszenie przepisów postępowania tj.: naruszenie art. 8, art. 77 ust. 1 oraz art. 107 ust. 3 kpa poprzez nierozważenie przez organ administracji twierdzeń i zarzutów skarżącego, co miało istotny wpływ na załatwienie sprawy. W uzasadnieniu skarżący argumentował, iż przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie kierowców jest sprzeczny z art. 130 ust. 3 Prd, który nie ogranicza prawa do odbycia szkolenia i obniżenia ilości punktów - z wyjątkiem kierowców posiadających prawo jazdy krócej niż 1 rok. Skarżący zaś posiada prawo jazdy przez okres przekraczający rok i jest tym samym uprawiony do skorzystania z możliwości odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prd. Przepis zatem § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia – zdaniem skarżącego – przez dalsze zawężenie kręgu osób uprawnionych do skorzystania z uprawnienia wynikającego z art. 130 ust. 3 Prd ewidentnie wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 130 ust. 4 tej ustawy, w konsekwencji naruszając art. 31 ust. 3 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem prawa. Sąd podziela poglądy wrażone w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 1083/09 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 723/10 (dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na gruncie przedmiotowej sprawy decyzją z dnia * stycznia 2011 r. SKO utrzymało w mocy decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B nr * wydanego przez Starostę P. do czasu wykazania się przez niego wymaganymi kwalifikacjami oraz o skierowaniu skarżącego na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B w Wojewódzkim Ośrodku Ruch Drogowego w K.. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący w okresie od * marca 2009 r. do * sierpnia 2009 r. dopuścił się wykroczeń, które skutkowały naliczeniem mu powyżej 24 punktów określonych w art. 130 ust. 1 Prd. Stosownie do wspomnianego art. 130 ust. 1 policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Stosownie do ust. 2 art. 130 ustawy punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Bezspornym jest także, że w przypadku skarżącego rok określony w powoływanym przepisie nie upłynął, bowiem pierwszego liczonego w tym cyklu wykroczenia skarżący dopuścił się dnia * marca 2009 r., a ostatniego * sierpnia 2009 r. Zgodnie zaś z ust. 3 wspomnianego przepisu kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Z ust. 4 art. 130 wynika natomiast, że Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia: 1. sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2. warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3. program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4. liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5. podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji swoim rozporządzeniem w sprawie postępowania z kierowcami uregulował wspomniane kwestie. Stosownie do regulacji § 8 ust. 4 – 6 tego rozporządzenia kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, organ, o którym mowa w § 3, zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Liczba punktów odjętych z tytułu odbytego szkolenia nie może być większa od liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego przed jego odbyciem. Odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. W tym miejscu zasadnym jest wskazać, że art. 130 ustawy o ruchu drogowym jest ogólnym przepisem stanowiącym o ewidencji kierowców naruszających przepisy drogowe oraz dotyczącym spraw z zakresu punktacji za przekroczenie takich przepisów. Jednocześnie wspomniany artykuł zawiera w ust. 4 jednoznaczną delegację ustawową pozwalającą m.in. określić w rozporządzeniu liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia. Trzeba zauważyć, że wspomniana delegacja ustawowa zawiera dyspozycję, że w rozporządzeniu zostanie uregulowana zakreślona materia, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Ten zapis w ocenie Sądu upoważniał w wystarczającym stopniu ministra do stworzenia regulacji zawartej w ust. 6 rozporządzenia. W związku z tym nie można podzielić argumentacji strony skarżącej, według której upoważnienie ustawowe zawarte w art. 130 ust. 4 pkt 4 Prd upoważnia właściwego ministra do określenia w drodze rozporządzenia liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, a nie do określenia osób, wobec których odjęcie punktów z tytułu odbytego szkolenia nie byłoby dopuszczalne. Skoro takiego upoważnienia brak, zaś § 8 ust. 6 rozporządzenia pozbawia kierowcę, który przekroczył sumę 24 punktów, możliwości zmniejszenia liczby posiadanych punktów w związku z odbytym szkoleniem – to uznać należy w ocenie strony skarżącej, że przepis ten został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 Prd. Argumentacja przedstawiona przez skarżącego pozbawiona jest podstaw. Taka interpretacja delegacji ustawowej art. 130 ust. 3 Prd niweczyłaby konsekwencje jakie ustawodawca przewidział w związku z przekroczeniem 24 punktów. W takiej sytuacji dopiero uzyskanie 30 punktów pozwoliłoby na zastosowanie wobec sprawcy wykroczeń sankcji związanych z przekroczeniem określonej liczby punktów, takich jak w przedmiotowej sprawie w postaci zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy do czasu wykazania się przez niego wymaganymi kwalifikacjami oraz o skierowaniu skarżącego na egzamin teoretyczny i praktyczny sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami. Tymczasem jak wynika z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b Prd – kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Zgodne zaś z art. 138 ust. 1 Prd - decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku określonym w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g (Policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego), wydaje starosta. Skarżący taką liczbę 24 punktów przekroczył. Trzeba zatem jednoznacznie podkreślić, że odbycie szkolenia określonego w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów przekroczyła 24. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.