IV SA/Po 30/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Bożena Popowska Protokolant Sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 października 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz- Frymus Decyzją nr [...] z [...] Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, w oparciu o art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1,3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 3 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: u.p.s.) odmówił przyznania K. P. zasiłku celowego na opłatę zadłużenia za czynsz za miesiąc wrzesień 2002r. w kwocie 183,08 zł i zaległości za energię elektryczną i gaz w kwocie 108,82 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zapadła ona po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] uchylającym wcześniejszą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i decyzję organu I instancji. Organ podał, że w trakcie przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego w dniu 7 kwietnia 2006r. skarżąca odmówiła udzielenia jakichkolwiek informacji dotyczących sytuacji materialnej rodzinnej i życiowej w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w miesiącu wrześniu 2002r. Skarżąca ponadto odmówiła przedłożenia rachunków za energię elektryczną. Organ w oparciu o dane udostępnione przez ENEA S.A. w Poznaniu, ustalił, że skarżąca uregulowała rachunek za zużytą energię za okres od 12 czerwca 2002r. do 9 sierpnia 2002r. wpłata z dnia 12 grudnia 2002r. W związku z powyższym organ uznał, że przyznanie pomocy społecznej na ten cel stało się bezzasadne, podobnie za bezzasadny uznany został zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Ponadto organ podtrzymał swoje stanowisko, uznając, że w okresie poprzedzającym złożenie wniosku z 30 października 2006r. skarżąca miała możliwość zgłoszenia swojej potrzeby nie tylko w drodze osobistego stawiennictwa, ale także telefonicznie lub pisemnie. W odwołaniu z dnia 29 czerwca 2006r. skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w ten sposób, że przedmiotowe zasiłki zostaną jej przyznane. Ponadto wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, poprzez przyjęcie że wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca wskazała na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego m.in. art. 10 k.p.a. oraz art. 79 § 1 i 78 § 1 k.p.a. Decyzją nr [...] z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ drugiej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem postępowania był zasiłek celowy, będący świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego, co sprawia, że o rażącym naruszeniu prawa można by mówić jedynie w przypadku szczególnie istotnego naruszenia ram uznania administracyjnego. Nadto organ II instancji wskazał, że brak współpracy ze strony skarżącej zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Organ odniósł się także do zarzutu zwłoki w rozpoznaniu sprawy, wskazując, że jest on nieuzasadniony, skoro akta sprawy zostały przekazane organowi I instancji w dniu 5 kwietnia 2006r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 26 września 2006r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu z dnia 29 czerwca 2006r. Decyzją nr [...] z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję powołując się na argumenty wskazane w uzasadnieniu wcześniejszego rozstrzygnięcia. Skargą wniesioną 8 stycznia 2007r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca zwróciła się o zmianę zaskarżonej decyzji "w ten sposób, ze decyzja nr [...] z [...] zostanie uznana za nieważną". Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie dniu 18 października 2007r. skarżąca wyjaśniła, że w jej ocenie podstawą do wznowienia postępowania może być niezadowolenie strony, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W niniejszej sprawie przedmiotem jest odmowa świadczenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z powołanych przepisów wynika, że przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ – działając w ramach uznania – winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia ( wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 39 ust. 1 u.p.s. istotą zasiłku celowego jest przyznanie go w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Organ pierwszej instancji ustalił, że kwotę 108,88 zł stanowiącą opłatę za zużytą energię elektryczną i gaz za okres od 12 czerwca 2002r. do 9 sierpnia 2002r. skarżąca uiściła w dniu 12 grudnia 2002r. Skoro podstawą wystąpienia o zasiłek była potrzeba życiowa w postaci zapłacenia rachunków za prąd i gaz, to organ prawidło uznał że ustała ona z chwilą ich uregulowania. Podkreślić należy, że z chwilą pokrycia zadłużenia za energię i gaz, za okres określony we wniosku o przyznanie pomocy, odpadła podstawowa przesłanka konieczna dla udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Przestała istnieć bowiem niezbędna potrzeba bytowa określona we wniosku skarżącej, zaspokojeniem której miało być świadczenie pomocy społecznej. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji można oprzeć na podstawach wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z [...] w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stojąc na stanowisku, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie organy dopuściły się rażącego naruszenia prawa. Organ odwoławczy słusznie wskazał na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, co powoduje, że rażącym naruszeniem prawa jest tylko szczególnie istotne naruszenie granic tego uznania (za wyrokiem SN z dnia 5 lipca 1996 r., III ARN 19/96, publ.: OSNP 1997, nr 4, poz. 44). Sąd uznał za zasadne wskazanie również, że ani zaskarżona decyzja ani poprzedzające ją decyzje nr [...] z[...] i nr [...] z [...] nie naruszyły przepisu art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wytyczne zwarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt [...] z [...] zobowiązywały organy do ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego przy uwzględnieniu zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz konstytucyjnej zasady równości. Oceniając materiał zgromadzony w aktach sprawy Sądu uznał, że organy rozpoznając sprawę ponownie postępowały zgodnie z oceną prawną i wskazaniami zwartymi w powołanym wyroku z 8 grudnia 2005r. Odnośnie zaś art. 127 § 3 k.p.a. Sąd na marginesie powyższych rozważań, wskazuje, że określone w tym przepisie niezadowolenie strony może być podstawą do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sytuacji, gdy decyzję w pierwszej instancji wydał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze i nie służy od niej odwołanie. W żadnym zaś wypadku niezadowolenie strony nie może być podstawą do żądania stwierdzenia nieważności decyzji, bądź do wznowienia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus mb