IV SA/Po 304/19
WyrokWSA w Poznaniu2019-08-21
Skład orzekający: Donata Starosta, Izabela Bąk - Marciniak, Józef Maleszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., mimo że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a kwestią sporną była jedynie ocena zebranego materiału dowodowego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a zarzuty dotyczące oceny materiału dowodowego nie uzasadniają uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę lub, w razie potrzeby, uzupełnić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a., zamiast wydawać decyzję kasacyjną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obiektów do tuczu indyka. Organ pierwszej instancji odmówił wydania decyzji, kwestionując m.in. analizę emisji gazów i uznając, że nie przedstawiono wariantu alternatywnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, uznając naruszenie przepisów postępowania. Strony wniosły sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi odwoławczemu nieuzasadnione zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze sprzeciwów S. R., K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. R. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. K. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. akt IV SA/Po [...]
Uzasadnienie
Decyzją Wójta Gminy C.- K. z dnia 19 grudnia 2018 r., Nr [...] odmówiono Inwestorowi- M. K. ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie obiektów do tuczu indyka na działce o nr ewid. gr [...] obręb G. [...] (0004) gmina C.- K., powiat kaliski, województwo [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. K., decyzją z dnia 01 marca 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm. - dalej k.p.a.), uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę organowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu swojej decyzji SKO wskazało, że zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2018.2081 t.j. z dnia 2018.10.31., dalej: "u.u.i.ś.") decyzja o środowiskowych uwarunkowanych określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Jak wynika przy tym z art. 71 ust. 2 u.u.i.ś., uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: (1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; (2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Szczegółowy katalog inwestycji, o jakich mowa w art. 71 ust. 2 u.u.i.ś., został zawarty w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71).
W § 2 ust. 1 pkt 51 powołanego rozporządzenia przewidziano, że do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się w szczególności chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza. Nadto zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 36 rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się następujące rodzaje przedsięwzięć: "instalacje do podziemnego magazynowania ropy naftowej, produktów naftowych, substancji lub mieszanin, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, niebędących produktami spożywczymi, gazów łatwopalnych oraz innych kopalnych surowców energetycznych, inne niż wymienione w pkt 36a i § 2 ust. 1 pkt 22, z wyłączeniem instalacji do magazynowania paliw wykorzystywanych na potrzeby gospodarstw domowych, zbiorników na gaz płynny o łącznej pojemności nie większej niż 20 m3 oraz zbiorników na olej o łącznej pojemności nie większej niż 3 mł".
Planowana inwestycja polegać ma na budowie: sześciu budynków inwentarskich, które inwestor zamierza przystosować tak, aby możliwy był w ich wnętrzach tucz indycze i indorów. Łączna obsada na terenie fermy wynosić będzie 191 520 szt. (4596,48 DJP) indyczek i 95 760 szt. (2298,24 DJP) indorów. Na terenie inwestycji znajdować się będą dodatkowe obiekty: 8 silosów paszowych o poj. 30 mg każdy, 12 zbiorników podziemnych na gaz płynny o pojemności 6400 I każdy, 1 zbiornik naziemny na gaz płynny o pojemności 6400 l, 6 zbiorników na ścieki technologiczne o pojemności 6400 !, 2 zbiorniki na ścieki socjalno - bytowe o poj. dDo 20 mł każdy, 2 agregaty prądotwórcze o mocy do 200 kW każdy, kocioł gazowy o mocy do 24 kW, konfiskator, budynek socjalny, studnia, budynek hydroforni, miejsca postojowe waga samochodowa, zbiornik na wody opadowe i roztopowe, zbiornik ppoż.
Zatem w ocenie [...] rozważana inwestycja odpowiada przywołanym przepisom. Konsekwentnie zatem zastosowanie w rozpatrywanej sprawie znajduje art 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś.
Dalej SKO wskazało, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w ustawie. Przesłanki odmowy zgody polegać przy tym mogą wyłącznie na: niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy), odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 ustawy), braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy (art. 81 ust. 1 ustawy), wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 ustawy), wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (art. 81 ust. 3 ustawy). O ile zatem żadna z wymienionych wyżej okoliczności nie zachodzi, organ jest obowiązany do określenia środowiskowych uwarunkowań.
W przedmiotowej sprawie sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko został przesłany do uzgodnień do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Powiatowego Inspektora Sanitarnego.
W dniu 01.09.2017 r. PPIS w K. zaopiniował warunki w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. W dniu 28.09.2017 r. RDOŚ postanowił uzgodnić planowaną inwestycję i określić warunki realizacji przedsięwzięcia określonych w pkt. od 1 do 18. Jednocześnie organ opiniujący wskazał, iż nie stwierdza konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.
Nadto w aktach sprawy znajduje się postanowienie z dnia 23.02.2018 r. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] Zarząd Zlewni w K. , w którym organ ten uzgadnia realizację przedsięwzięcia i określa jej warunki. Ostatecznie w aktach sprawy znajduje się postanowienie Marszałka Województwa W. z dnia 1 sierpnia 2018 r. pozytywnie opiniujące realizację przedsięwzięcia.
Dalej [...] wyjaśniło, że organ I instancji wydał decyzje negatywną kwestionując przedstawioną w raporcie emisję gazów, w ten sposób że raport nie obejmuje analizy emisji wszystkich gazów. [...] wskazało natomiast, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych odmowy wydania decyzji nie mogą stanowić uciążliwości "odorowe", gdyż ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach czy odór jest substancją niemierzalną.
Nadto [...] nie podzieliło w niniejszej sprawie zarzutu braku wariantu alternatywnego. Przedłożony raport wskazuje na stronie 39-40 wariant alternatywny. Wariant ten zakłada system ogrzewania budynków inwentarskich oparty wyłącznie na trzech kotłach węglowych o mocy do 300 KW każdy. Raport wskazuje na emisje z pojedynczego kotła o mocy do 300 kw. Przedstawiono wskaźniki emisji dla procesu spalania węglem kamiennym. Na stronie 41-43 raportu wskazano porównanie oddziaływań analizowanych wariantów, oraz wskazano dlaczego wariant inwestorski jest korzystniejszy dla środowiska. Kolegium nie podzieliło zatem w niniejszej sprawie twierdzenia o braku przedstawienia wariantu alternatywnego.
Kolegium wskazało za wyrokiem WSA w Poznaniu IV SA/Po 121/17, iż raport i uzgodnienia organów współdziałających niewątpliwie kształtują treść decyzji środowiskowej. Zdaniem Sądu, jeżeli organ oceni, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, będący kluczowym dowodem w sprawie, zawiera treści zgodne z obowiązującymi przepisami (wymogami art. 66), uwzględnia wszystkie ewentualne zagrożenia związane z realizacją wnioskowanego zamierzenia, został zaakceptowany przez organy współdziałające, lokalizacja przedsięwzięcia jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także spełnione zostały pozostałe przesłanki pozytywnego rozpoznania wniosku, o których mowa powyżej, to zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a., organ nie może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W żadnym razie, organ nie dysponujący wiedzą specjalistyczną z danej dziedziny nie może merytorycznie opiniować inwestycji i ustalać własne warunki realizacji inwestycji - w zastępstwie wykwalifikowanych biegłych, czy też wyspecjalizowanych organów opiniujących.
Z powyższych względów organ odwoławczy zauważył, iż RDOŚ w wydanym orzeczeniu wskazał, że realizacja przedsięwzięcia zgodnie z założeniami raportu (i jego uzupełnieniami) oraz z zachowaniem warunków nie powinna negatywnie oddziaływać na środowisko. Podobne stanowisko zajął w sprawie PPIS w K..
Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie wykazał dostatecznie, że zaistniały podstawy do wydania decyzji odmawiającej zgody na realizację przedsięwzięcia. Oparcie decyzji na podstawie prawdopodobieństwa uciążliwości i szkodliwości odorów, bez jakichkolwiek własnych ustaleń, nie stanowi uzasadnienia decyzji o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie SKO organ I instancji w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań nie może kierować się wyłącznie sprzeciwem społeczności lokalnej. Negatywne stanowisko społeczeństwa może wpływać na uwarunkowania i wymogi decyzji. Organ może bowiem nałożyć dodatkowe obowiązki, aby zapewnić ograniczenie emisji substancji odorowych na teren sąsiedni.
W omawianej sprawie organ I instancji nie wyjaśnił w sposób dostateczny zajętego stanowiska. W niniejszej sprawie naruszone zostały przepisy postępowania tj. art. 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy przekracza ramy postępowania odwoławczego , co wypełnia przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a.
Sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyli S. R. oraz K. K.. Wnoszący sprzeciw zarzucili naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione wydanie decyzji kasacyjnej w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do jej wydania.
W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że organ II instancji błędnie podstawą swojego rozstrzygnięcia uczynił art. 138 § 2 kpa i tym samym, wydając rozstrzygnięcie kasacyjne, bezpodstawnie uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Kompetencja organu II instancji obejmuje rozpoznanie sprawy (a nie tylko ocenę postępowania i wydanej przez organ I instancji decyzji). Powyższe oznacza, że organ ten zobowiązany jest ustalić, czy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (obejmującego m.in. przedłożony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko) możliwe jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Uchylenie się od wykonania tego obowiązku stanowi naruszenie zarówno art. 80 ust. 1 w zw. z art. 71 oraz art. 66 ust. 1 uoioś, jak
i przepisów postępowania administracyjnego. Należy bowiem mieć na uwadze, że istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ lI instancji w pełnym zakresie. Wbrew twierdzeniom SKO, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na jej rozstrzygnięcie w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości.
W odpowiedzi na sprzeciwy organ wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciwy zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.), przy czym rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).
Kontrola zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ II instancji, od której wywiedziono sprzeciw, sprowadza się do oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki wydania decyzji przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Na tle przytoczonej normy prawnej sformułowano w orzecznictwie pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, iż decyzja kasacyjna (nazywana niekiedy zamiennie decyzją kasatoryjną z uwagi na charakter uprawnień orzeczniczych organu odwoławczego) powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, może być podjęta tylko w sytuacjach określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Co do zasady bowiem, orzeczenie organu odwoławczego powinno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 k.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu mają charakter wyjątkowy.
W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające I instancji jest dotknięte brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie będzie miał zastosowania wtedy, gdy materiał dowodowy wymagany do rozstrzygnięcia sprawy zostanie zgromadzony, a kwestią sporną będzie wyłącznie jego ocena (vide: wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt IV SA 1496/02; z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 632/99; z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt I SA 2127/98 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Poznaniu z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 152/14; w Łodzi z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 560/13 oraz z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 798/14, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy, wydając decyzję kasacyjną z dnia 01 marca 2019 r. naruszył regulację zawartą w art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy organ II instancji w nieuzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej i bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.
Z uzasadnienia kontrolowanej decyzji Kolegium wynika bowiem, że kwestią sporną jest ocena prawna zebranego w sprawie materiału dowodowego, który, zdaniem organu II instancji, nie został przez organ I instancji prawidłowo rozważony, co doprowadziło do wydania wadliwej, w przekonaniu SKO, decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę należy przypomnieć, że zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a jest możliwe jedynie wtedy, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, organ I instancji, co przyznaje Kolegium, przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy, nieprawidłowo jedynie ocenił jego wyniki, w szczególności zakwestionował uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Powiatowego Inspektora Sanitarnego, a także błędnie ocenił, iż przedstawiony przez inwestora raport o oddziaływaniu na środowisko nie zawiera wariantu alternatywnego, który w rzeczywistości znajduje się na stronie 39-40 raportu.
Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że na tle omawianego przepisu organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/GI 439/06, Lex nr 930299). Innymi słowy decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt l SA/Sz 1256/13, Lex nr 1479048)
Ponadto Kolegium podkreśliło, że wskazanie za podstawę decyzji odmownej braku możliwości całkowitej eliminacji odorów nie stanowi uzasadnienia decyzji w rozumieniu art. 107 k.p.a. Dalej Kolegium wyjaśniło, ze organ I instancji w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań nie może kierować się wyłącznie sprzeciwem społeczności lokalnej.
Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Kolegium uchylając decyzję I instancji nie wskazało, jakie ewentualnie dodatkowe dowody i na jaką okoliczność miałby przeprowadzić organ I instancji. Jednocześnie Kolegium nie wskazało co stoi na przeszkodzie aby odnieść się do wniosku inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację inwestycji i wydać decyzję merytoryczną.
Zgodnie bowiem z art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, że przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu I instancji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, str. 622).
W ocenie Sądu wskazane w decyzji organu odwoławczego pozytywne opinie RDOŚ i PPIS oraz sprzeciw mieszkańców nie uzasadniają przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Organ nadrzędny rozpatrujący odwołanie od decyzji głównej w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji danego przedsięwzięcia jest bowiem kompetentny do kontroli postanowień wydanych w postępowaniu akcesoryjnym (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1886/09 - CBOSA). Organ II instancji może więc wydać każde z rozstrzygnięć określonych w art. 138 k.p.a.
Nie może ulegać wątpliwości, że ustawodawca przewidział możliwość wydania decyzji kasacyjnej jako wyjątek od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji. Wydanie decyzji kasacyjnej w sytuacji braku przesłanek do jej wydania może stanowić nie tylko naruszenie art. 138 § 2 kpa, ale również art. 15 kpa statuującego zasadę dwuinstancyjnego postępowania. Stosownie do art. 15 k.p.a. każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji, podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Powyższe oznacza obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co nie stanowi weryfikacji badanej decyzji organu I instancji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Postępowanie dowodowe organu II instancji winno zatem prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą (art. 7 k.p.a.), oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego, tj. dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów (art. 77 § 1 k.p.a.). Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy organ winien dokonać w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Jedynie w sytuacji, gdy organ I instancji uchylił się od rozpoznania sprawy nie prowadząc wymaganego przepisami postępowania wyjaśniającego, organ odwoławczy ma umocowanie do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do rozpatrzenia organowi I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji winien przede wszystkim ustalić czy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania orzeczenia co do istoty sprawy, czy też konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części. W sytuacji gdy organ uzna za zasadne przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, jego obowiązkiem będzie sprecyzowanie jakie okoliczności faktyczne wymagają dowodu. Jeżeli natomiast Kolegium stwierdzi, że zebrany w sprawie materiał pozwala na ocenę zasadności złożonego wniosku, to będzie zobowiązane do wydania rozstrzygnięcia in meriti. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Kolegium będzie również rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczone w sprawie wpisy od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło