IV SA/Po 305/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-05-23
Skład orzekający: Maciej Busz, Donata Starosta, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny był właściwy rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym?Ratio decidendi
Postępowanie egzekucyjne w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym powinno być prowadzone przez wojewodę, jako organ posiadający ogólną właściwość rzeczową do prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, a nie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Organy inspekcji sanitarnej nie posiadają szczególnego umocowania do prowadzenia tego typu postępowań egzekucyjnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. W. na postanowienie Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Skarżąca kwestionowała zasadność nałożenia grzywny, powołując się na konstytucyjne prawo do ochrony zdrowia i nietykalności osobistej, a także na negatywne doświadczenia dziecka z poprzednimi szczepieniami. Organy sanitarne uznały obowiązek szczepień za wynikający z mocy prawa i zabezpieczony przymusem administracyjnym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, oraz zasądził od Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi I. W. na postanowienie W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. W. z dnia [...] listopada [...] r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej I. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. W. (dalej PPIS albo organ I instancji) dnia 19 listopada 2012 r., działając na podstawie art. 26 §1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej upea), wobec niewykonania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. 2008 r., nr 234, poz. 1570 ze zm., dalej ustawa z 2008 r.), dotyczącego poddania dziecka A. W. ur. [...] listopada 2000 r. szczepieniom ochronnym zgodnie z pkt 6, pkt 7 i pkt 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. 2011 r., nr 182, poz. 1086), w zakresie szczepienia przeciwko śwince i różyczce, wystawił tytuł wykonawczy nr [...], znak [...], wskazując jako zobowiązanego matkę małoletniej I. W. (dalej zobowiązana) oraz stwierdzając, że opisany powyżej obowiązek jest wymagalny i należy wobec tego wszcząć postępowanie egzekucyjne celem przymuszenia do jego wykonania.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] (dalej postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r.) PPIS nałożył na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 200 zł, celem wykonania opisanego powyżej obowiązku, wymierzając również na podstawie art. 64a §1 pkt 1 upea opłatę za czynności egzekucyjne oraz orzekając o terminie i sposobie uiszczenia grzywny.
Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. zobowiązana wniosła zażalenie na opisane powyżej postanowienie, powołując się na art. 41 Konstytucji RP oraz akcentując, że każdemu obywatelowi zapewniona została nietykalność i wolność osobista. Zobowiązana podkreśliła, że wraz z mężem A. W. nie wyraża zgody na poddanie dziecka obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Obowiązek szczepień nie może być spełniony, ponieważ jego wykonanie może być czynem karalnym, tj. stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia dziecka. W związku z powyższym zobowiązana wniosła o uszanowanie Jej decyzji i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie w całości postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem zobowiązanej, nałożenie grzywny w celu przymuszenia w takim przypadku nie powinno mieć zastosowania. Żadne przepisy obowiązującego prawa nie dają możliwości nałożenia jakiejkolwiek kary. Ustawa z 2008 r. nie zawiera przepisu dozwalającego na wymierzenie kary za niedopełnienie obowiązku poddania się szczepieniu. Zobowiązana wskazała ponadto, że ze względu na możliwość wyboru lekarza postanowiła zmienić dotychczasowego lekarza córki na bardziej przyjaznego dziecku i już terytorialnie nie będzie podlegała PPIS.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] (dalej postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r.) Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej WPWIS albo organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r.
W uzasadnieniu organ II instancji opisując dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z 2008 r., w przypadku osoby nie posiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku polegającego na poddaniu się szczepieniom ochronnym osoby przebywającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 2008 r., osoby określone we wskazanej ustawie są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Wykonanie obowiązku szczepień ochronnych z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym.
Ponadto nawiązując do informacji Głównego Inspektora Sanitarnego dot. nowelizacji ustawy z 2008 r. należy podkreślić, że zgodne z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). Szczepienia ochronne stanowią jedną z najskuteczniejszych, a czasami jedyną formę zapobiegania chorobom zakaźnym, zwłaszcza w stosunku do tych chorób, przeciw którym współczesna medycyna nadal nie dysponuje żadnym leczeniem o charakterze przyczynowym. Nałożenie przez ustawodawcę powszechnego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw wybranym chorobom zakaźnym zapewnia odpowiednio wysoki odsetek osób poddających się szczepieniom i skutecznie zmniejsza ryzyko epidemicznego szerzenia się chorób zakaźnych w populacji. Wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych przeciw wybranym chorobom zakaźnym zmniejsza także społeczne skutki związane z ciężkimi zdrowotnymi następstwami chorób zakaźnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z dnia [...] lutego 2013 r. zobowiązana (dalej skarżąca) zaskarżyła postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r., wnosząc o jego uchylenie i umorzenie w całości postępowania w niniejszej sprawie.
Skarżąca zauważyła, że organ II instancji nie odniósł się do sformułowanych w zażaleniu zarzutów. Dziecko skarżącej bardzo źle znosiło wcześniej podawane szczepionki. Skarżąca powołując się na art. 41 Konstytucji RP podkreśliła, że wraz z mężem nie chcą szczepić swojego dziecka darmową szczepionką, która może mieć negatywny wpływ na stan zdrowia dziecka. Jeżeli u dziecka skarżącej nie występuje podejrzenie szczególnie niebezpiecznej choroby, środek przymusu w postaci obowiązkowego szczepienia nie powinien zostać zastosowany (k. 4-5 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], WPWIS wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej (k. 7-8 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli zostały w niej podniesione.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu było postanowienie WPWIS z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzające jego wydanie czynności egzekucyjne, na podstawie których na skarżącą nałożona została grzywna w kwocie 200 zł, celem przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...].
Zgodnie z art. 122 §1 upea, grzywna w celu przymuszenia nakładana jest przez organ egzekucyjny, który przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, który wcześniej nie został doręczony. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd w pierwszej kolejności poddał analizie właściwość rzeczową organu egzekucyjnego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2008 r., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do jej konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Tak też stanowi art. 17 ust. 1 ustawy z 2008 r. wskazując, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Co niezwykle istotne, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 06 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t.j. Dz. U. 2010 r., nr 46, poz. 275 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.
Twierdzenie, że obowiązek poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym stanowi obowiązek wynikający z mocy prawa pozwala zastanowić się nad organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie jego przymusowego wykonania. Zgodnie z art. 20 ust. 1 upea organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: 1) wojewoda; 2) właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w zakresie zadań własnych, zadań zleconych i zadań z zakresu administracji rządowej oraz obowiązków wynikających z decyzji i postanowień z zakresu administracji publicznej wydawanych przez samorządowe jednostki organizacyjne; 3) kierownik wojewódzkiej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w imieniu własnym lub wojewody decyzji i postanowień; 4) kierownik powiatowej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji i postanowień.
Analiza upea wskazuje więc, że kierownicy wojewódzkich (i powiatowych) służb, inspekcji i straży, do których niewątpliwie należy zaliczyć organy inspekcji sanitarnej, są organami egzekucyjnymi jedynie w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez siebie decyzji i postanowień. Tego rodzaju ograniczenie nie dotyczy jednakże wojewody. W ocenie Sądu należy więc przyjąć, że wojewoda jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających zarówno z wydanych przez siebie rozstrzygnięć indywidualnych (decyzji, postanowień), jak i obowiązków niepieniężnych wynikających wprost z mocy przepisów prawa. Podobne stanowisko przyjmuje się w doktrynie, wskazując, że art. 20 upea wprowadza ogólną zasadę właściwości rzeczowej wojewody, co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zarówno w przypadku obowiązków wynikających z aktów indywidualnych, jak i obowiązków wynikających wprost z aktów normatywnych (W. Piątek, A. Skoczylas, w: red. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 142).
Konsekwentnie możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym przez organy inspekcji sanitarnej musi wynikać bezpośrednio z przepisów szczególnych. Rozważenia więc wymagało, czy organy powyższe są wyraźnie umocowane do prowadzenia egzekucji dotyczącej obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu.
Zgodnie z ustawą z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm., dalej uppis), organy inspekcji sanitarnej zostały powołane do sprawowania kontroli przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne (art. 4 ust. 1 powołanej powyżej ustawy). W ramach przysługujących im kompetencji są one również uprawnione do wydawania zarządzeń i decyzji lub występowania do innych organów o ich wydanie – w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych, co wynika wprost z art. 5 pkt. 4 uppis. Zgodnie z powyższą ustawą, powiatowy inspektor sanitarny jest uprawniony do wydania decyzji nakładającej obowiązki na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego (art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Dz.U. 2008 r., 234, poz. 1570 ze zm., dalej ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych). Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje natomiast możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień ochronnych. Wynika to z faktu, że jak powyżej wskazano obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny – wynika wprost z przepisów prawa. Brak jest więc władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej (powiatowego inspektora sanitarnego), w formie decyzji administracyjnej, które nakazywałaby poddać małoletnie dziecko szczepieniu ochronnemu. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, aby organem właściwym do prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku niepieniężnego, w rozumieniu art. 20 ust. 1 upea, a tym samym do nakładania grzywny w celu przymuszenia, był powiatowy inspektor sanitarny. Organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest bowiem wojewoda. Stąd też organy inspekcji sanitarnej nie były właściwe co do nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu. Sądowi w niniejszym składzie znany jest także pogląd odmienny – wyrażony m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 16 kwietnia 2013 r. (II SA/Bk 89/13, CBOSA) – w myśl którego organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jako organy administracji rządowej powołanej do ochrony zdrowia publicznego, w tym zapobiegania chorobom zakaźnym, są uprawnione do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekwowania ustawowego obowiązku szczepień. U podstaw tego poglądu leży konstatacja, że do zadań organów inspekcji sanitarnej należy realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego (zob. art. 1 u.P.I.S.), definiowanego jako "stan zdrowotny całego społeczeństwa lub jego części, określany na podstawie wskaźników epidemiologicznych i demograficznych" (art. 2 pkt 35 u.z.ch.z.). Wykonywanie przez organy inspekcji sanitarnej zadań z zakresu zdrowia publicznego polega między innymi na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych (zob. art. 2 u.P.I.S.), w ramach której zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest m.in. ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie (zob. art. 5 pkt 4 u.P.I.S.). Sprawując z mocy ustawy nadzór nad realizacją ustawowego obowiązku szczepień, organy inspekcji sanitarnej są – w myśl referowanego tu poglądu – uprawnione i zobowiązane do jego egzekwowania (zob. ww. wyrok WSA z 16.04.2013 r., II SA/Bk 89/13, CBOSA).
Sąd w niniejszym składzie przywołanego poglądu nie podziela. Uznaje bowiem za trafne stanowisko dominujące w orzecznictwie i doktrynie, że z określenia zadań danego organu nie wynika automatycznie dlań upoważnienie (kompetencja) do podejmowania określonych czynności lub aktów. Również samo określenie zakresu działania organu nie może stanowić podstawy do działań władczych organu administracji. Działanie organu administracji publicznej musi mieć bowiem konkretną podstawę prawną (normę kompetencyjną, określającą formy prawne, jakimi może się posługiwać organ administracji). Norma kompetencyjna, upoważniająca organ do podejmowania rozstrzygnięcia, powinna co najmniej określać czynność organu, która jest przedmiotem kompetencji (por.: uchwała 7 sędziów NSA z 29.03.2006 r., II GPS 1/06, CBOSA; wyrok NSA z 19.04.2007 r., II GSK 325/06, CBOSA; M. Matczak [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1, Instytucje prawa administracyjnego, pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2010, s. 375-376). W braku takiej normy w odniesieniu do organów inspekcji sanitarnej w zakresie egzekucji ustawowego obowiązku szczepień ochronnych, należy stwierdzić, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte i było prowadzone przez organ niewłaściwy rzeczowo - PPIS, zamiast przez wojewodę, posiadającego ogólną właściwość do jego prowadzenia, wynikającą z art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 18 upea, jeżeli przepisy upea nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy kpa. Na gruncie postępowania egzekucyjnego ustawodawca dozwala na wykorzystanie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, przy czym zamiast decyzji na gruncie egzekucyjnym stwierdzeniu nieważności mogą podlegać wydawane w toku postępowania postanowienia (tak zob. K. Sobieralski, Stosowanie procedury administracyjnej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w orzecznictwie sądów administracyjnych, w: red. A. Skoczylas, J. Stankowski, Aktualne problemy postępowania egzekucyjnego w administracji, Wrocław 2013 r., str. 46-47). Z tego względu, kontrolowane w niniejszym postępowaniu sądowym postanowienie WPWIS oraz poprzedzające je postanowienie PPIS, jako wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, podlegały stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 18 upea.
Niezależnie od powyższej wadliwości prowadzonego postępowania, całkowicie dyskwalifikującej podjęte w postępowaniu rozstrzygnięcia wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie organy sanitarne uznały, że stroną postępowania jest wyłącznie skarżąca, kierując do niej tytuł wykonawczy, jak i postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organy nie wyjaśniły przy tym, czy małoletnia pozostaje pod władzą rodzicielką obydwóch rodziców. Niewątpliwie postępowanie egzekucyjne ma charakter represyjny, więc wydaje się oczywiste, że jego prowadzenie w stosunku tylko do jednego z rodziców jest oczywiście niesprawiedliwe. Dodatkowo skierowanie upomnienia w stosunku tylko do jednego z rodziców, ogranicza działanie lub może ograniczyć działanie drugiego z rodziców w zakresie realizacji obowiązku sprawowania władzy rodzicielskiej. Wyjaśnienia dodatkowo wymaga, że prowadząc postępowanie egzekucyjne wyłącznie w stosunku do matki, organy naruszyły przepisy prawa materialnego określone w art. 93 § 1 i art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z istoty władzy rodzicielskiej wynika zasada jej wspólnego, dwuosobowego wykonywania przez równouprawnionych rodziców. Mają oni obowiązek i kompetencje do wspólnego rozstrzygania wszystkich istotnych spraw dziecka, w tym niewątpliwie o nie stosowaniu się do obowiązkowego szczepienia własnych dzieci. W tym zakresie decyzja rodziców jako istotna dla dziecka powinna być wspólna, podobnie jak wspólna jest odpowiedzialność za tą decyzję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt III Sa/Kr 1532/11, baza orzeczeń NSA). Oczywiście jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Także w istotnych sprawach dziecka każdy z przedstawicieli ustawowych jest umocowany do złożenia oświadczenia woli odnośnie małoletniego. Czym innym jest bowiem prawo działania w charakterze przedstawiciela ustawowego w relacjach z osobami, urzędami, a czym innym podejmowanie merytorycznego stanowiska w istotnej sprawie dziecka. W tym zakresie musi być uzgodniona wola rodziców, którą oczywiście władny jest skutecznie przedstawić każdy z rodziców. Jednak zawsze odpowiedzialność z uzgodnionej decyzji będą ponosić wspólnie. W związku z tym postępowanie wywołane taką wspólną decyzją musi się toczyć w stosunku do obojga rodziców. Niewątpliwie w niniejszej sprawie osobami odpowiedzialnymi za poddanie dzieci obowiązkowym szczepieniom ochronnym są ich rodzice.
Sąd podkreśla dodatkowo, że art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, wskazuje, że w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1 (m.in. poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych), ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 06 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. Z 2009 r. Nr 52, poz. 417). W przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono jednakże, czy małoletnia pozostaje pod prawną opieką obojga rodziców. Brak wyjaśnienia powyższej okoliczności nie tylko stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa, ale uniemożliwia również dokonanie oceny prawidłowości upomnienia oraz wystawionego tytułu wykonawczego.
Marginalnie Sąd stanął. Samo twierdzenie skarżącej o potencjalnym zagrożeniu dla życia lub zdrowia małoletniej, powstałym w związku z obowiązkiem poddania szczepieniom ochronnym, z punktu widzenia wyraźnych obowiązków ustawowych nie może stanowić podstawy do zaniechania jego wykonania.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne było prowadzone przez organ niewłaściwy – powiatowego inspektora sanitarnego, a nie wojewodę, posiadającego ogólną właściwość do jego prowadzenia. Mając powyższe na względzie Sąd, w pkt 1na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 18 upea stwierdził nieważność postanowienia z dnia 7 stycznia 2013 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia 19 listopada 2012 r.
PPIS jest zobowiązany do przekazania sprawy do organu właściwego, natomiast w ramach ponownie prowadzonego postępowania egzekucyjnego niezbędne jest spełnienie wszystkich ustawowych obowiązków dotyczących formy tytułu egzekucyjnego. Dodatkowo wyjaśnienia wymaga, czy małoletnia pozostaje pod władzą rodzicielką obydwojga rodziców, a w konsekwencji właściwe zakreślenie podmiotów zobowiązanych.
W pkt 2 wyroku Sąd działając na podstawie art. 152 ppsa orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może zostać wykonane.
W pkt 3 Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od WPWIS na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło