IV SA/Po 320/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia Zwykłego [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawo pomocy Stowarzyszenie Zwykłe [...] wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż Stowarzyszenie Zwykłe [...] jako stowarzyszenie nie prowadzi działalności finansowej i gospodarczej, opiera się wyłączne na pracy społecznej członków i nie dysponuje żadnymi funduszami. Pismem z dnia 23 maja 2012r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od odebrania niniejszego pisma - pod rygorem rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie informacji przedstawionych w formularzu wniosku poprzez przesłanie protokółu z zebrania założycielskiego podpisanego przez przewodniczącego zebrania i protokolanta wraz z uchwałą o powołaniu organizacji, regulaminu działalności, sprecyzowanie rodzaju i wysokości stałych wydatków ponoszonych przez stowarzyszenie i podanie liczby członków stowarzyszenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie przesłano oświadczenie, z którego wynika, iż skarżące stowarzyszenie nie zbiera dobrowolnych składek pośród członków, w związku z tym nie posiada żadnych środków finansowych. W załączeniu przesłano również ksero CIT – 8 i CIT – 8/0 za rok 2011, regulamin stowarzyszenia oraz protokół zebrania założycielskiego wraz z listą założycieli. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż Stowarzyszenie Zwykłe [...] będące stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jeżeli bowiem działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie Zwykłe [...] powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt, iż nie zdecydowało się podjąć uchwały w przedmiocie obowiązku uiszczania składek członkowskich. Ponadto wskazać należy, iż przesłany Regulamin Stowarzyszenia zakłada iż środki stowarzyszenia pochodzą z dobrowolnych składek. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby członkowie stowarzyszenia w przypadku braku innych źródeł finansowania, celem skutecznego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego zebrali środki konieczne do opłacenia wpisu sądowego i opłacenia radcy prawnego z wyboru. Mając więc na uwadze fakt, iż skarżące Stowarzyszenie nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w sytuacji rezygnacji z podjęcia uchwały w przedmiocie obowiązku uiszczania składek członkowskich i braku inicjatywy członków stowarzyszenia mającej na celu zebranie środków w wyniku dobrowolnych składek członkowskich przewidzianych regulaminem, stanowiłoby bowiem de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności Stowarzyszenia Zwykłego [...] na Skarb Państwa, podczas gdy Stowarzyszenie powinno było co do zasady we własnym zakresie zabezpieczyć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2009r. sygn. akt II OZ 1004/09, post. NSA z dnia 1.12.2009r. sygn. akt II OZ 1056/09). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.