IV SA/Po 330/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia [...] r. [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy T. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Kolegium wskazane w rubrum. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek napisał, że jest emerytem i utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł. oraz diety radnego w kwocie [...] zł., z której potrącana jest kwota [...] zł. za każdą nieobecność. Wydaje na leki, dojazdy do lekarzy i przychodni ponad [...] zł., energię elektryczną [...] zł., wywóz nieczystości i pobór wody [...]0 zł., zakup opału ok. [...] zł., drobne naprawy [...] zł. Wskazał, iż korzysta z pomocy finansowej innych osób. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę o jego uzupełnienie, poprzez wykazanie za pomocą kserokopii dokumentów jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, oraz kopii zawartych umów kredytowych ze wskazaniem ich przeznaczenia, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, zaświadczenia o miesięcznej wysokości otrzymywanej diety radnego i określenie tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył zaświadczenie o wysokości otrzymywanej diety radnego, kserokopie dokumentów potwierdzających wydatki za pobór wody, energię elektryczną i wywóz nieczystości oświadczając, iż całości tych wydatków nie ponosi sam. Wyjaśnił, iż osoby z nim zamieszkujące prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, w związku z czym nie przedłożył ich zeznań podatkowych i wyciągów rachunków bankowych oraz kont. Odrębnym pismem wyjaśnił, że w pkt. 7 formularza nie wpisał ½ działki (własność) o pow. 100 m2. Ponadto zaznaczył, że dieta radnego jest jego przychodem przeznaczonym na wydatki związane z pełnieniem funkcji, w związku czym nie jest jego dochodem. Podkreślił, że w jego małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r. referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie – zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając napisał, że wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności informacji dotyczących sytuacji finansowej osób mieszkających wraz ze skarżącym. O zasadności wniosku osoby fizycznej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie jej majątek i dochody ale również jej stan rodzinny, którego wnioskodawca nie wyjaśnił. Fakt prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych przez osoby zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym powinien być wykazany w sposób nie wzbudzający wątpliwości. W ocenie referendarza skarżący tego uczynił. Nadto fakt rozdzielności majątkowej nie uzasadnia braku ujawnienia dochodu małżonka. W zakreślonym do tego terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Napisał, że jest w trudnej sytuacji finansowej i nie stać go na opłacenie postępowania sądowego bez głodowania. Utrzymuje się z marnej renty, nie posiada żadnego majątku oprócz działki, poważnie choruje i nie ma z czego zaoszczędzić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych koszów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 618-619). Tak samo z art. 252 §1 ab initio p.p.s.a. wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym oraz osiąganych dochodach. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że to sama strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tej powinności uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 25.10.2011 r. II GZ 473/11, lex nr 984650). W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, że obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności stron, które mają stały miesięczny dochód (postanowienie NSA z 21.12.2007 r. I OZ 970/07, Lex nr 1016711). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy na wstępie zauważyć, że skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniósł o przyznanie tego prawa w zakresie częściowym. Skarżący, zarówno we wniosku jak i w późniejszej korespondencji z referendarzem, nie wykazał w dokładny sposób swojej sytuacji majątkowej, mimo skierowanego wezwania o przedłożenie konkretnych dokumentów, które ukazywałyby sytuację materialną. Skarżący nie dopełnił tym samym podstawowego warunku dla przyznania prawa pomocy w postaci rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy postanowienia referendarza, jednak sąd podkreśla, że sprzeciw ograniczony został do gołosłownych, twierdzeń, nie popartych żadnymi dokumentami. Skarżący nadal nie przedłożył informacji dotyczących sytuacji finansowej osób mieszkających razem z nim, w tym małżonki, ograniczając się do wskazania, że w jego małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Sąd podziela pogląd, że o zasadności wniosku osoby fizycznej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy decyduje, oprócz majątku i dochodów wnioskodawcy również stan rodzinny, którego wnioskodawca nie wyjaśnił. Fakt prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych przez osoby zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym powinien być wykazany w sposób nie wzbudzający wątpliwości. W niniejszej sprawie wnioskodawca tego nie uczynił. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. MZ