IV SA/Po 357/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lipca 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr sprawy: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] czerwca 2016 r. (nr sprawy [...]) Prezydent Miasta [...] (dalej też jako: "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") – działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z "art. 145 § pkt. 4" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a."), i po przeprowadzeniu postępowania wznowionego postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. – odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej nr [...] z [...] listopada 2015 r. (zwanej też dalej "Decyzją WZ") ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji [...] W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że [...] kwietnia "2015 r." [oczywista omyłka – powinno być: "2016 r." – uw. Sądu] Wspólnota Mieszkaniowa [...] wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla ww. inwestycji zakończonej ostateczną Decyzją WZ, argumentując, iż bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. (nr sprawy [...]) organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne, o czym zawiadomiono strony. Dalej Prezydent Miasta wyjaśnił, że ustalając krąg osób, które miały interes prawny w sprawie postępowania o ustalenie warunków zabudowy, organ ocenił, że oddziaływanie planowanej inwestycji i jej charakter ograniczy się do działek bezpośrednio graniczących z terenem objętym wnioskiem, w związku z czym w tej sprawie przymiot stron otrzymali wyłącznie współwłaściciele działek pozostających w bezpośredniej styczności z obszarem inwestycji. Tymczasem Wspólnota Mieszkaniowa [...] jest jednym ze współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...], nie graniczącej bezpośrednio z terenem objętym wnioskiem. Nieruchomości ww. Wspólnoty dzieli od terenu planowanej inwestycji pas drogowy o szerokości ok. 8,0 m, w związku z czym nie mogą one być traktowane jako działki sąsiednie, bezpośrednio przylegające do terenu, którego dotyczył wniosek. Ponadto planowana inwestycja nie stanowi obiektu, który w myśl przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska może być traktowany jako oddziaływujący na działki należące do Wspólnoty Mieszkaniowej [...]. W konkluzji organ I instancji ocenił, że ww. Wspólnota nie wykazała bezpośredniego, konkretnego, realnego interesu prawnego. Powołane okoliczności mogą świadczyć o jej interesie faktycznym, a nie prawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako: "SKO" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania W. P., reprezentowanej przez [...] – decyzją z [...] stycznia 2017 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2016 r., podzielając w uzasadnieniu ustalenia faktyczne i ocenę prawną przyjęte przez organ I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, Wspólnota Mieszkaniowa [...] (dalej też jako "Wspólnota" lub "Skarżąca"), reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie: - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 i 144 k.c. oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 29 ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez bezzasadne uznanie, że Skarżąca nie ma interesu prawnego w sprawie, - art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w niedostatecznym wyjaśnieniu przez organ administracji publicznej okoliczności sprawy i nie dokonaniu wnikliwego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności [organ] nie dokonał żadnej wszechstronnej analizy charakteru zamierzenia inwestycyjnego, które było przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy, w kontekście położenia i sposobu zagospodarowania nieruchomości sąsiednich, a w konsekwencji negatywnego wpływu przedmiotowej inwestycji na nieruchomość Skarżącej, co miało wpływ na wynik sprawy, - art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie zajęcie stanowiska co do wniosków dowodowych Skarżącej, wskutek czego błędnie ustalono stan faktyczny w sprawie, - art. 52 ust. 2 w zw. z art. 64 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez posłużenie się nieaktualną mapą geodezyjną. Z powołaniem się na te zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz podkreślając, że okoliczności podnoszone przez Wspólnotę w postępowaniu przed organami administracji publicznej – że planowana inwestycja może doprowadzić do zwiększonego ruchu samochodów, co z kolei przyczyni się do zwiększenia emisji spalin oraz powstania hałasu, a także może wpłynąć niekorzystnie na dopływ światła słonecznego do już istniejących mieszkań – nie należą do kategorii interesu prawnego, lecz faktycznego. Ponadto należą do kategorii zdarzeń przyszłych i niepewnych, a niektóre z zarzutów (dopływ światła) mogą być skutecznie podnoszone dopiero na etapie udzielania inwestorowi pozwolenia na budowę. W piśmie procesowym z [...] maja 2017 r., zatytułowanym "odpowiedź na skargę", uczestnik postępowania [...] (dalej jako "Inwestor"), reprezentowany przez [...], wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Na rozprawie w dniu 06 lipca 2017 r. pełnomocnik Skarżącej oraz pełnomocnik Inwestora podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2017 r. oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2016 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Albowiem Sąd – jak to już wyżej wskazano: niezwiązany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 k.p.a.) – dopatrzył się istotnego naruszenia przez organy obu instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 (w zw. z art. 140) k.p.a., w związku z art. 148 k.p.a. W myśl ostatniego z wymienionych artykułów k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). W świetle cytowanych przepisów nie ulega wątpliwości, że jedną z pierwszych czynności, jaką powinien podjąć organ administracji po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania, powinno być wyjaśnienie, czy wnioskodawca dochował zakreślonego przez ustawodawcę terminu. Termin ten – w przypadku oparcia wniosku, tak jak w niniejszej sprawie, na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.: "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu" – wynosi 1 miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji owo postępowanie kończącej. W kontrolowanej sprawie organy nie wywiązały się z tego obowiązku, gdyż ani w zaskarżonej decyzji SKO, ani w poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...], a przede wszystkim w wydanym przez organ I instancji postanowieniu o wznowieniu postępowania z [...] kwietnia 2016 r. (k. 197 akt adm. I inst.), nie ma jakiejkolwiek wzmianki świadczącej o tym, że organy badały kwestię terminowości wznowieniowego wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z [...] kwietnia 2016 r. Tymczasem w świetle całokształtu materiałów sprawy dotychczas zgromadzonych w aktach administracyjnych kwestia ta nie przedstawia się jasno ani jednoznacznie. W ww. wniosku inicjującym kontrolowane postępowanie wznowieniowe Skarżąca podała bowiem, że Zarząd Wspólnoty uzyskał wiedzę o decyzji nr [...] (tj. Decyzji WZ) w dniu [...] kwietnia 2016 r., a informację tę miał przekazać jeden z członków Wspólnoty (k. 186 akt adm. I inst.). Tymczasem w zalegającym w aktach administracyjnych sprawy wcześniejszym wniosku wznowieniowym Wspólnoty – z [...] grudnia 2015 r., co którego organ I instancji odmówił wznowienia postępowania (postanowieniem z [...] lutego 2016 r., nr sprawy: [...]), uznawszy, że Decyzja WZ ówcześnie nie miała jeszcze przymiotu ostateczności – wskazano, iż Zarząd Wspólnoty uzyskał wiedzę o decyzji nr [...] od jednego z członków Wspólnoty już w dniu [...] grudnia 2015 r. (k. 169 akt adm. I inst.). Przywołane twierdzenia Skarżącej co do sposobu oraz momentu (terminu) dowiedzenia się o Decyzji WZ nie zostały przez organy w ogóle zweryfikowane, a ich jawna niezgodność nie została dotychczas wyjaśniona. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jeśliby okazało się – czego w aktualnym stanie sprawy wykluczyć nie można – że wniosek wznowieniowy z [...] kwietnia 2016 r. został przez Wspólnotę wniesiony z uchybieniem jednomiesięcznego terminu, to wznowione postępowanie powinno zakończyć się decyzją formalną: umarzającą postępowanie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 30.11.2016 r., II OSK 550/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"), a nie zapadłą w tej sprawie decyzją merytoryczną: odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, na podstawie art.151 § 1 pkt 1 k.p.a. Wobec stwierdzenia tak istotnego uchybienia proceduralnego niecelowe, gdyż co najmniej przedwczesne, byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi, z których wszystkie dotyczyły niepodlegającej badaniu na tym, wstępnym etapie postępowania – tj. przed wyjaśnieniem terminowości wniosku – kwestii interesu prawnego Skarżącej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że analiza tej kwestii – w przypadku oparcia żądania wznowienia postępowania na przesłance z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. – należy już do etapu merytorycznego badania wniosku wznowieniowego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając koszt uiszczonego wpisu (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800) oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 997 zł. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji w pierwszej kolejności zbada, czy Wspólnota składając wniosek z [...] kwietnia 2016 r. rzeczywiście, jak twierdzi, dochowała ustawowego, jednomiesięcznego terminu, licząc od dnia dowiedzenia się o Decyzji WZ. Należy przy tym podkreślić, że owo "dowiedzenie się o decyzji" w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a. dotyczy decyzji ostatecznej, a nie – jeszcze nieostatecznej (por. wyrok NSA z 19.01.2017 r., II OSK 1061/15, CBOSA). Dlatego w rozpoznawanej sprawie pomocne (o ile nie wręcz niezbędne) przy ustalaniu sposobu i momentu dowiedzenia się przez Wspólnotę (członków jej Zarządu) o "ostatecznej" Decyzji WZ może okazać się ustalenie sposobu i momentu dowiedzenia się przez Wspólnotę o wydaniu przez SKO decyzji z [...] marca 2016 r. (nr sprawy: [...]) umarzającej postępowanie odwoławcze od Decyzji WZ (k. 181 akt adm. I inst.).