IV SA/Po 364/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Pismem z dnia (...) A. K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jednocześnie skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że doręczenie zastępcze dokonane w (...) 2013 r. było nieskuteczne, bowiem przesyłka została nadana, a następnie awizowana na niewłaściwe adresy, przy czym adresy nadania i awizowania przesyłki nie tylko nie były niezgodne z adresem skarżącej, ale co więcej były to dwa różne adresy. Zdaniem pełnomocnika skarżącej analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż składając wniosek z dnia (...) r. skarżąca wskazała pod swoim nazwiskiem adres działki, z której prawa własności wywodziła swój interes prawny: ul. W.-K.(...), działka nr (...), a poniżej skarżąca i jej matka G. M. podały adres do korespondencji skrytka poczt. (...) . (...) O. Następnie w toku postępowania skarżąca podawała przed organem administracji swój aktualny adres, tj. ul. J.C. (...) m. (...), (...) O. Również w toku kolejnych postępowań sądowoadministracyjnych pełnomocnik skarżącej podawał jej aktualny i prawidłowy adres do doręczeń tj. ul. J.C. (...) m.(...), (...) O. Na skutek poinformowania organu o powyższym adresie, również SKO w Kaliszu traktowało adres skarżącej przy ul. J. C. (...) m. (...) jako adres aktualny. Niezależnie od powyższego decyzja z dnia (...) r. nadana została w (...) r. na adres: K. A., G. M., ul. K.(...), (...) O., skr. Pocztowa (...), a następnie awizowana dwukrotnie pod adresem: K. A., (...) O. W. (...). W ocenie pełnomocnika skarżącej analiza powyższych adresów prowadzi do wniosku, iż przesyłka nie została nadana na aktualny adres skarżącej. Adres wskazany na przesyłce nie jest również adresem podanym we wniosku z 2004 r. jako adres korespondencyjny (jako adres korespondencyjny podano bowiem wówczas adres: skr. poczt.(...), (...) O.). Adres, którym opatrzono kopertę stanowi swoistą kompilację adresu wskazanego jako adres działki (...) i adresu korespondencyjnego podanego w piśmie z dnia (...) r., przy jednoczesnym dodaniu do numeru (...) oznaczenia literowego "A". Powyższy sposób zaadresowania przesyłki według pełnomocnika skarżącej nie może być uznany za prawidłowy. Adres, na jaki nadano sporną przesyłkę, nie stanowi żadnego z adresów, na który mogłoby być w toku postępowania administracyjnego doręczane jakiekolwiek pismo. Jest to adres nieistniejący, niezgodny zarówno z aktualnym adresem skarżącej, jak też jej wcześniejszym adresem korespondencyjnym. Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę, iż sporna przesyłka tj. przesyłka nr (00) (...) została dwukrotnie awizowana pod adresem różnym od adresu nadania, tj. pod adresem: (...) O., W. (...). Adres awizowania przesyłki jest przy tym różny nie tylko od adresu nadania, ale też od adresu skarżącej oraz od podanego przez nią w 2004 r. adresu korespondencyjnego. Tymczasem zgodnie z art. 44 § 2 K.P.A. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesje adresata". Pod adresem przy ul. W. (...) nie znajduje się obecnie posesja należąca do skarżącej, ale posesja sąsiednia. Przy ul. W. (...) nie znajduje się nadto skrzynka pocztowa skarżącej przynależna do jej posesji lub przez nią wynajęta (skrzynka pocztowa nr (...) wskazana w piśmie z dnia (...) r. znajduje się w budynku Poczty Polskiej), jak również nie znajdują się tam drzwi mieszkania skarżącej, jej biura lub pomieszczenia, w którym skarżąca wykonywałaby czynności zawodowe. Powyższe awiza zostały przekazane skarżącej przez osoby z sąsiedniej nieruchomości - za pośrednictwem jej brata - dopiero po kilku miesiącach, kiedy odbiór przesyłki był już niemożliwy. W świetle powyższych okoliczności doręczenie zastępcze z października (...) r. dotyczące decyzji z dnia (...) r. nie może być w ocenie pełnomocnika skarżącej uznane za skuteczne. Skuteczne było dopiero doręczenie skarżącej decyzji w dniu (...) r. w siedzibie SKO. Na skutek doręczenia z dnia (...) r. względem skarżącej rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin na złożenie skargi. Nawet jednak gdyby Sąd, rozpoznający niniejszy wniosek, uznał opisane wyżej doręczenie zastępcze za skuteczne, to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w ocenie pełnomocnika jest w pełni uzasadniony. Skarżąca jest osobą niezdolną do pracy ze względu między innymi na chorobę onkologiczną. Z uwagi na stan zdrowia, w szczególności orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, skarżąca uzyskuje rentę, obecne świadczenie przyznane zostało skarżącej na okres 3 lat do dnia (...) r. W chorobie skarżącej zdarzają się okresy lepszego samopoczucia i dyspozycyjności fizycznej, jak również okresy, gdy choroba uniemożliwia skarżącej normalne funkcjonowanie. Jesienią 2013 r., w szczególności w okresie od września do początku listopada 2013 r. stan zdrowia skarżącej uległ pogorszeniu, w związku z czym skarżąca nie opuszczała swojego miejsca zamieszkania, nie bywała na działce, której dotyczy niniejsze postępowanie, ani na poczcie. W tym stanie rzeczy, nawet jeśli przyjąć, że przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję awizowano pod prawidłowym adresem (czemu skarżąca zaprzecza), to uznać należy, iż skarżąca bez swojej winy nie odebrała awizowanej przesyłki, a w konsekwencji bez swojej winy nie wniosła skargi na decyzję z dnia (...) r. w terminie 30 dni od daty doręczenia zastępczego. Na wypadek kwestionowania przez SKO okoliczności związanych z chorobą skarżąca wniosła o zwrócenie się przez Sąd o przesłanie dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącej oraz przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji na okoliczność stanu zdrowia. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej podkreślił, iż przywrócenie terminu jest w okolicznościach przedmiotowej sprawy dopuszczalne, gdyż ewentualne uchybienie terminu powoduje dla strony ujemne skutki procesowe (brak możliwości zaskarżenia niekorzystnej dla skarżącej decyzji administracyjnej). Ponadto skarżąca zachowała siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (z treścią decyzji oraz z dokumentami dotyczącymi doręczenia zastępczego skarżąca zapoznała się bowiem w dniu (...) r., wcześniej natomiast skarżąca nie miała żadnej wiedzy na temat wydania i zastępczego doręczenia decyzji administracyjnej, tak więc wniesienie skargi było niemożliwe). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze szm.; zwanej dalej P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, a postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 87 § 1 i 2 Ppsa żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu. Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W związku z powyższym Sąd stwierdza, że skarżąca zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Z treścią zaskarżonej decyzji oraz z dowodami dotyczącymi doręczenia zastępczego tej decyzji skarżąca zapoznała się w dniu (...) r., a przedmiotowy wniosek wraz ze skargą wniosła w dniu (...) r. (k. 34 akt). Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi Sąd miał jednak na uwadze, że skarżąca nie wykazała, aby w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi wystąpiło zdarzenie, które pomimo dołożenia wszelkich możliwych starań uniemożliwiło skarżącej złożenie skargi w terminie. Merytoryczna ocena wniosku sprowadzała się zaś do zbadania czy okoliczności wskazane przez stronę jako przeszkody w zachowaniu terminu, mogą być ocenione jako niezawinione. Sposób rozumienia pojęcia "brak winy w uchybieniu terminu" w praktyce nie budzi wątpliwości. W orzecznictwie zgodnie się przyjmuje, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2007 r., II OSK 479/07, LEX nr 344095). Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, o którego przywrócenie wnosi. Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu w ocenie Sądu nie może być uznany powołany przez skarżącą fakt, że nadanie i awizowanie zaskarżonej decyzji nastąpiło na niewłaściwe adresy. Przede wszystkim należy podkreślić, że w aktach sprawy widnieją dwa adresy skarżącej : Skr. Pocztowa (...) (...) O. i ul. K. (...)(...) O. Skr. Pocztowa (...). Na oba te adresy skutecznie kierowana była do skarżącej korespondencja w niniejszej sprawie, o czym świadczą zwrotne potwierdzenia odbioru np. zawiadomienie z dnia (...) r. o terminie rozpatrzenia żądania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta O.. z dnia (...) r. o warunkach zabudowy (skierowano na adres Skr. Pocztowa (...) (...) O..) oraz zawiadomienie z dnia (...) r. (skierowano na adres Skr. Pocztowa (...) ul. K. (...) (...) O.). Zatem skoro skarżąca skutecznie odbierała korespondencję adresowaną na oba ww adresy, to organ nie miał podstaw do twierdzenia, że adres – ul. K.(...), (...) O. Skr. Pocztowa (...) - na który skierowano do skarżącej zaskarżoną decyzję jest nieprawidłowy. Po stronie organu nie można dopatrzyć się zaniedbań i naruszenia przepisów o doręczeniach. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 41 § 1 K.P..A. strony, ich przedstawiciele i pełnomocnicy są obowiązani do zawiadamiania organu o każdej zmianie swego adresu, która zaszła w toku postępowania. Przepis art. 41 K.P.A. realizuje dwa podstawowe cele: po pierwsze, służy niedopuszczeniu do przewlekania postępowania przez stronę, która mogłaby celowo uchylać się od doręczenia jej pisma (jest tym samym postacią konkretyzacji zasady szybkości postępowania administracyjnego - art. 12 K.P.A.), po wtóre, stanowi jednocześnie gwarancję ochrony interesów strony postępowania. Organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy adres mu znany jest adresem aktualnym. Przepis art. 41 § 1 K.P.A. ustanawia bowiem domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że - biorąc pod uwagę wskazany organowi przez skarżącą adres – doręczenie zastępcze przesyłki było prawidłowe. Natomiast jeżeli, jak twierdzi pełnomocnik skarżącej sporna przesyłka została awizowana niezgodnie z art. 44 K.P.A., pod adresem różnym od adresu nadania, to skarżąca winna w tym wypadku wszcząć postępowanie reklamacyjne przez Urzędem Pocztowym, w celu wyjaśnienia poczynionych we wniosku okoliczności. Jednak z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca takie postępowanie wszczęła. W związku z powyższym w tym zakresie skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Również druga okoliczność, na którą powołuje się skarżąca – poważna choroba- która miała miejsce jesienią 2013 r., a która uniemożliwiła jej opuszczanie swojego miejsca zamieszkania nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, z treści przedmiotowego wniosku nie wynika, aby skarżąca w okresie kiedy awizowana była sporna przesyłka przebywała w szpitalu, wręcz przeciwnie pełnomocnik skarżącej wskazał, że jesienią 2013 r. skarżąca ze względu na swój stan zdrowia przebywała w miejscu swojego zamieszkania. Sąd nie kwestionuje faktu, że skarżąca jest osobą schorowaną. Jednak brak konkretnej daty, w której stan zdrowia uniemożliwił skarżącej podejmowanie określonych czynności procesowych prowadzi do wniosku, że przeprowadzenie dowodu na okoliczność choroby skarżącej w tej sytuacji jest niecelowe. Ponadto pełnomocnik nie podał kiedy stan zdrowia skarżącej na tyle się poprawił, aby można było ustalić, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, a jest to okoliczność konieczna, aby można było ustalić, czy wniosek taki złożony został z zachowaniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Stad też, w świetle orzecznictwa sadów administracyjnych wskazujących na to, że nie każda choroba, lecz jedynie nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego skarżąca nie mogła przewidzieć może stanowić przesłankę dla przywrócenia terminu, nie można było podzielić argumentacji przedstawionej w niniejszym wniosku. Wobec powyższych okoliczności nie można więc mówić o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd podkreśla, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, nawet nieumyślnej. Przez "brak winy" należy bowiem rozumieć zaistnienie takich okoliczności, w których strona nawet przy dołożeniu największego wysiłku nie byłaby w stanie dokonać czynności w terminie. Wobec tego jakiejkolwiek nieuwagi, niestaranności lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., odmówił uwzględnienia wniosku.