IV SA/Po 371/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-06-19
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Maciej Busz, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, która nie graniczy bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, może być uznany za stronę postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, jeśli twierdzi, że inwestycja będzie na nią oddziaływać?Ratio decidendi
Status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie zależy od samego faktu sąsiedztwa nieruchomości, lecz od wykazania indywidualnego i realnego interesu prawnego, który może być naruszony przez planowaną inwestycję. Właściciel nieruchomości, która nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji, może być stroną tylko wtedy, gdy udowodni, że inwestycja będzie na jego nieruchomość oddziaływać w sposób naruszający konkretny przepis prawa materialnego, a nie tylko na podstawie subiektywnych odczuć czy interesu faktycznego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie budynku inwentarskiego. SKO uznało, że skarżący nie jest stroną postępowania, ponieważ jego nieruchomość nie znajduje się w strefie oddziaływania planowanej inwestycji. Skarżący kwestionował tę decyzję, argumentując, że organ I instancji uznał go za stronę, a inwestycja będzie negatywnie oddziaływać na jego nieruchomość, w tym ze względu na potencjalne przekroczenie norm środowiskowych i uciążliwości zapachowe.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę w całości, uznając zaskarżoną decyzję SKO umarzającą postępowanie za zgodną z prawem.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości
Decyzją z [...] października 2016 r. Wójt Gminy P., na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 4, oraz art. 64, w związku z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778 ze zm., dalej jako "u.p.z.p."), na wniosek B. M. i J. M., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie budynku inwentarskiego - obory oraz zmianie sposobu użytkowania obiektu magazynowego na oborę, z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu w miejscowości [...] W., na terenie działek nr [...], [...] obręb mapy nr [...]. W decyzji Wójt, oprócz określenia parametrów zabudowy, w szczególności wskazał, że zgodnie z wnioskiem inwestora inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W skutek realizacji przedsięwzięcia dotychczasowa obsada zwierząt w istniejącej oborze krów mlecznych zwiększy się o ok. 21 DJP, a w całym gospodarstwie zaplanowano zwiększenie obsady o ok. 35 DJP, zatem planowana rozbudowa budynku inwentarskiego nie będzie osiągać progów określonych w § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71, dalej jako Rozporządzenie) - zgodnie z decyzją Wójta z dnia [...] marca 2016 r. umarzającą postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Na skutek odwołania wniesionego przez M. R. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2016 r. umorzyło postępowanie odwoławcze, jako wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. R. domagając się uchylenia decyzji obu instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem 18 maja 2017r., sygn. akt IV SA/Po 140/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło prezentacji motywów, jakimi kierował się organ uznając, że skarżący pozostaje poza kręgiem osób, które mają interes prawny w sprawie. W szczególności Kolegium w zaskarżonej decyzji nie wywiązało się z obowiązku zbadania konkretnych okoliczności związanych z rodzajem, rozmiarem oraz stopniem i zakresem uciążliwego oddziaływania zamierzonej inwestycji na otoczenie. Stwierdzenie, że działka odwołującego nie znajduje się w zasięgu oddziaływania inwestycji było w ocenie Sądu gołosłowne, gdyż nie zostało poparte żadną argumentacją oraz nie przedstawiono okoliczności, których analiza do takiego wniosku miałaby doprowadzić. Mając przy tym na uwadze, że organ I instancji uznał skarżącego za stronę postępowania. Sąd zobowiązał, zatem organ odwoławczy ponownie rozpatrujący niniejszą sprawę, do zbadania czy - a jeśli tak, to jak daleko sięgać będzie oddziaływanie planowanej inwestycji oraz jaki będzie charakter tegoż oddziaływania. Dopiero poczynienie, znajdujących oparcie w analizie okoliczności sprawy, ustaleń w tym zakresie umożliwi prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania, a tym samym rozstrzygnięcie kwestii legitymowania się przez skarżącego interesem prawnym w sprawie, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lutego 2018r. umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte przez M. R., jako wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło dotychczasowy stan sprawy i uwzględniając wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] maja 2017r. wszczęło postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy inwestycja polegająca na przebudowie i rozbudowie budynku inwentarskiego - obory oraz zmianie sposobu użytkowania obiektu magazynowego na oborę z infrastrukturą techniczną, będzie oddziaływać na nieruchomość M. R., oraz czy ograniczy możliwość dotychczasowego jej wykorzystywania. Kolegium ustaliło, że M. R. nie jest właścicielem działki bezpośrednio graniczącej z działkami inwestycyjnymi nr [...] i [...]. Planowana inwestycja nie będzie ograniczała możliwości korzystania z działki skarżącego o nr [...], ponieważ znajduje się w znacznej odległości od planowanych obiektów. W oparciu o informacje uzyskane od Wójta Gminy P. oraz własne pomiary mapy, Kolegium ustaliło, że od budynku mieszkalnego odwołującego się do projektowanego budynku inwentarskiego odległość wynosi ok. 120 m oraz ok. 170 m od budynku magazynowego.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium przyjęło, że na etapie postępowania dotyczącego wydania decyzji o warunkach zabudowy nie jest możliwe badanie przez organ poziomu immisji wytwarzanych przez planowaną inwestycję w zakresie hałasu, zanieczyszczeń wody czy zwiększonego ruchu kołowego.
W oparciu o opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. W. Kolegium przyjęło, że planowane przedsięwzięcie nie wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz nie wymagało sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Nadto, jak wynika z karty informacyjnej, planowana inwestycja polegająca na rozbudowie i przebudowie istniejącego budynku magazynowego, ma na celu poprawę warunków chowu zwierząt, a tym samym zmniejszenie uciążliwości dla środowiska. Inwestor zaplanował takie rozwiązania techniczne i technologiczne, które pozwolą na uzyskanie pośrednio znaczących efektów ekologicznych (karta informacyjna str. 11).
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2018r. wniósł Pan M. R. zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz o rozstrzygniecie o kosztach postępowania.
Skarżący argumentował, że pismem Wójta z dnia [...] sierpnia 2016 r. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla powyżej opisanej inwestycji i był stroną w niniejszym postępowaniu przed organem I instancji.
W ocenie Skarżącego organ I instancji nie wziął pod uwagę art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 353 ze. zm., dalej jako u.u.i.ś), zgodnie z którym przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy powinna zostać wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Inwestycja nie została zaliczona przez organ do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i uznano, że wskutek realizacji przedsięwzięcia dotychczasowa obsada zwierząt w istniejącej oborze krów mlecznych zwiększy się o około 21 DJP, a w całym gospodarstwie zaplanowano zwiększenie obsady o około 35 DJP. Zatem błędnie przyjęto, że planowana rozbudowa budynku inwentarskiego nie będzie osiągać progów określonych w § 3 ust. 1 pkt 103 Rozporządzenia tj. 40 DJP. Odwołujący się podkreślił, że zgodnie z § 2 ust. 2 Rozporządzenia przedmiotowa inwestycja należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko ponieważ wymieniona jest w pkt 51 Rozporządzenia tj.: chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 DJP. Wnioskodawca już we wniosku założył, że zamierza posiadać ok. 191,7 DJP. Z akt sprawy dotyczącej wydania decyzji o warunkach zabudowy, jak również z pozyskanych ustnie informacji Skarżący obliczył, iż powierzchnia wszystkich budynków inwentarskich po przebudowie i zmianie sposobu użytkowania wyniesie ok. 1560 m2, co oznacza, że maksymalna obsada dla tego gospodarstwa wynosi odpowiednio np.: w przypadku krów i jałówek ok. 350 DJP, w przypadku buhajów ok. 250 DJP.
Ponadto organ błędnie przyjął, że planowana inwestycja ma być zlokalizowana poza obszarami chronionego krajobrazu i obszarami Natura 2000. Według danych Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska całe gospodarstwo położone jest na terenie Parku Krajobrazowego Dolina [...] oraz znajduje się w obszarze Natura 2000 tj: obszarze specjalnej ochrony ptaków Dolina [...] [...] oraz w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru mającego znaczenie dla wspólnoty: Ostoja nad [...] [...] Ponadto organ nie rozważył przed wydaniem decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na ww. obszary Natura 2000 - na podstawie art. 96 u.u.i.ś. Organ błędnie przyjął, bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, że przedmiotowa inwestycja nie może być źródłem ponadnormatywnego oddziaływania na otoczenie, a jej ewentualna uciążliwość powinna zamknąć się na terenie inwestora. Skarżący wskazał, że już w chwili obecnej przy tak dużym skupisku i obsadzie zwierząt (inwestor posiada około 160 szt. bydła) na terenie posesji odwołującego się, jak i na terenie działek sąsiednich, panuje przenikliwy smród oraz ogromna plaga much, która nie pozwala na swobodne korzystanie z własnej nieruchomości. W takich warunkach nie ma możliwości ani przebywać w ogrodzie, ani otworzyć okna.
Dalej, Skarżący podnosił, że organ I instancji błędnie przyjął, że przebudowie ulega obiekt magazynowy, który tak naprawdę nigdy nie był magazynem, a od samego początku był oborą. Powyższe zostało potwierdzone w decyzji Wójta umarzającej postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Ponadto dla tego gospodarstwa nigdy nie przeprowadzano uzgodnień środowiskowych. Zdaniem Skarżącego inwestor chce w ten sposób zalegalizować samowolę budowlaną, a organ mu w tym pomaga.
Wskazał, że na ternie miejscowości [...] W. nie robi się nic w kwestii zahamowania stale rozrastających się gospodarstw i stale zwiększającej się obsady zwierząt w gospodarstwach. Organ nie posiada żadnych opinii biegłych, ekspertyz, czy analiz w przedmiotowej sprawie, a zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to wiąże się z wyczerpującym zebraniem niezbędnego materiału dowodowego. Skarżący wskazał, że planowana inwestycja zlokalizowania jest na działce w bliskim sąsiedztwie i przy tej obsadzie bydła będzie zawsze znacząco oddziaływać na otoczenie.
Nadto, w związku ze wskazaniami wyroku Sądu, skarżący kwestionował rzetelność, wnikliwość i fachowość analizy sytuacji w konkretnym gospodarstwie inwestora. Należało sprawdzić ilość posiadanego w gospodarstwie inwentarza, powierzchnie budynków inwentarskich oraz uwzględnić fakt położenia gospodarstwa na terenie parku krajobrazowego i obszaru Natura 2000. W ocenie skarżące organ powinien uzyskać opinię lekarza weterynarii, Inspekcji Sanitarnej podając obecną i planowaną obsadę DPJ w całym gospodarstwie, a także opinię RDOŚ.
Skarżący kwestionował na jakiej podstawie Wójt [...] przyjął, że jego działka o numerze [...] nie znajdzie się w obszarze oddziaływania inwestycji, oraz że planowana inwestycja nie wpłynie na ograniczenie dotychczasowego wykorzystania nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu stawił się Skarżący oraz uczestnicy postępowania K. C. i E. C.. Skarżący podtrzymał swoją skargę i podkreślał, że nie zgadza się z decyzją organu II instancji, gdyż rozstrzygnięcie nie zostało poparte żadną argumentacją. Uczestnicy poparli skargę w całości i wywodzili jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna, a zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzająca postępowanie jest zgodna z prawem.
Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie uwzględnić należy przepis art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji dyspozycja zawarta w art. 153 P.p.s.a. wyznacza, ciążący na organie administracji publicznej i sądzie rozpoznającym ponownie niniejszą sprawę, obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu Administracyjnego z 18 maja 2017r., sygn. akt IV SA/Po 140/17. W ocenie Sądu ponownie rozpoznającego sprawę organ odwoławczy zastosował się do wskazań powyższego wyroku – organ ocenił zebrany w sprawie niezbędny materiał dowodowy pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie braku oddziaływania przedmiotowej inwestycji na nieruchomość Skarżącego.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego zainicjowanego przez M. R., jako osobę nie będącą stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie budynku inwentarskiego - obory oraz zmianie sposobu użytkowania obiektu magazynowego na oborę, z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu dla działek nr [...], [...] położonych w miejscowości [...] W..
Przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy organ odwoławczy jest zobowiązany zbadać, czy wniesione odwołanie pochodzi od podmiotu, mającego status strony postępowania, bowiem legitymacja do wniesienia odwołania przysługuje stronie, zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. Konsekwencją braku przymiotu strony jest umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Zastosowanie takiej procedury przez organ II instancji jest bezsporne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (vide: uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.07.1999r., sygn. akt OPS 16/98, Wokanda 1999, nr 11, s. 35 oraz przykładowo: wyrok NSA z dnia 15.02.2006r., sygn. akt II OSK 515/05, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 1.02.2006r., sygn. akt I OSK 386/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 5.07.2006r., sygn. akt II OSK 942/05, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 50).
W przypadku stwierdzenia, przez organ odwoławczy, braku przymiotu strony, organ nie rozpatruje merytorycznych aspektów sprawy, skupiając się na analizie interesu prawnego podmiotu wnoszącego odwołanie. Natomiast kontrola sądowa ogranicza się do oceny przesłanek i okoliczności sprawy stanowiących podstawę odmowy przyznania Skarżącemu przymioty strony. Sąd nie dokonuje przy tym merytorycznej oceny prawidłowości wydania przez organ I instancji decyzji co do istoty sprawy. Dopiero przyjęcie przez organ odwoławczy, że Skarżący jest stroną postępowania administracyjnego otwiera drogę do ustosunkowania się do merytorycznych zarzutów odwołania i następnie oceny sądowoadministracyjnej także w tym zakresie.
W tak zakreślonym przedmiocie rozpoznania niniejszej sprawy, Sąd podzielił ustalenia faktyczne organu II instancji, które uznał za podstawę własnego rozstrzygnięcia.
Istota zarzutów skargi sprowadza się tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławczym po raz drugi uznało, że Skarżący, jako właściciel działki o numerze geodezyjnym [...] położonej w miejscowości [...] W., nie posiada statusu strony w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie budynku inwentarskiego - obory oraz zmianie sposobu użytkowania obiektu magazynowego na oborę, wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu na działkach [...] i [...] w miejscowości [...] W..
Przypomnienia wymaga, że żaden z przepisów ustawy z [...] marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2017r., poz. 1073 ze zm.), dalej "u.p.z.p." nie określa na gruncie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu szczególnych zasad ustalania kręgu stron takiego postępowania. W konsekwencji zastosowanie znajduje zasada ogólna wyrażona w art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Przypomnieć przy tym, należy, jak to wskazywał już Sąd poprzednio rozpoznający sprawę, że interes prawny jest kategorią prawnomaterialną obejmującą uprawnienia i obowiązki strony oparte na prawie, a więc o istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa materialnego. Przy czym interes prawny musi być indywidualny i realny, a więc znajdujący potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego. Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny. Nie może to być interes tyko przewidywany w przyszłości, ani hipotetyczny (vide: wyroki NSA z dnia 20.04.1998r., sygn. akt IV SA 1106/97; z dnia 13.03.2002r., sygn. akt IV SA 2085/98).
Podmiot, chcący być stroną postępowania, musi wykazać swój interes prawny w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy tj. wskazać normę prawa materialnego, której naruszenie spowoduje negatywne skutki prawne. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawnił do żądania stosownych czynności organu administracji.
W sprawie zagospodarowania przestrzennego prawo do ochrony interesu prawnego może być skutecznie realizowane poprzez wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego, który chroni bezpośredni i rzeczywisty interes, a który zostaje naruszony postanowieniami decyzji o warunkach zabudowy. Zasada ta wynika bezpośrednio z treści art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., zgodnie z którym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Na gruncie powyższego przepisu w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, który podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie, że stroną postępowania w sprawach warunków zabudowy mogą być, w zależności od okoliczności, zarówno właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji, jak również właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Jednak uzyskanie statusu strony w postępowaniu nie jest związane z samym tylko faktem bycia właścicielem nieruchomości, gdyż o interesie prawnym tych osób przesądzać będzie zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie (por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 135/11; z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2105/10, dostępne www.cebois.nsa.gov.pl). Przy czym chodzi o każde oddziaływanie znajdujące swoje źródło w konkretnej normie prawa materialnego, a nie tylko takie, które przekracza określone parametry.
W rozpatrywanej sprawie kwestią sporną jest zatem ocena, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie odmówiło Skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy, w związku z tym przedmiotem analizy winna być wyłącznie ocena, jaki wpływ ma projektowana inwestycja na nieruchomość Skarżącego, a konkretnie czy inwestycja będzie oddziaływała na jego nieruchomość, nawet jeżeli nie przekroczy ponadnormatywnych wartości, wynikających z przepisów szczególnych.
Wykonując zatem wskazania Sądu, Kolegium w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy w sprawie ustaliło, że projektowana inwestycja położona jest na terenie pól uprawnych z zabudową zagrodową. Nieruchomość skarżącego o nr [...] nie jest położona w bezpośrednim sąsiedztwie z działkami inwestycyjnymi, oddzielona jest dwiema nieruchomościami o numerach [...], przy czym na działce o numerze [...] znajduje się 6 budynków gospodarczych posadowionych wzdłuż granicy z działką Skarżącego (mapa zasadnicza).
Odległość budynku mieszkalnego Skarżącego od projektowanej rozbudowy obory wynosi 120 m, a od budynku magazynowego, którego sposób użytkowania chce zmienić inwestor wynosi 170 m. Odległość najbliższego budynku gospodarczego Skarżącego od projektowanej rozbudowy obory wynosi 95 m, a od budynku magazynowego 137 m. Nadto odległość między granicą działki Skarżącego od planowanej rozbudowy obory wynosi 78 m, a od budynku magazynowego 110 m (mapa zasadnicza, pismo Wójta). Z powyższego wynika, jak słusznie zauważa organ odwoławczy, że odległości te wyłączają nieruchomość skarżącego ze strefy oddziaływania planowanej inwestycji. Nadto nieruchomość skarżącego jest dodatkowo izolowana od nieruchomości inwestycyjnych przez ciąg zabudowy gospodarczej na nieruchomości o numerze 637.
W gospodarstwie inwestora prowadzony jest już chów bydła o wielu lat. Obecna obsada wynosi 156,9 DPJ i planuje się wzrost obsady o około 40 DPJ. Podczas chowu bydła, jak w gospodarstwie inwestora, w systemie na głębokiej ściółce wytwarzany jest obornik, a podczas chowu na płytkiej ściółce wytwarzany jest obornik i gnojówka. Obornik jest składowany, jak dotychczas na istniejącej szczelnej płycie obornikowej o powierzchni 470 m˛ z odciekiem do szczelnego zbiornika, a gnojówka w istniejącym szczelnym zbiorniku bezodpływowym o pojemności 350 mł. Inwestor zagospodarowuje obornik i gnojówkę na posiadanych gruntach rolnych o powierzchni 100 m˛, przy uwzględnieniu kierunku wiatrów, celem zniwelowania uciążliwości odorowych (karta przedsięwzięcia). Inwestor emisję odorów ogranicza także stosując specjalna dietę o niskiej zawartości białka, co wpływa na zmniejszenie emisji amoniaku z budynków inwentarskich.
Podkreślić przy tym należy, że brak jest norm szczególnych odnoszących się do uciążliwości "odorowych". Powoływanie się na nieprzyjemny zapach, jaki wywołuje chów bydła, a który jest już prowadzony, nie oznacza naruszenia administracyjnych norm zakłóceń, bo takich brak. Normalny sposób eksploatacji terenu inwestycji jako rolniczy może polegać właśnie na prowadzeniu hodowli bydła, co wiąże się z immisjami. Chybiony jest zatem główny zarzut Skarżącego odnoszący się uciążliwego zapachu i plagi much, które nie wskazują na naruszenie interesu prawnego Skarżącego, a jedynie na interes faktyczny.
W ocenie Sądu, Skarżący nie wskazał naruszenia konkretnej i indywidualnej normy wynikającej z innych przepisów prawa materialnego w tym z prawa prywatnego. W ocenie Sądu normę taką nie stanowi także z art. 140 K.c. Zgodnie z tym przepisem w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Skarżący nie wykazał, że planowana inwestycja ograniczy w jakikolwiek sposób korzystania przez niego z nieruchomości nr [...]. Nadal zapewnione będzie prawo do zabudowy, które stanowi podstawowe prawo właściciela nieruchomości. Realizacja projektowanej inwestycji na nieruchomości objętej decyzją o warunkach zabudowy nie wpłynie, zatem na sposób zagospodarowania nieruchomością Skarżącego. Nie ma bowiem przepisów prawa zakazujących realizacji inwestycji z tego powodu, że budowa mogłaby spowodować dyskomfort właściciela nieruchomości sąsiednich, czy przyznających obywatelom indywidualne uprawnienia do domagania się by sposób zagospodarowania sąsiedniej działki uwzględniał ich upodobania (por. wyrok NSA z 23 marca 2016r., sygn. akt II OSK 1830/14, dostępne www.cebois.nsa.gov.pl). Nieistotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem argument Skarżącego, że Wójt nie podejmuje żadnych czynności ograniczających rozwój gospodarstw rolnych i zwiększanie obsady w hodowlach.
Wbrew temu co podnosi Skarżący, nie uzasadnia także w żaden sposób istnienia interesu prawnego twierdzenie, że zrealizowanie inwestycji spowoduje przekroczenie norm środowiskowych. Twierdzenia takie mające charakter przewidywalnych zdarzeń nie stanowią wykazania istnienia własnego, obiektywnie uzasadnionego interesu prawnego chronionego przepisem powszechnie obowiązującego prawa. Należy mieć na uwadze, że decyzja o warunkach zabudowy jest swoistą promesą do dalszych postępowań. Określa jedynie (przy braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) możliwość lokalizacji wnioskowanego przedsięwzięcia na danym terenie. Natomiast, na następnych etapach postępowania, stosowne organy będą rozważały oddziaływanie inwestycji na środowisko, zachowanie norm w tym – hałasu, emisji azotu, amoniaku i siarkowodoru itp., działając w ogólnie pojętym interesie społecznym.
Nie może być zatem źródłem interesu prawnego Skarżącego w niniejszej sprawie przepis art. 144 K.c., dotyczący ochrony przed immisjami związanymi z korzystaniem z nieruchomości, gdyż odnosi się wyłącznie do zjawisk już występujących, a nie przyszłych i hipotetycznych, a więc zasadnie można ten zarzut podnosić dopiero na etapie rozbudowy projektowanej obory i realizacji zmiany sposobu użytkowania budynku magazynowego. Jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 listopada 1985r., sygn. akt II CR 149/85 (OSNC 1986/10/162) ocena "przeciętnej miary", o której mowa w art. 144 K.c., może być dokonana tylko na podstawie obiektywnych warunków występujących na danym terenie, a nie na podstawie subiektywnych odczuć osób, iż ich przestrzeń w razie realizacji inwestycji może zostać ograniczona. Przepis ten nie może być zatem źródłem interesu prawnego uzasadniającego uznanie za stronę w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Kolegium wskazało przy tym powołując się na opinię sanitarną, że rozbudowa obory i zmiana sposobu użytkowania budynku magazynowego na oborę przy docelowej obsadzie 191,7 DPJ nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz sporządzenia raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co także świadczy o ograniczonym oddziaływaniu projektowanej inwestycji - do granicy działek inwestycyjnych i bezpośrednio z nią sąsiadujących.
Skarżący zarzucił przede wszystkim brak przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i naruszenia przepisów ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku (Dz.U. z 2017r., poz. 1405 ze zm.), dalej "u.u.i.ś." oraz §3 ust. 1 pkt 103 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zakwestionował dopuszczalność inwestycji na przedmiotowych nieruchomościach, które znajdują się w granicach Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy oraz w granicach obszaru specjalnej ochrony Natura 2000 Dolina Baryczy. W ocenie Sądu zarzuty te mogły być dopiero rozważane w toku merytorycznej oceny decyzji o warunkach zabudowy, czy decyzji środowiskowej. Natomiast, jak już wyżej wskazano, w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest w istocie zakres oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość Skarżącego, gdzie powyższe argumenty nie wskazują na indywidualny interes prawny Skarżącego opartego na konkretnej normie prawa materialnego.
Nadto z karty przedsięwzięcia wynika, że inwestycja nie będzie generować hałasu w stopniu oddziałującym w jakikolwiek sposób na nieruchomość skarżącego. Aktualnie przyjęte rozwiązania wskazują, że hałas, jaki obecnie powstaje w związku z funkcjonowaniem agregatów chłodniczych jest ograniczony przez ściany budynku o izolacyjnej akustyczności wynoszącej 42 dB i dach o izolacyjnej akustyczności 25 dB. Zastosowana w budynkach jest wentylacja grawitacyjna, a jeden wentylator zamontowany w budynku inwentarskim na krowy mleczne jest stosowany okazjonalnie tylko w dni upalne. Emisja hałasu generowanego przez pojazdy przyjeżdżające po odbiór mleka (jeden samochód co drugi dzień) i przywożące paszę (jeden raz w miesiącu) nie ma istotnego wpływu na klimat akustyczny dla nieruchomości inwestycyjnej i żadnego wpływu na nieruchomość Skarżącego. Na terenie lokalizacji gospodarstwa istotny wpływ na klimat akustyczny ma ruch pojazdów poruszających się po bezpośrednio sąsiadującej drodze publicznej, a nie przez obecną i projektowaną inwestycję.
Nie sposób dopatrzeć się także oddziaływania na nieruchomość Skarżącego w innym jeszcze zakresie, gdy inwestycja nie przewiduje wprowadzania zanieczyszczeń do ziemi, zatem zachowane będą standardy jakości gleby i wód podziemnych. Odpady niebezpieczne będą gromadzone selektywnie, na terenie inwestycji w zamkniętych zbiornikach i przekazywane uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwiania. Prognozowana produkcja azotu w wysokości 128 kg na hektar na rok stanowi wskaźnik niższy niż 170 kg na hektar na rok i nie przekracza dopuszczalnych wartości.
Oczywiście są to założenia ogólne, których konkretyzacja nastąpi dopiero na etapie wydawania pozwolenia na budowę, ale ich analiza pozwala na przyjęcie, że zakres oddziaływania planowanej inwestycji nie obejmie nieruchomości Skarżącego.
Nadto wskazać należy, że status strony postępowania nie zależy od uznania organu administracji publicznej, ale (jak wskazano powyżej) musi mieć umocowanie w przepisach prawa materialnego. Jeżeli nawet organ I instancji uznał dany podmiot za stronę postępowania, to uznanie takie nie wiąże organu odwoławczego, który zobowiązany jest do zbadania interesu prawnego w postępowaniu odwoławczym. Nie może zatem być skuteczny zarzut Skarżącego, że skoro organ I instancji uznał go za stronę postępowania, to przymiot ten przysługuje Skarżącemu do jego zakończenia i nie podlega kontroli oraz weryfikacji na dalszym etapie postępowania.
Konkludując, Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pogląd organu odwoławczego, dotyczący braku przymiotu strony Skarżącego w niniejszym postępowaniu, został wrażony w oparciu o dokładną analizę materiału dowodowego, trafną ocenę i właściwe zastosowanie przepisów prawa. Wbrew temu co zarzuca Skarżący nie doszło zatem do naruszenia zasad postępowania wyjaśniającego wynikających z art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. Brak było przy tym podstaw prawnych do przeprowadzania dowodów z opinii biegłych na okoliczność oddziaływania inwestycji na nieruchomość Skarżącego. Nadto, Skarżący po za wpływem odorów nie wykazał, jak konkretnie planowana inwestycja ma oddziaływać na jego nieruchomość, a Sąd także nie dopatrzył się takiego oddziaływania w oparciu o przepisy szczególne wynikające z prawa własności.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wobec powyższego na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę w całości, jak orzekł w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło