II OSK 1830/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-03-23
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Włodzimierz Ryms, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, która nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, ale znajduje się w obszarze analizowanym, posiada interes prawny uzasadniający jego status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy?Ratio decidendi
Status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie jest związany wyłącznie z faktem sąsiedztwa nieruchomości z terenem inwestycji. Kluczowe jest wykazanie indywidualnego, realnego i obiektywnie uzasadnionego interesu prawnego, który wynika z konkretnego przepisu prawa materialnego i jest zagrożony postanowieniami decyzji. Przewidywania dotyczące przyszłych immisji, spadku wartości nieruchomości czy dyskomfortu psychicznego nie stanowią interesu prawnego, lecz jedynie interesu faktycznego.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jej skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego. SKO odmówiło spółce statusu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, uznając, że nie posiada ona interesu prawnego. Spółka twierdziła, że jako właściciel sąsiedniej nieruchomości jest zagrożona immisjami i spadkiem wartości nieruchomości w wyniku planowanej inwestycji. WSA uznał, że spółka posiada jedynie interes faktyczny, a nie prawny, ponieważ jej nieruchomość nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji, a przewidywane negatywne skutki mają charakter hipotetyczny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Ryms sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski /spr./ Protokolant asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. j. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1148/13 w sprawie ze skargi [...] Sp. j. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną.
II OSK 1830/14
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę [...] sp.j. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Burmistrz [...], na wniosek inwestora Ł. B., odmówił wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku magazynowego z częścią handlową i socjalną wraz z infrastrukturą techniczną (w tym zbiornikami p. poż. o pojemności ok. 100,00 m3), utwardzeniem terenu (parkingi, dojścia, plac manewrowy), pylonem reklamowym oraz zjazdem na drogę gminną, na działkach o numerach ewidencyjnych [...] położonych w [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Ł. B., uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Burmistrz [...], na wniosek inwestora Ł. B., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku magazynowego z częścią handlową i socjalną wraz z infrastrukturą techniczną (w tym zbiornikami p. poż. o pojemności ok. 100,00 m3), utwardzeniem terenu (parkingi, dojścia, plac manewrowy), pylonem reklamowym oraz zjazdem na drogę gminną, na działkach o numerach ewidencyjnych [...] położonych w [...].
W odwołaniu od powyższej decyzji [...] sp. j. z siedzibą w [...] wskazała na naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego, odnoszących się do warunków technicznych planowanej inwestycji oraz sposobu określenia obszaru analizowanego, jak też na naruszenie przepisów proceduralnych: art. art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., zarzucając decyzji niewyjaśnienie stanu faktycznego, brak wyczerpującej oceny materiału dowodowego oraz braki co do uzasadnienia istotnych elementów decyzji.
Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji, odmawiając skarżącej przymiotu strony. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną może być tylko podmiot posiadający interes prawny, ten zaś powinien wynikać z konkretnego przepisu prawa i bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Organ II instancji stwierdził, że postępowanie nie ma bezpośredniego wpływu na sferę prawną skarżącej, a sama skarżąca również nie wykazała interesu prawnego poprzez powiązanie oddziaływania przyszłej inwestycji z konkretnym przepisem prawa. Kolegium nie podzieliło zarzutów co do naruszenia istniejącej funkcji zabudowy terenu i immisji z planowanej inwestycji ani też natężenia ruchu drogowego wskazując, że działka skarżącej nie posiada dostępu do drogi nr [...], która z kolei będzie stanowić dojazd do działek inwestora o nr ewid.[...].
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku spółka podniosła zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji w zw. z art. 140, art. 143 i art. 144 k.c poprzez nieuznanie skarżącej za stronę postępowania i odmowę udzielenia jej z tego tytułu ochrony prawnej, a także art. 7 i 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o treści sprzecznej z decyzją wydaną w analogicznej sprawie, skutkującą nieuzasadnioną zmiennością orzecznictwa i przez to podważenie zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz art. 10 i art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140, art. 143 i art. 144 k.c. poprzez niezapewnienie skarżącej udziału w postępowaniu, pomimo że skarżąca legitymuje się interesem prawnym, który wynika z przysługującego jej prawa własności do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji, zagrożonej immisjami ze strony inwestycji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Organ odwoławczy jest zobowiązany zbadać, czy wniesione odwołanie pochodzi od podmiotu, mającego status strony postępowania, bowiem legitymacja do wniesienia odwołania przysługuje stronie, zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. Konsekwencją braku przymiotu strony jest umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., bez rozpatrzenia merytorycznych aspektów sprawy.
Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny. Nie może to być interes tyko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. Podmiot chcący być stroną postępowania musi wykazać swój interes prawny w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy, tj. wskazać normę prawa materialnego, której naruszenie spowoduje negatywne skutki prawne. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego.
Sąd zauważył, że działka skarżących nie sąsiaduje bezpośrednio z działkami inwestora. Jest usytuowana po drugiej stronie głównej drogi nr [...] (ul. [...]) przebiegającej przez [...] i nie leży naprzeciwko działek przeznaczonych pod inwestycję. Wjazd na działki inwestora nie będzie odbywał się z tej samej strony drogi (głównej), do której ma dostęp działka skarżących o nr [...]. Zatem wzmożony ruch samochodowy, jeżeli będzie miał miejsce (po wybudowaniu budynku magazynowo – handlowego), to będzie dotyczył drogi gminnej, nie mającej powiązania z nieruchomością skarżących. Należy zaznaczyć, że na działce skarżących znajduje się obiekt handlowy, gdzie jest prowadzona działalność gospodarcza. Stąd istnieje już ruch i hałas w obrębie działki skarżących. Skarżący wskazują na bliżej nieokreślone emisje z działki inwestora, które mogą potencjalnie oddziaływać na ich nieruchomość. Rodzaj, rozmiar i charakter przedsięwzięcia może (ich zdaniem) spowodować przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu poprzez wzmożony ruch samochodów, negatywnie oddziaływać na środowisko, a także na psychikę, poczucie bezpieczeństwa i poczucie estetyki skarżących.
Powyższe zarzuty nie wskazują, zdaniem Sądu I instancji, na naruszenie interesu prawnego skarżących w świetle art. 28 k.p.a., bowiem zamykają się w sferze hipotez, niemających obiektywnego oparcia w rzeczywistości. Tym bardziej, wspominane przypuszczalne zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości skarżących nie należy do zakresu przesłanek pojęcia interesu prawnego, lecz faktycznego.
Sąd nie podzielił argumentacji skarżących sprowadzającej się do twierdzenia, że skoro działka o nr [...] znalazła się w granicach obszaru analizowanego, to należy uważać ją za działkę sąsiedzką, a zatem jej właściciele mają status strony postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. Mylne rozumowanie skarżących polega na tym, że przeprowadzenie analizy terenu, w świetle art. 61 ust. 1 u.p.z.p. oraz rozporządzenia wykonawczego, nie służy wytypowaniu stron postępowania, ale ma na celu ustalenie wymagań dla nowej zabudowy, którą w tym przypadku jest budynek magazynowo-handlowy z częścią socjalną. Analiza tzw. "dobrego sąsiedztwa" odnosi się do przyszłego obiektu budowlanego, nie zaś do określenia stron postępowania.
Nie mają racji skarżący poddając w wątpliwość decyzję o warunkach zabudowy w zakresie ustalenia w niej zjazdu na nieruchomość inwestora, który ma być zlokalizowany z drogi gminnej nr [...] na działki o nr [...]. Wszak usytuowanie zjazdu, jak też cała treść decyzji o ustaleniu warunków zabudowy są wiążące dla organu architektoniczno-budowlanego, który będzie wydawał decyzję o pozwoleniu na budowę. Zatem inwestor nie ma kompetencji, aby dokonać zmiany przebiegu zjazdu, wykonując go np. z drogi krajowej nr [...] (tj. ul. [...], przy której znajduje się nieruchomość skarżących).
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniosła zarzuty naruszenia:
1. prawa materialnego, tj.:
- art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 140, art. 143 i art. 144 k.c. poprzez ich niezastosowanie i odmowę udzielenia ochrony prawa własności nieruchomości przysługującej skarżącej i bezpodstawne uznanie, że spółka nie legitymowała się interesem prawnym, a jedynie interesem faktycznym, a także niedopuszczalne utożsamianie istnienia interesu prawnego z jego naruszeniem, a poprzez to bezpodstawne oddalenie skargi, podczas gdy skarżąca w postępowaniu przed SKO powoływała się na prawo własności nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania nieruchomości będącej przedmiotem decyzji o warunkach zabudowy, zagrożone immisjami ze strony tej nieruchomości oraz na fakt, że z uwagi na rodzaj, rozmiar i charakter planowanej zabudowy jest to przedsięwzięcie mogące znacząco ograniczyć przysługujące skarżącej prawo własności;
- art. 32 w zw. z art. 184 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i wydanie wyroku, który podważa zaufanie obywateli do organów państwa, gdyż prowadzi do niedającej się zaakceptować zmienności rozstrzygnięć organów administracji publicznej i nie stanowi wyrazu kontroli działalności administracji, lecz jest sprzeczny z podstawowymi założeniami tej kontroli;
2. przepisów postępowania, tj.:
- art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 1 § 1 p.u.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy na podstawie jedynie pobieżnej analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, z pominięciem istotnych argumentów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania co do jej interesu prawnego i uznanie, że skarżąca nie wykazała istnienia tego interesu, podczas gdy spółka wielokrotnie powoływała się na swój interes prawny w sprawie, wywodząc go z przepisów prawa materialnego statuujących ochronę prawa własności;
- art. 3 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 p.u.s.a. w zw. z art. 8, art. 28 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny działalności administracji publicznej i utrzymanie w mocy sprzecznej z prawem decyzji SKO bezpodstawnie umarzającej postępowanie z odwołania spółki, podczas gdy skarżąca powinna zostać uznana za stronę postępowania, a jej odwołanie winno zostać rozpatrzone merytorycznie, a także poprzez nieuzasadnioną zmienność decyzji organów administracji publicznej w sprawach o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji na działkach nr [...] w [...], co prowadziło do naruszenia przez organy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że własność jest prawem podlegającym szczególnej ochronie konstytucyjnej, a także ustawowej na mocy art. 140, art. 143 i art. 144 k.c. Ponadto w myśl art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. każdy ma prawo w granicach określonych ustawą do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób. Jednym z elementów decyzji o warunkach zabudowy jest określenie wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich. Nawet osoba trzecia niebędąca wnioskodawcą, właścicielem, użytkownikiem wieczystym nieruchomości ma prawo domagać się od organu ochrony swojego interesu prawnego przy wydaniu decyzji o warunkach zabudowy terenu należącego do innych osób. Działka skarżącej znajduje się w granicach obszaru analizowanego. Spółka po wszczęciu postępowania domagała się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, powołując się na prawo własności działki nr [...] w [...]. Skarżąca podkreśliła, że źródłem interesu w rozumieniu art. 28 k.p.a. może być prawo rzeczowe, zwłaszcza prawo własności. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji, że wymagał wykazania od strony, że jej interes prawny został naruszony, podczas gdy nie jest dopuszczalne utożsamianie interesu prawnego z jego naruszaniem. Oczywistym jest bowiem, że do przedmiotowego naruszenia nie może dojść dopóki inwestycja nie zostanie zrealizowana. Zdaniem skarżącej kasacyjnie realizacja zamierzenia budowlanego spowoduje przekroczenie dopuszczalnych parametrów wyznaczonych przepisami, w tym związanych z ochroną środowiska, poziomem hałasu, zwiększonym ruchem samochodów, spowoduje znaczne zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości sąsiednich. Taka inwestycja może być źródłem immisji niematerialnych oddziałujących na psychikę, w szczególności na poczucie bezpieczeństwa i poczucie estetyki. W tym kontekście pojawia się problem dóbr osobistych, bowiem gdy immisje naruszają sferę psychiczna właściciela lub osób korzystających z nieruchomości może dojść do zbiegu roszczeń z art. 144 i art. 24 § 1 k.c. Co więcej, planowana inwestycja nie kontynuuje dotychczasowej funkcji tego terenu, gdyż otaczający teren to teren wiejski, obejmujący przede wszystkim zabudowę zagrodową i uprawy. Na działce skarżącej znajduje się niewielki sklep spożywczy, z którego korzystają mieszkańcy [...], a planowana inwestycja to sklep wielkopowierzchniowy.
Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.
Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, z których żaden nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku.
Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się tego, że Sąd I instancji w ślad za Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] uznał, że [...] sp.j., jako właściciel działki nr [...] w [...], nie posiada statusu strony w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku magazynowego z częścią handlową i socjalną wraz z infrastrukturą techniczną (w tym zbiornikami p. poż. o pojemności ok. 100,00 m3), utwardzeniem terenu (parkingi, dojścia, plac manewrowy), pylonem reklamowym oraz zjazdem na drogę gminną, na działkach o numerach ewidencyjnych [...] położonych w [...].
Przypomnienia wymaga, że żaden z przepisów u.p.z.p. nie określa na gruncie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu szczególnych zasad ustalania kręgu stron. W konsekwencji zastosowanie znajduje zasada ogólna wyrażona w art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Interes prawny jest kategorią prawnomaterialną obejmującą uprawnienia i obowiązki strony oparte na prawie, a więc o istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa materialnego. Przy czym interes prawny musi być indywidualny i realny, a więc znajdujący potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego.
W sprawie zagospodarowania przestrzennego prawo do ochrony interesu prawnego może być skutecznie realizowane poprzez wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego, który chroni bezpośredni i rzeczywisty interes, a który zostaje naruszony postanowieniami decyzji o warunkach zabudowy. Zasada ta wynika bezpośrednio z treści art. 6 ust. 2 pkt u.p.z.p., zgodnie z którym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Na gruncie powyższego przepisu w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, który podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie, że stroną postępowania w sprawach warunków zabudowy mogą być, w zależności od okoliczności, zarówno właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji, jak również właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. Jednak uzyskanie statusu strony w postępowaniu nie jest związane z samym tylko faktem bycia właścicielem nieruchomości, gdyż o interesie prawnym tych osób przesądzać będzie zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., II OSK 135/11, z dnia 24 stycznia 2012 r., II OSK 2105/10).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd I instancji zasadnie przyjął, że obszar oddziaływania inwestycji nie obejmuje działki nr [...]. Wbrew stanowisku skarżącej nie jest też dopuszczalne utożsamianie obszaru analizowanego, wyznaczanego na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U.Nr 164, poz. 1588) z obszarem oddziaływania planowanej inwestycji, gdyż obszar analizowany wyznaczany jest wyłącznie w celu ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy, w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy w stosunku do istniejącej w sąsiedztwie.
Nie jest trafne wywodzenie interesu prawnego z treści art. 140 k.c. Przepis ten stanowi, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Przepis ten wprowadza więc ograniczenia w możliwości korzystania z nieruchomości, w tym w możliwości jej zagospodarowania, przez jej właściciela. Skarżąca spółka nie wykazała w żaden sposób, że planowana inwestycja ograniczy sposób korzystania przez nią z nieruchomości nr [...]. Prawo do zabudowy nieruchomości jest podstawowym prawem właściciela nieruchomości. Realizacja inwestycji na nieruchomości objętej decyzją o warunkach zabudowy nie wpływa na sposób gospodarowania nieruchomością spółki. Nie istnieją też przepisy prawa zakazujące realizacji inwestycji z tego powodu, że budowa mogłaby spowodować dyskomfort psychiczny właściciela nieruchomości sąsiedniej. Przepisy prawa nie dają obywatelom indywidualnego uprawnienia do domagania się, by sposób zagospodarowania sąsiedniej nieruchomości uwzględniał ich upodobania estetyczne, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej.
Nie uzasadnia w żaden sposób istnienia interesu prawnego twierdzenie spółki, że zrealizowanie inwestycji spowoduje przekroczenie norm środowiskowych, poziomu hałasu czy zwiększenie natężenia ruchu i przez to spadek wartości nieruchomości sąsiednich. Twierdzenia takie mające charakter przewidywania zdarzeń nie stanowią wykazania istnienia własnego, obiektywnie uzasadnionego interesu prawnego, chronionego przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Co więcej, argument w postaci zwiększenia ruchu pojazdów musi budzić zdziwienie w przypadku, gdy działka skarżącej oddzielona jest od działki inwestora drogą o kategorii drogi krajowej. Przewidywany spadek wartości nieruchomości może być natomiast rozpatrywany wyłącznie w kategoriach interesu faktycznego.
Nie jest zrozumiałe wywodzenie interesu prawnego z art. 143 k.c., stosownie do którego w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Żadne z postanowień decyzji o warunkach zabudowy nie wskazują bowiem na ingerencję w nieruchomość skarżącej w rozumieniu tegoż przepisu.
Nie może być również skuteczny zarzut oparty na art. 144 k.c., gdyż ochrona przewidziana w tym przepisie dotycząca immisji związanych z korzystaniem z nieruchomości dotyczy wyłącznie zjawisk już występujących, a nie przyszłych i hipotetycznych, a więc zasadnie można się na nią powoływać najwcześniej na etapie budowy obiektów. Jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 listopada 1985 r. sygn. II CR 149/85 (OSNC 1986/10/162) ocena "przeciętnej miary", o której mowa w art. 144 k.c. może być dokonana tylko na podstawie obiektywnych warunków występujących na danym terenie, a nie na podstawie subiektywnych odczuć osób, iż ich przestrzeń w razie realizacji inwestycji może zostać ograniczona. Przepis ten nie może być zatem źródłem interesu prawnego uzasadniającego uznanie za stronę w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Reasumując powyższe rozważania należy uznać, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. i w zw. z art. 140, art. 143 i art. 144 k.c., gdyż Sąd I instancji zasadnie przyjął, że spółka nie ma interesu prawnego w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla spornej inwestycji, a skoro tak – nie mogły zostać naruszenie jej prawa do ochrony własności w tym postępowaniu.
Odnosząc się do zarzutu art. 32 w zw. z art. 184 Konstytucji, to należy stwierdzić, że również jest on niezasadny, a poruszana przez autora skargi kasacyjnej kwestia została wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji w sposób wyraźny zauważył, że posiada wiedzę na temat innych postępowań toczących się przed tamtejszym Sądem. Z wnioskami o ustalenie warunków zabudowy wystąpił bowiem nie tylko Ł. B., ale również S. R. W przypadku postępowania z wniosku drugiego z inwestorów postępowanie toczyło się z udziałem spółki, gdyż Kolegium początkowo nie kwestionowało statusu strony. Jednak na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 czerwca 2013 r., II SA/Bk 172/13 Kolegium również w tej sprawie umorzyło postępowanie odwoławcze, a wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., II SA/Bk 236/14 Sąd ten oddalił skargę na decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2014 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego, co oznacza, że kontrola sądowa jest realizowana a wzajemnie się wykluczające rozstrzygnięcia organów administracji są eliminowane z obrotu prawnego w ramach kompetencji sądu administracyjnego.
Powyższe argumenty odnoszą się również do zarzutów naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 p.u.s.a. w zw. z art. 8, art. 28 k.p.a., które należy uznać za nieuzasadnione z tychże przyczyn. Przekonanie spółki o posiadaniu interesu prawnego nie może być utożsamiane z jego rzeczywistym posiadaniem. Posiadanie przez dany podmiot statusu strony nie zależy bowiem od subiektywnej oceny tego podmiotu w tym zakresie, jako że okoliczności występujące w danej sprawie muszą w sposób niebudzący wątpliwości wskazywać na przesłanki określone w art. 28 k.p.a., co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło.
Jeśli zaś idzie o zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 1 § 1 p.u.s.a., to nie może on być uznany za zasadny. Wbrew wywodom zawartym w skardze sąd I instancji odniósł się do wszystkich podnoszonych przez stronę okoliczności, które w jej ocenie świadczyć miały, że posiada ona interes prawny w toczącym się postępowaniu. Dokonując oceny tych okoliczności doszedł do wniosku, że w okolicznościach sprawy spółka nie wykazała się interesem prawnym w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji planowanej na działkach o numerach ewidencyjnych [...] położonych w [...] . Sam fakt, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z wynikiem przeprowadzonej kontroli sądowej nie oznacza, że kontrola ta była przeprowadzona wadliwie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło