IV SA/Po 392/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Geremek WSA Maciej Dybowski Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi F.S. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącego F.S. kwotę [...] złotych ([...] ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. F.S. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich w 2000r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznając, że wniosek został złożony po terminie wskazanym w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz. U. z 2002 roku Nr 42, poz. 371 ze zm. – dalej ustawa) umorzył postępowanie decyzją z dnia [...] listopada 2000r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 2000r. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 kwietnia 2003r. sygn. akt SK 4/02 decyzją z dnia 27 maja 2003r. Nr DO – 3/K0228/4/K-1142416/2003 uchylono obie decyzje umorzeniowe i odmówiono F.S. przyznania uprawnień kombatanckich. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został rozpatrzony negatywnie, a decyzja z dnia [...] listopada 2003r. Nr [...] stała się decyzją ostateczną. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznając wniosek F.S. z dnia 30.12.2009r., działając na podstawie art. 149 §3, art. 148 §1 i art. 150 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.) decyzją z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2003r. Nr [...]. Decyzję tę Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] marca 2010r. nr [...]. W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 lipca 2010r. sygn. akt IV SA/Po 474/10 uchylił obie decyzje zapadłe w trybie wznowieniowym. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] Kierownik Urzędu działając na podstawie art. 154 §1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2003r. Nr [...]. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownika Urzędu decyzją z dnia [...] lutego 2011r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi wniesionej przez F.S. wyrokiem z dnia 29 czerwca 2011r. sygn. akt IV SA/Po 355/11 uchylił decyzje Kierownika Urzędu z dnia [...] stycznia 2011r., [...] lutego 2011r. oraz decyzję z dnia [...] listopada 2003r., a także w części decyzję z dnia [...] maja 2003r. Ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2012r. nr [...] działając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 4 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. b oraz art. 22 ust. 1 ustawy odmówił F.S. przyznania uprawnień kombatanckich. F.S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...], działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że strona została prawidłowo pouczona w wymienionej decyzji o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. w terminie 14 dni od jej otrzymania. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy, decyzja z dnia [...].03.2012 r. została doręczona stronie w dniu 14.03.2012 r. (odebrał wnuk). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w Urzędzie Pocztowym w Kościanie w dniu 29.03.2012 r. (data na stemplu pocztowym), a więc z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ stwierdził również, że Strona nie wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. F.S. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 14 marca 2012r. był poważnie chory i list odebrał wnuk. Skarżący przedstawił swój stan zdrowia oraz okoliczności wysłania listu zawierającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podniesione w skardze. Na wstępie wskazać należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...], w którym organ administracji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prawną podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia był art. 134 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że skarżący decyzję wydaną w pierwszej instancji odebrał w dniu 14.03.2012r. Oznacza to, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 29.03.2012r. (data stempla pocztowego) złożony został z przekroczeniem terminu obliczonego zgodnie z art. 129 §2 k.p.a., który upłynął w dniu 28.03.2012r. Tym niemniej należy zauważyć, że Kierownik Urzędu, stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonych w tymże wniosku okoliczności związanych ze złym stanem zdrowia skarżącego (choroba wieńcowa, cztery stenty w sercu, przebyty zawał, cukrzyca, zmiany zwyrodnieniowe, zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych, choroba kręgosłupa, złamane nadgarstki, złamane trzy kręgi szyjne) i jego żony oraz wiekiem, które prawie całkowicie uniemożliwiają mu pisanie. Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że w ocenie Sądu, okoliczności te mogły wskazywać na intencje strony zwrócenia się do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; mogły też stanowić uzasadnienie takiego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu, należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Z treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. wynika również, że nie ma ustawowego katalogu okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu określonego art. 129 §2 k.p.a. W tym miejscu należy wskazać, że treść art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) oraz w art. 128 k.p.a., określającego minimum wymogów odwołania od decyzji (mającego również zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wskazuje na odformalizowanie postępowania administracyjnego. Ponadto, przepisy k.p.a. nie wymagają, aby wniosek o przywrócenie terminu i odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) stanowiły dwa odrębne dokumenty. Z żadnych przepisów k.p.a. nie wynika zakaz złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie), w jednym piśmie (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 470/07, publ. Lex nr 339707). Nie można zatem wymagać, aby każde oświadczenie woli, wyjaśnienie, czy innego rodzaju stanowisko strony, zawierane było w odrębnym dokumencie. Nie można też domagać się dublowania złożonych pism, jeżeli już z treści składanych dokumentów jednoznacznie wynika intencja jego autora. W sytuacji, kiedy organ odwoławczy ma wątpliwość, czy pismo skarżącego zawiera faktycznie wniosek o przywrócenie terminu, winien zwrócić się do skarżącego i wyjaśnić tę okoliczność. Nadto, organ po myśli art. 9 k.p.a. winien w takiej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, poinformować stronę o obowiązujących przepisach tak, by nie poniósł szkody z powodu ich nieznajomości. Okoliczność, że skarżący nie złożył w sprawie pisma o tytule wskazującym wyraźnie na intencję przywrócenia terminu, nie może jeszcze oznaczać, że nie było jego zamiarem uzyskanie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odniesieniu do kwestii oświadczenia woli należy zauważyć, że w doktrynie i orzecznictwie trafnie wskazuje się, że w sprawach nie uregulowanych w k.p.a., sięgać należy do osiągnięć kultury prawnej – w szczególności wypracowanej na tle K.p.c. i K.c. (odpowiednio – Z. Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" W. Pr. PWN 1999 s. 215 uw. 1 c; s. 226 uw. 5; s. 297 uw. 7d). Zgodnie z art. 65 Kodeksu cywilnego, oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W kwestii wykładni oświadczeń woli wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 29.6.1995 r., III CZP 66/95, OSNC 12/95/168 – dalej uchwała III CZP 66/95), wskazując, że wykładnia oświadczeń woli polega na ustalaniu ich znaczenia, czyli sensu. Należy zatem badać wolę (intencję) osoby dokonującej czynności prawnej, w szczególności, jaki sens łączyła z użytym w oświadczeniu woli zwrotem lub wyrażeniem. Uwzględniać należy również okoliczności, w jakich oświadczenie woli zostało złożone, jeżeli dokument obejmuje takie informacje, a także cel oświadczenia woli wskazany w tekście lub zrekonstruowany na podstawie zawartych w nim informacji. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, nie sposób nie uznać związku informacji o chorobach, złamanym nadgarstku i trudnościach w pisaniu z celem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. wolą jego rozpatrzenia. Organ winien zatem wezwać skarżącego do wyjaśnienia, jak należy rozumieć zamieszczenie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy informacji, że jest ciężko chory i ma trudności w pisaniu. Dopiero, gdyby skarżący wskazał, że nie jest jego zamiarem uzyskanie przywrócenia terminu do wniesienia środka prawnego, możliwe stałoby się rozpoznanie odwołania pod kątem zachowania terminu do jego wniesienia. Pisma stron postępowania, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien z poszanowaniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 i nast. K.p.a., zawsze interpretować tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z 19 września 1992 r. sygn. akt III SA/ 949/92 Lex polonica nr 30828). Skoro jednak organ nie wezwał skarżącego do wyjaśnienia tej kwestii, a owo zagadnienie co najmniej winno być wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego, to aktualnie oceniając legalność działań administracji w niniejszej sprawie, nie można zaakceptować takiego sposobu działania organów administracji. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest przedwczesne i stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winien ustalić, czy skarżący składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy występował jednocześnie o przywrócenie terminu, a następnie uwzględniając zindywidualizowaną sytuację skarżącego i ocenę sądu, podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. "c" P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. O wykonalności orzeczono na zasadzie art. 152 P.p.s.a.