IV SA/Po 410/08
WyrokWSA w Poznaniu2008-10-15
Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku podejrzenia choroby zawodowej, gdy pracownik był narażony na czynniki szkodliwe w miejscu pracy, ale także na inne potencjalne czynniki poza pracą (np. porody, hospitalizacje, transfuzje krwi), organ powinien uzupełnić postępowanie dowodowe w celu oceny prawdopodobieństwa zakażenia w środowisku pracy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy sanitarne nieprawidłowo postąpiły, stwierdzając chorobę zawodową bez pełnego zbadania wszystkich potencjalnych źródeł zakażenia. Mimo istnienia domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy, w sytuacji gdy pracownik był narażony również poza pracą, organ powinien uzupełnić postępowanie dowodowe, w tym orzeczenie lekarskie lub zasięgnąć opinii jednostki orzeczniczej II stopnia, aby ocenić prawdopodobieństwo zakażenia w środowisku pracy w porównaniu do innych udokumentowanych przypadków narażenia. Brak takiego uzupełnienia stanowił podstawę do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. utrzymującej w mocy decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u M.K. (przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C). Szpital (skarżący) kwestionował związek przyczynowy między pracą pielęgniarki a chorobą, wskazując na inne potencjalne źródła zakażenia, takie jak porody, hospitalizacje i transfuzje krwi. Organy sanitarne uznały chorobę za zawodową, opierając się na narażeniu w pracy i opinii eksperta o możliwości zakażenia w Polsce przed 1980 r. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu wykluczenia lub potwierdzenia innych źródeł zakażenia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P.; określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; zasądzono od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. na rzecz Sz. W. SP ZOZ w P. kwotę tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi Sz. W. SP ZOZ w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. na rzecz [...] SP ZOZ w P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/I. Kucznerowicz /-/J. Stankowski /-/E. Kręcichwost - Durchowska
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. , po rozpoznaniu odwołania Sz. W. SP ZOZ w P. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] wydanej w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u M.K., utrzymał decyzję w mocy.
Dnia [...] października 2004 r. w Państwowym Powiatowym Inspektoracie Sanitarnym złożono zgłoszenie o podejrzeniu choroby zawodowej w M.K. Zgłaszający podejrzenie lekarz stwierdził, że pacjentka cierpi na przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, które jest ujęte w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 26 pkt 1. Ustalił, iż narażenie wystąpiło podczas jej pracy w Sz. W. w P. na stanowisku pielęgniarki, gdzie miała ona styczność z materiałem potencjalnie zakaźnym (krew, płynu ustrojowe).
Dnia [...] stycznia 2005 r. lekarz specjalista z zakresu chorób zakaźnych sporządził orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u M.K. - przewlekłego zapalenia wątroby typu C. Stwierdził, iż narażenia zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia nastąpiło podczas pracy w Sz. Z. w okresach od 1980 do 1982 i od marca 1982 do 30 listopada 1982 r. oraz w Sz. W. w P. w okresie od 1 kwietnia 1983 do 30 listopada 1985 r. Jako rodzaj narażenia zawodowego wymienił związaną z wykonywanym zawodem ekspozycję na materiał potencjalnie zakaźny. W uzasadnieniu orzeczenia lekarz podał, że podczas wykonywania pracy w zawodzie pielęgniarki istniało bardzo wysokie ryzyko zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C, a choroba, po okresie zakażenia, mogła przebiegać bezobjawowo doprowadzając do przewlekłego zapalenia wątroby.
Powziąwszy wiadomość o rozpoznaniu choroby zawodowej u M.K. Sz. W. przedłożył Inspektorowi Sanitarnemu swoje stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, że M.K. (wcześniej O.) przed podjęciem pracy u skarżącego była zatrudniona na stanowisku pielęgniarki w W. Z. - P.. Występowało wtedy duże narażenie na ekspozycje materiałem potencjalnie zakaźnym. Ponadto, w późniejszych latach chora urodziła czwórkę dzieci w placówkach służby zdrowia (lata [...],[...],[...],[...]) oraz pięciokrotnie była hospitalizowana i miała wykonywane zbiegi z przerwaniem ciągłości tkanek (lata [...],[...],[...],[...]). Zdaniem skarżącego, wirus HCV jest jednym z czynników największego ryzyka, pochodzącym z krwi. Jednakże rozpoznanie choroby zawodowej, jako konsekwencji narażenia w trakcie pracy, zawsze wymaga wykazania "pełnego zdrowia" osoby przed podjęciem obowiązków służbowych. Oznacza to wykonanie przez pracownika służby zdrowia badań serologicznych w kierunku zakażenia HCV. Skarżący stwierdził, że takie badania w latach 80 tych nie były wykonywane, dlatego nie można określić czy M.K. (wcześniej O.) była nosicielem wirusa przed podjęciem pracy w Sz. W. w P. i czy do narażenia doszło podczas wykonywania pracy.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: K.p.a.) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), Państwowy Inspektor Sanitarny w P. stwierdził u M.K. chorobę zawodową: przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C - wymienioną w pozycji 26 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawanie i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115 ze zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych). Decyzja ta została podjęta w wyniku ponownego rozpoznania sprawy (po decyzji uchylającej z uwagi na uchybienia wcześniejszego postępowania w zakresie określenia stron i zebrania materiału dowodowego). Uzasadniając rozstrzygnięcie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że M.K. pracowała jako pielęgniarka na Oddziale Intensywnej Opieki Medycznej i Anestezjologii w W. Z. od [...] września 1980 r. do [...] stycznia 1982 i od [...] marca 1982 r. do [...] listopada 1982 oraz w Sz. W. w P. w okresie od [...] kwietnia 1983 r. do [...] listopada 1985 r. Wykonując obowiązki służbowe była narażona na bezpośredni kontakt z materiałem potencjalnie zakaźnym. Organ uznał, iż istniało zatem ryzyko zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C. Inspektor Sanitarny wskazał również na stanowisko prof. J.J., który zapewnił, że możliwość zakażenia wirusem typu C istniała w Polsce przed rokiem 1980.
W odwołaniu od decyzji Sz. W. zarzucił rażące naruszenie § 2 ust. 1 i § 8 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych oraz dokonanie w sprawie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym. Skarżący wskazał, że organ w ogóle nie odniósł się do zgłaszanego w toku postępowania faktu istnienia także innych potencjalnych źródeł zakażenia M.K. wirusem zapalenia wątroby. Dane na ich temat powoływał często w swoim dorobku naukowym właśnie prof. J.J. Sz. W. zaznaczył, iż M.K. była narażona na zakażenie podczas: czterech porodów w placówkach służby zdrowia ([...], [...], [...], [...]), pięciu hospitalizacji połączonych z wykonywanymi zabiegami przerywania ciągłości tkanek ([...],[...],[...],[...],[...]) oraz transfuzji krwi. Skarżący uznał, iż dla spełnienia warunków określonych w § 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych nie wystarczy samo stwierdzenie o wysokim prawdopodobieństwie zarażenia u pracownika służby zdrowia. Jakkolwiek pracownik służby zdrowia należy do grupy zawodowej o zwiększonym ryzyku zakażenia wirusami zapalenia wątroby, to jednak nie oznacza, że do zakażenia musi dojść w pracy.
Utrzymując w mocy decyzję na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zw. z § 8 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, iż w ramach wywiadu epidemiologicznego ustalono, że M.K. pracowała na stanowisku pielęgniarki i była narażona na kontakt z potencjalnie zakaźnym materiałem biologicznym pochodzącym od chorych. Była zatrudniona w dwóch zakładach (W.Z. oraz Sz. W.). Z uwagi na brak dokumentacji z przebiegu ostrej fazy choroby uniemożliwiającego ustalenie momentu (okresu), w którym M.K. uległa zakażeniu wirusem HCV, jako strony postępowania wskazano oba te zakłady pracy. Powołując materiał zawarty w aktach sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podał, że spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. W okresie pracy zawodowej M.K. istniała w Polsce możliwość zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C (opinia prof. J.J.), schorzenie to widnieje w wykazie chorób zawodowych, a ponadto wykazanie wysokiego prawdopodobieństwa zakażenia w środowisku pracy pozwala przyjąć, że nastąpiło ono podczas jej wykonywania. Organ stwierdził, iż samo wskazanie na przebyte przez M.K. zabiegi w innych placówkach opieki zdrowotnej, nie mogą przesądzić o rozstrzygnięciu na niekorzyść pracownika.
W skardze Sz. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zarzucił sprzeczności w ustaleniach faktycznych w świetle zebranego materiału dowodowego oraz naruszenie § 2 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, a także uchybienie art. 107 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu skargi Sz. W. wymienił (powołując się na dorobek naukowy prof. J.J.) źródła zakażenia wirusowym zapaleniem wątroby typu C ze wskazaniami potencjalnego prawdopodobieństwa zagrożenia w przypadku każdego z nich. Podniósł, iż M.K. kilkukrotnie rodziła i poddawana była hospitalizacji oraz miała przeprowadzoną transfuzję krwi, a potencjalna możliwość zakażenia, jaka mogła mieć miejsce w tych przypadkach, w ogóle nie była wzięta pod uwagę przez organ. Skarżący stwierdził także, że organ nie mógł pominąć rozważenia powyższych okoliczności, zasłaniając się koniecznością rozstrzygania na korzyść pracownika. Powinien w uzasadnieniu decyzji wykazać związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy a chorobą, jak również podać powody uznania właśnie warunków pracy, jako jednego z potencjalnych źródeł zagrożenia, za przyczynę choroby. W konkluzji Sz. W. stwierdził, że zwiększone ryzyko zakażenia wirusami zapalenia wątroby u pracownika służby zdrowia nie oznacza domniemania, iż podczas pracy musiało dojść do zakażenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zarzutów skargi należy wskazać, iż wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) w zakresie, w jakim przepisy te nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, a także wydane na ich podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powyższe przepisy tracą moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.
W toku orzekania Sąd administracyjny jest związany Konstytucją i ustawami. Uprawniony jest zatem do oceny aktów wykonawczych i może odmówić ich stosowania, jeżeli uzna, że są niezgodne z aktami wyższego rzędu lub nie znajdują w nich umocowania. Nie oznacza to jednak bezwzględnego obowiązku pominięcia niekonstytucyjnego aktu wykonawczego, jeżeli mimo niespełnienia określonych wymagań konstytucyjnych, nie wyraża on norm sprzecznych z zasadami demokratycznego państwa prawa. W szczególności, Sąd bada czy odmowa zastosowania aktu wykonawczego nie spowoduje powstania luki prawnej bądź nie wpłynie na prawa lub obowiązku obywateli. Z tych względów, jakkolwiek niekonstytucyjność upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP nie budzi już wątpliwości w świetle powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to jednak nie skłoniło to Sądu do pominięcia tego rozporządzenia w całości. Sąd doszedł do przekonania, że pomimo niezgodności z Konstytucją, rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych mogło być podstawą orzekania w sprawach dotyczących chorób zawodowych. Ocena taka znajduje poparcie w zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku Trybunału ocenie konstytucyjności rozporządzenia. Należy też podkreślić, że Trybunał - mimo orzeczenia niekonstytucyjności - zdecydował o utrzymaniu mocy obowiązującej rozporządzenia do dnia 2 lipca 2009 r. Sąd podziela stanowisko Trybunału, że sam fakt zamieszczenia katalogu chorób zawodowych w akcie podustawowym nie stoi w sprzeczności z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Konieczne jest natomiast oparcie go o upoważnienie ustawowe uzupełnione o stosowne wytyczne. Trybunał nie zakwestionował również procedur zawartych w rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych, uznając, że nie modyfikują one postępowania przewidzianego przez przepisy ustawy (K.p.a.). Wyjaśnił, że stanowią one jedynie jego uzupełnienie, uszczegółowienie i dostosowanie do specyfiki rozpatrywanych spraw.
Z tych przyczyn legalność zaskarżonej decyzji Sąd rozpatrywał w świetle rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, pomimo, że wydano je w oparciu o wadliwe upoważnienie ustawowe - co jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji.
Państwowy Inspektor Sanitarny podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw jej stwierdzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zgodnie z
§ 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych i zasadą swobodnej oceny dowodów właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli przed wydaniem decyzji stwierdzi, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający, powinien zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).
Przed przystąpieniem do oceny, czy postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie przez Państwowego Inspektora Sanitarnego ujawniło przesłanki wymagane do podjęcia decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej u M.K., należało dokonać wykładni przepisów stanowiących podstawę takiej decyzji. Zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przepis ten formułuje dwie przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej. Są to: wykrycie schorzenia ujętego w wykazie chorób oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy nim a warunkami pracy. O ile pierwsza z tych przesłanek nie była bezsporna (wirusowe zapalenie wątroby ujęte zostało w wykazie chorób zawodowych po pozycją 26 pkt 1 załącznika do rozporządzenia), to istnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy wymagało przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego. Było to konieczne z uwagi na fakt, że wątpliwości budził nie tylko okres potencjalnego narażenia M.K. na zakażenie wirusem zapalenia wątroby, ale także miejsce gdzie mogło to nastąpić - a to z uwagi na udokumentowany w aktach fakt odbycia przez nią porodów, hospitalizacji i transfuzji krwi (w różnych placówkach opieki zdrowotnej).
W orzecznictwie sądów administracyjnych, które skład orzekający w tej sprawie akceptuje, przyjęto stanowisko, że dla celów stwierdzenia chorób zawodowych - w przypadkach, gdzie oprócz warunków pracy pracownik był narażony także na inne potencjalne czynniki powodujące powstanie choroby - przyjąć należy domniemanie związku przyczynowego między choroba zawodową a warunkami pracy (wyrok z dnia 7 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 388/06; wyrok z dnia 6 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 156/08 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zastosowanie powyższego domniemania dawałoby podstawę do uznania, że zakażenie M.K. wirusowym zapaleniem wątroby nastąpiło w okresie, kiedy świadczyła ona pracę w W.Z. oraz Sz. W. i umożliwiałoby stwierdzenie u mniej choroby zawodowej. W ocenie Sądu posłużenie się tym domniemaniem w niniejszej sprawie było jednak przedwczesne. Choć bezspornie ustalono, że M.K. w środowisku pracy była narażona na czynniki potencjalnie mogące spowodować zakażenie wirusem zapalenia wątroby (ten fakt był właśnie przedmiotem oceny lekarza wydającego orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej), to jednak dopiero na dalszym etapie sprawy wyszyły na jaw okoliczności (wskazał na nie Sz. W.), że M.K. w wysokim stopniu narażona była na zakażenie wirusem zapalenia wątroby również w sytuacjach nie związanych z świadczona pracą. Podnoszone przez skarżącego zarzuty (już na etapie postępowania administracyjnego pierwszej instancji) nie zostały rozpoznane przez organy. Jedynie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ograniczył się do stwierdzenia, że fakt kilkukrotnego pobytu M.K. w placówkach służby zdrowia oraz poddania jej zabiegom mogącym prowadzić do zarażenia wirusem HCV, nie może przesądzić o rozstrzygnięciu niekorzystnym dla pracownika.
Stanowisko organu, w świetle powołanego wyżej orzecznictwa, byłoby akceptowalne, gdyby nie fakt, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie wykorzystał trybu postępowania określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Treść orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby nie budzi wątpliwości, że dokonana przez lekarza ocena dotyczyła wyłącznie istnienia relacji pomiędzy chorobą a warunkami pracy świadczonej na stanowisku pielęgniarki. Nie zawiera ono natomiast analizy prawdopodobieństwa zarażenia wirusem HCV w trakcie kilku hospitalizacji M.K. ani odbytych przez nią porodów i transfuzji krwi. Nie zasięgnięto także informacji o warunkach panujących w placówkach, w czasie kiedy zabiegi i porody miały miejsce. W toku postępowania organ wystąpił o opinię prof. J.J., jednakże dotyczyła ona jedynie faktu obecności wirusa zapalenia wątroby typu C przed rokiem 1980. W niniejszej sprawie należy uzupełnić orzeczenie lekarskie bądź wystąpić o konsultację do jednostki orzeczniczej II stopnia w zakresie oceny narażenia na zakażenie wirusem zapalenia wątroby podczas porodów i hospitalizacji (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Dopiero, gdy ustalone zostanie bezspornie, że prawdopodobieństwo zakażenia M.K. podczas świadczonej pracy na stanowisku pielęgniarki było nie mniejsze niż w innych udokumentowanych przypadkach narażenia, organ uprawniony będzie do przyjęcia domniemania, że zakażenie nastąpiło w środowisku pracy. Takie ustalenie jest konieczne, ażeby można było twierdzić o "wysokim prawdopodobieństwie" powstania choroby w związku z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy - o którym mowa w § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Jedynie ma marginesie sprawy Sąd zaznacza, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej nie ma "zakazu rozstrzygania na niekorzyść pracownika". Postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej jest postępowaniem administracyjnym opartym na zasadzie prawdy obiektywnej, która powinna być ustalona tym bardziej wnikliwie, że uczestniczą w nim strony o spornych interesach (pracownik, szpital). Ewentualne rozstrzygnięcie wątpliwości niejako "na korzyść pracownika" może nastąpić jedynie wtedy, gdy okoliczności wskazują na wysokie prawdopodobieństwo narażenia w środowisku pracy (ale nie jest to bezsporne), a organ - pomimo braku dalszych środków dowodowych - przesądza w decyzji, że choroba zawodowa była spowodowana świadczoną pracą (§ 2 rozporządzenia). Mając na względzie powyższe, ewentualne stwierdzenie choroby zawodowej w oparciu o wysokie prawdopodobieństwo jej powstania w warunkach pracy, organ powinien uzasadniać raczej wskazując wprost na § 2 rozporządzenia, aniżeli powoływać się na budzącą skojarzenia z postępowaniem z zakresu prawa pracy tezę o "zakazie rozstrzygania na niekorzyść pracownika". Może być ona bowiem myląca i nieprzekonująca dla strony postępowania jaką jest zakład pracy (por. art. 11 K.p.a.).
Zgodnie z art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. organy, ponownie rozpoznając sprawę, obowiązane są uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie wskazanym przez Sąd.
Mając na względzie dostrzeżone uchybienia, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a postanowił jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/J. Stankowski /-/I. Kucznerowicz
KP
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło