IV SA/Po 42/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2011r. Nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia odmówić prawa pomocy W.W. złożyła skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2011r. Nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni ([...] zł.) i jej męża ([...] zł.) oraz dochód z umowy zlecenia uzyskiwany przez córkę ([...] zł.), będącą studentką UAM w Poznaniu. Wnioskodawczyni w formularzu wniosku przestawiła zestawienie kosztów, zgodnie z którym koszty opału i ogrzewania wynoszą [...] zł., opłata za energię elektryczną [...] zł., wywóz nieczystości [...] zł., wywóz śmieci [...] zł., woda [...] zł., opłata za telefon i Internet [...] zł., bilet syna do szkoły [...] zł., oplata za studia [...] zł., paliwo na dojazdy [...] zł., spłaty rat kredytów [...] zł., wyżywienie [...] zł., bilet miesięczny córki [...] zł., odzież i obuwie dla dzieci [...] zł., naprawy bieżące, utrzymanie domu [...] zł., leki [...] zł. oraz podatki i ubezpieczenia [...] zł. Skarżąca wskazała, iż posiada dom jednorodzinny o pow. [...] m2 oraz działkę rolniczo – ogrodniczą. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni wskazała na okoliczność, iż jej mąż jest funkcjonariuszem Służby Więziennej w Zakładzie Karnym we W. i od 3 lat nie miał podwyżki. Ponadto Skarżąca powołała się na nieznajomość prawa budowlanego. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej, pismem z dnia 8 lutego 2012r. (doręczonym w dniu 13.02.2012 – k. 31 akt) wezwano skarżącą do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od odebrania niniejszego pisma - pod rygorem rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie informacji przedstawionych w formularzu wniosku poprzez przedłożenie wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i męża oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do tych osób, przedłożenie zaświadczeń o zarobkach z miejsc pracy skarżącej, męża i pracującego dziecka, nadesłanie kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2009-2010 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w przypadku dokonania rozliczenia za 2011r. należy przedłożyć zeznanie za lata 2010-2011, przedłożenie zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym i udokumentowanie kosztów kredytu wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie umowy kredytowej i wskazanie celu wykorzystania środków. Skarżąca w odpowiedzi na powyższe wezwanie poinformowała, iż w związku z dużą ilością zaświadczeń uiści stosowaną opłatę. Skarżąca podtrzymała natomiast wniosek o ustanowienia adwokata. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że prawo pomocy jest szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca dysponuje stałym dochodem, który w gospodarstwie domowym wynosi łącznie [...] zł. Powyższy dochód przy uwzględnieniu deklarowanych kosztów utrzymania, pozwala na opłacenie kosztów sądowych i adwokata. W tym miejscu należy wskazać, iż przy ocenie możliwości płatniczych strony nie uwzględnia się wysokości obciążenia kredytowego uznając, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi i z tych też względów nie mogą być wysuwane jako argument do uprzywilejowanego traktowania jakim jest przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.02.2006 r. sygn. akt I OZ 83/06; dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Ponadto należy wskazać, iż skarżąca wbrew wezwaniu nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów w tym w szczególności dotyczących stanu konta, oraz zaświadczenia z miejsca pracy o wysokości uzyskiwanego dochodu. Wnioskodawczyni nie przedłożyła również żądanych dokumentów dotyczących zawartych umów kredytowych. W tej sytuacji brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza, że wnioskodawczyni nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Odnosząc się do podniesionych we wniosku kwestii związanych z zatrudnieniem męża wnioskodawczyni w Zakładzie Karnym i brakiem wiedzy prawniczej, stwierdzić należy, iż nie mają one żadnego wpływu na ocenę zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1- §3, art. 246 §1 pkt 1 - 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji