IV SA/Po 425/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi A. D-S. i K. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym A. D-S. i K. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję opisaną w rubrum postanowienia. Zaskarżona decyzja dotyczy rozbiórki ogrodzenia, we wskazanych częściach, na nieruchomości należącej do Skarżących. Dnia 28 października 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo stowarzyszenia zwykłego – Stowarzyszenia [...], zawierające wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. We wniosku napisano, że naczelnym celem Stowarzyszenia jest: a) ochrona środowiska, w tym w szczególności ochrona Obszaru Chronionego Krajobrazu i terenów przyległych, części [...],  b) dbałość o ochronę przyrody Obszaru Chronionego Krajobrazu i terenów przyległych, części [...], c) działanie na rzecz mieszkańców gminy [...], d) działanie na rzecz rozwoju społecznego, kulturalnego, gospodarczego w aspekcie ochrony Obszaru Chronionego Krajobrazu i terenów przyległych, część [...]. Stowarzyszenie oceniło, że jego udział w toczącym się postępowaniu jest niezbędny z uwagi na konieczność zapewnienia kontroli społecznej nad postępowaniem w sprawie, która dotyczy nie tylko Skarżących, lecz również wszystkich osób, którym zależy na ochronie terenów Jeziora, będącego, razem z obszarem wokół, dobrem wszystkich mieszkańców gminy jak i również pozostałych osób odwiedzających akwen. Ochrona środowiska jest w interesie zatem wszystkich osób, w związku z czym uznać należy, że w sprawach dotyczących wyżej wymienionego obszaru chronionego interes społeczny jest interesem, który należy brać pod uwagę. Stowarzyszenie podkreśliło, że z uwagi na przedmiot materii oraz na występujące wątpliwości - zderzenia prawa własności z ważnym interesem społecznym w postaci ochrony terenów Jeziora, chce zaprezentować w niniejszym postępowaniu stanowisko, które pozwoli wyjaśnić powstałe w sprawie wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 175 Konstytucji, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sprawowanie wymiaru sprawiedliwości odbywa się w trybie, którego reguły wyznaczają przepisy prawa. Do podstawowych reguł należy zaliczyć sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez rozstrzygnięcie sporu o prawo pomiędzy dwoma podmiotami toczącymi spór przed niezawisłym sądem. Przesądza to układ podmiotowy postępowania sądowego, którego charakter kontradyktoryjny wymaga wystąpienia dwóch podmiotów. Taki klasyczny układ podmiotowy przyjęty jest również w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Układ ten może być jednak w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozszerzony, między innymi poprzez udział organizacji społecznej w postępowaniu. Zgodnie z art. 9 P.p.s.a. organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w tejże ustawie – P.p.s.a. W art. 33 § 2 P.p.s.a. ustawodawca sprecyzował, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić organizacja społeczna o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a. (organizacja społeczna choćby nie posiadająca osobowości prawnej, w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób), jeżeli sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności tej organizacji. Sąd podziela stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z dnia 12 maja 2016 r. sygn. akt II OZ 451/16 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dalej jako CBOSA), że z zacytowanego art. 33 § 2 P.p.s.a. wynika, że norma ta opiera dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania sądowoadministracyjnego na wystąpieniu określonej przesłanki - sprawa ma dotyczyć zakresu statutowej działalności organizacji społecznej. Jednakże nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. Kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne oparta jest na obiektywnym kryterium zgodności z przepisami prawa (por. art. 184 Konstytucji). Taka konstytucyjna koncepcja wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne nakazuje uwzględnienie jej w wykładni przepisów P.p.s.a. NSA w przywołanym postanowieniu podkreślił, że takiej wykładni wymaga w szczególności art. 33 § 2 P.p.s.a, i podsumował, że organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Zatem tylko wyprowadzenie wartości ochrony obiektywnego porządku prawnego przez organizację społeczną uzasadnia przyznanie jej przez sąd administracyjny statusu uczestnika postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd podkreśla, że nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej z przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Organizacja nie ma bowiem zapewnionego z mocy prawa udziału w postępowaniu dotyczącym innego podmiotu, w przeciwieństwie np. do prokuratora. Przy ustalaniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotyczących praw i obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca (postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 662/14, Lex 1495318, CBOSA). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Stowarzyszenie, uzasadniając swoje stanowisko podniosło, że cele organizacji pozwalają na przystąpienie do toczącego się postępowania sądowego i zacytowało zapisy regulaminu, które dotyczą ochrony środowiska, w tym w szczególności ochrony Obszaru Chronionego Krajobrazu i terenów przyległych nad przedmiotowym jeziorem, działania na rzecz mieszkańców Gminy oraz rozwoju społecznego, kulturalnego i gospodarczego w aspekcie ochrony Obszaru Chronionego Krajobrazu i terenów przyległych. Zdaniem Sądu, takie uzasadnienie wniosku nie jest wystarczające. Z treści wniosku Stowarzyszenia nie wynika bowiem, na czym konkretnie ta ochrona obiektywnego porządku prawnego w niniejszym postępowaniu miałby polegać. Do oceny czy spełnione zostały przesłanki z art. 33 § 2 p.p.s.a. nie wystarczy jedynie stwierdzenie, że sprawa dotyczy działalności określonej w regulaminie, ale konieczne jest wykazanie, że udział organizacji – w niniejszej sprawie Stowarzyszenia – ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. Tymczasem we wniosku Stowarzyszenie nie podjęło próby wykazania, jakie to wartości wynikające z obiektywnego porządku prawnego, w tej konkretnej sprawie doznałby wzmocnionej ochrony poprzez jego udział w postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji, na posiedzeniu niejawnym.