IV SA/Po 432/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2018r na posiedzeniu niejawnym wniosku T. N. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu zasiłku dla bezrobotnych i kosztów szkolenia postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. T. N. wniósł skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu zasiłku dla bezrobotnych i kosztów szkolenia. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że mieszka u rodziców, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z partnerką i córką oraz nie ma żadnego dochodu i majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżący poinformował, że od 1 czerwca 2018r. podjął pracę, zaś jego partnerka nie ma pracy i jest zarejestrowana w PUP w T. jako osoba poszukująca pracy. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 7 czerwca 2018r. wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawcy i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia zeznań podatkowych za 2017r., wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wyjaśnienia czy posiada pojazdy mechaniczne, podania informacji dotyczących osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (rodziców u których zamieszkuje) wraz z wysokością uzyskiwanego przez nie dochodu i przedłożenia zaświadczenia od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 18 czerwca 2018r. wyjaśnił, że nie posiada samochodu ani innego pojazdu zarejestrowanego na siebie, mieszka u rodziców lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (rodzice nie pobierają pieniędzy z tytułu czynszu) i korzysta z telefonu na kartę, za który płaci doładowanie w kwocie [...]zł. Do pisma załączono zeznania PIT 37 wnioskodawcy i jego partnerki za 2017r., faktury za wodę i energię, harmonogram spłat kredytu za pralkę, oraz potwierdzenie wypłaty renty chorobowej ojca w kwocie [...]zł. Mając powyższe na uwadze zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Uwzględniając fakt, iż przedmiotowa skarga dotyczy decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu zasiłku dla bezrobotnych i kosztów szkolenia, stwierdzić należy, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać zatem należy za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienie adwokata. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Mając powyższe na uwadze, odnośnie wniosku o ustanowienie pełnomocnika wskazać należy, że z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący w dniu 1 czerwca 2018r. podjął pracę jako kierowca w pełnym wymiarze czasu pracy. Z przedłożonej umowy wynika, że wnioskodawcy przysługuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł./h, dodatek za godziny nadliczbowe, dodatek za dyżur (50% stawki godzinowej) i dodatek za pracę w nocy (20% stawki godzinowej). Na podstawie przedstawionej umowy o pracę na okres próbny nie można jednoznacznie ustalić, ile faktycznie będzie wynosić wynagrodzenie za pracę w rozliczeniu miesięcznym. Podjęcie pracy przy uwzględnieniu okoliczności, iż skarżący korzysta z mocy finansowej rodziców pozwoli jednak wnioskodawcy na zgromadzenie środków na opłacenie ewentualnych kosztów pełnomocnika z wyboru. Ustanowienie pełnomocnika z urzędu w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji powinno mieć bowiem charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd bowiem obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Skarga ma dla Sądu wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 P.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez wnioskodawcę zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Ponadto, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08). Końcowo zwrócić należy uwagę na fakt, iż wnioskodawca udzielając odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia informacji nie udzielił żadnych wyjaśnień ani nie przedłożył wyciągów z kont bankowych. Mając zatem na uwadze fakt, iż zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zasadną jest odmowa przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.