IV SA/Po 445/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak /spr./ WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2011r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego W. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem opłaty sądowej i kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. ISygn. akt IV SA/Po 445/10 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lutego 2010r., nr [...] Prezydent Miasta P.., działając na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.), orzekł o odmowie wymeldowania małoletniej A. P. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul.[...]w P.. W uzasadnieniu organ m.in. wskazał, iż z podaniem o wymeldowanie wystąpił W. W. – właściciel przedmiotowego lokalu, albowiem małoletnia A. P. w nim nie przebywa, odłączone w nim zostały wszystkie media z wyjątkiem wody, mieszkanie jest zadłużone, a aktualnym miejscem pobytu małoletniej jest placówka opiekuńczo-wychowawcza w K., na dowód czego załączył kopię wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lutego 2009r. sygn.akt [...], nakazującego małoletniej A. P. opuszczenie, opróżnienie i wydanie przedmiotowego lokalu z jednoczesnym przyznaniem prawa do lokalu socjalnego. Ponadto w wyroku orzeczono wstrzymanie eksmisji do czasu złożenia oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Organ też wskazał, iż P. P. – matka małoletniej A. na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. [...] z dnia [...] lipca 2009r. sygn. akt [...]została pozbawiona praw rodzicielskich, zaś ojciec małoletniej – R. J. ustalony sądownie, nie posiada władzy rodzicielskiej i nie utrzymuje z córką żadnego kontaktu. Z informacji ze Schroniska dla Nieletnich w K. zaś wynika, że placówka jest dla małoletniej ośrodkiem przejściowym i faktyczny opiekun prawny zostanie wyznaczony sądownie po umieszczeniu dziecka w docelowej placówce opiekuńczej. Organ I instancji podniósł, iż z uwagi na zebrany materiał dowodowy i w związku z praktyką orzecznictwa sądowo – administracyjnego, nie budzi wątpliwości, iż małoletnia A. P. nie opuściła przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Ponadto legitymuje się uprawnieniami do lokalu socjalnego i do czasu złożenia oferty takiego lokalu – co będzie możliwe po osiągnięciu przez nią pełnoletniości lub złożenia oferty jej opiekunowi prawnemu, którego nadal nie ustanowiono, nie ma możliwości jej wymeldowania z pobytu stałego w drodze decyzji administracyjnej. Organ zwrócił uwagę, iż Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach przesądził, iż przebywanie poza miejscem stałego zameldowania ze względów rodzinnych np. w związku z pobytem w schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu. W wyroku z dnia 18 grudnia 2002r. sygn.akt V SA 935/02 NSA skonstatował, że "za dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu niewątpliwie nie można uznać umieszczenia dziecka w Domu Dziecka". Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W. W. reprezentowany przez pełnomocnika i domagał się uchylenia decyzji i wymeldowania A. P.. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. [...] Wojewoda [...]umorzył postępowanie odwoławcze wskazując, iż odwołanie wniosła osoba nie będąca stroną w przedmiotowym postępowaniu. Organ wyjaśnił, iż w postępowaniu w sprawie o zameldowanie stroną jest wyłącznie osoba, której zameldowanie dotyczy. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, iż instytucja wymeldowania (zameldowania ) ma charakter ewidencyjny (rejestracyjny) i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co leży w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych (osób trzecich), do których należy zaliczyć osoby posiadające tytuł prawny do lokalu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł W. W. reprezentowany przez pełnomocnika i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art.28 par 1 , 8, 105 par 1 kpa i art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podniósł, iż dotychczas korzystał z prawa strony przed organem I instancji, doręczano mu decyzję z pouczeniem o możliwości wniesienia odwołania, ponadto organ ma obowiązek w sprawie o wymeldowanie badać czy została spełniona przesłanka z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności... tj.czy dana osoba opuściła miejsce stałego pobytu bez dokonania czynności wymeldowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz podnosząc, iż skarga nie wnosi żądnych nowych dowodów, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r. Sąd Rejonowy P. [...] z urzędu ustanowił dla małoletniej A. P. opiekuna prawnego w osobie M. M. (k.[...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję Wojewody [...]w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, iż decyzja organu odwoławczego narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze uznając, iż właściciel nieruchomości – lokalu mieszkalnego, wnoszący odwołanie, nie jest stroną postępowania w sprawie o wymeldowanie innej osoby. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; ze zm. –dalej "Kpa") stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W doktrynie przyjmuje się stroną w rozumieniu art. 28 Kpa "będzie osoba (jednostka organizacyjna) wymieniona w art. 29 Kpa lub przepisach odrębnych, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, działający w granicach jego właściwości i kompetencji" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 9, Warszawa 2008, s. 238). Podstawową przesłanką definiującą pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym, a więc przesłanką decydującą o uzyskaniu legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym jest "interes prawny". W doktrynie wskazuje się, iż "cechami tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego" (W. Klonowiecki, Strona w postępowaniu administracyjnym, Lublin 1938 [cyt. za:] B. Adamiak, J. Borkowski, op. cit., s. 231). Ponadto zauważyć należy, iż w orzecznictwie wskazuje się, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (por. wyrok NSA z 17 września 1999 r. (IV SA 1285/98, niepubl.). Natomiast w wyroku z 26 października 1999 r. (IV SA 1693/97; LEX nr 48702) NSA stwierdził: "Interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Jest to interes o charakterze osobistym, przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Ponadto musi on aktualnie istnieć w sprawie, w której organ administracji władny jest wydać decyzję". Zwrócić również należy uwagę, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, iż interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa może wynikać nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale również z przepisów prawa cywilnego. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2006 r., (II OSK 106/06, Lex 319423 ), iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie (zameldowanie) interes prawny wnioskodawcy wywodzi się najczęściej z przysługującego mu prawa do nieruchomości o charakterze rzeczowym, tj. prawa własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczych praw do lokalu, często również z praw o charakterze zobowiązaniowym, głównie prawa najmu lokalu. Ponadto zauważyć należy, iż skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości na mocy art. art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przysługuje uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie czynności meldunkowej. Przepisy te nakładają na właściciela nieruchomości lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu szczególne obowiązki, tj. obowiązek potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu (art. 29 ust. 1 powołanej ustawy) oraz obowiązek zawiadomienia właściwego organu gminy o stałym lub czasowym pobycie innej osoby w lokalu (pomieszczeniu) oraz o opuszczeniu przez nią tego lokalu (pomieszczenia), jeżeli osoba ta nie dopełniła obowiązku meldunkowego (art. 29 ust. 2). W wyroku z dnia 30 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (II SA/Wr 1282/2003, LexPolonica nr 2155092, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) orzekł, iż w sprawie meldunkowej niewątpliwie interes prawny posiadają osoby, na których spoczywa zarówno obowiązek jak i uprawnienie zameldowania się w związku z pobytem czasowym lub stałym w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem; dotyczy to także wymeldowania. Interes taki, występować może także po stronie właścicieli domów i lokali oraz innych podmiotów dysponujących tytułem prawnym do lokalu - a to wobec nałożenia na nich obowiązków określonych przepisem art. 29 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosownie do art. 30 ustawy o ewidencji ludności właściciel domu jest obowiązany zawiadomić właściwy organ wymieniony w art. 11 ust. 1 o niedopełnieniu obowiązku zameldowania lub wymeldowania się przez osobę przebywającą w tym domu. Sąd w niniejszym składzie nie podziela poglądu zaprezentowanego przez organ oraz reprezentowanego przez sądy administracyjne we wskazanych przez organ orzeczeniach, iż właściciel nieruchomości ma wyłącznie interes faktyczny, a nie ma interesu prawnego w sprawie meldunkowej. Sąd nie podważa stanowiska, że zameldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu i ma wyłącznie ewidencyjny charakter, to jednakże w ocenie składu orzekającego powyższe stwierdzenie nie może prowadzić automatycznie do uznania, iż właściciel nieruchomości, któremu przysługują do niej określone prawa i na którym w związku z tym prawem spoczywają określone ustawą obowiązki nie ma interesu prawnego w sprawie meldunkowej. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 147 § 2 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń ( tekst jednolity Dz. U. z 2010, Nr 46, poz. 275 ze zm.) kto, będąc do tego obowiązany, nie zawiadamia właściwego organu o niedopełnieniu przez inną osobę ciążącego na niej obowiązku meldunkowego, podlega karze grzywny albo karze nagany. Wojewoda [...]będąc związany niniejszym orzeczeniem, uzna, iż odwołanie zostało wniesione przez stronę postępowania, a w dalszej kolejności organ administracji rozpoznając sprawę merytorycznie ustali czy zachodziły przesłanki do odmowy wymeldowania, bądź też wymeldowania małoletniej A. P. pod wskazanym adresem, biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego jak i linię orzeczniczą ukształtowaną na gruncie tego typu spraw. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter rozstrzygnięcia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa.