IV SA/Po 460/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-10-03

Skład orzekający: Anna Jarosz, Ewa Kręcichwost – Durchowska, Izabela Bąk - Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość przejęta na podstawie dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o wykańczaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych może podlegać zwrotowi w trybie administracyjnym na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Przejęcie nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. nie stanowi wywłaszczenia w rozumieniu sensu stricto, a jedynie specyficzny tryb przejęcia. Ustawa o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 136 i art. 216, przewiduje zwrot nieruchomości jedynie w przypadku wywłaszczenia lub przejęcia na podstawie ściśle określonych aktów prawnych, wśród których nie ma dekretu z 1952 r. W związku z tym, postępowanie o zwrot nieruchomości przejętej na podstawie tego dekretu jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.
Stan faktyczny
Skarżąca S. W. wniosła o zwrot nieruchomości przejętych na podstawie decyzji z 1953 r. Starosta umorzył postępowanie, uznając, że przejęcie na podstawie dekretu z 1952 r. nie jest wywłaszczeniem i nie podlega zwrotowi na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca podniosła, że dekret z 1952 r. daje podstawę do zwrotu i że toczą się inne postępowania administracyjne dotyczące tej nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2012 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Starosta P. na podstawie art. 104, art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej ugn), działając jako organ do rozpatrzenia sprawy postanowieniem Wojewody W. z dnia (...) r. sygn. akt (...) umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości położonych w P., oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków :obręb J., ark. mapy (...), działka nr (...) zapisana w KW nr (...), działka nr (...) zapisana w KW nr (...) jako własność Miasta P. W uzasadnieniu decyzji wskazano, ze decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydium Rady Narodowej w P. orzekło o przejściu na własność P. Zakładów Sprzętu Motoryzacyjnego w P. ul. Mylna (...) budynku mieszkalnego wykończonego przez Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego w P. na nieruchomości zapisanej w KW J., tom (...), karta (...), parcela (...) o pow. (...) m² oraz zapisanej w KW nr (...), parcela (...), część parceli o pow. (...) m², razem (...) m², stanowiącej własność Z. G. wraz z gruntem stanowiącym część składową nieruchomości (obecnie działki nr (...) i (...)). Wnioskodawcy S. W. i P. Ć. jako jedyni spadkobiercy wnieśli o zwrot przedmiotowych nieruchomości. Postępowanie zawieszono, ponieważ w dniu (...) r. wnioskodawcy wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowych nieruchomości. Organy administracji publicznej dwukrotnie zajmowały się kwestią zbadania legalności decyzji z dnia (...) r. Decyzją z dnia (...) r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) r. Wyrokiem z dnia 23 lutego 1993 r., I SA 395/92 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia (...) r. Następnie decyzją z dnia (...) r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, że decyzja z dnia (...) r. została wydana z naruszeniem prawa, bowiem skierowana została do osoby nieżyjącej Z.G. z pominięciem spadkobierców. Kolejną decyzja z dnia (...) r. Minister Budownictwa odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) r., zaś decyzją z dnia (...) r. po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) r. Wyrokiem z dnia 17 lipca 2007 r., IV SA/Wa 531/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia (...) r., ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) r. było już prowadzone i zostało zakończone ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia (...) r. Postanowieniem z dnia (...) r. Starosta P. podjął z urzędu postępowanie o zwrot przedmiotowych nieruchomości. W wyniku wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia (...) r. Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2011 r., IV SA/Po 738/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. Pismem z dnia (...) r. S. W. wstąpiła z wnioskiem o zaniechanie działań związanych ze zwrotem nieruchomości z uwagi na fakt, że przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej toczą się postępowania z wniosku i wniosku P. Ć. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia (...) r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nadzorczej Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia (...) r. oraz postępowanie z wniosku S. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia (...) r. odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia (...) r. oraz z odwołania S.W. od decyzji Wojewody W. z (...)r. odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) r. Następnie organ I instancji przytaczając treść art. 136 ust. 3 usg oraz art. 216 usg wskazał, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis art. 216 usg nie wymienia art. 5 dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o wykańczaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 49, poz. 325, dalej dekret z 1952 r. bądź dekret o wykańczaniu i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych), Zatem przepis ten nie znajduje zastosowania do prowadzonego na wniosek stron postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości, co stanowi brak materialnoprawnej podstawy do zgłoszenia roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i w takim wypadku postępowanie administracyjne nie może być prowadzone, przez co staje się ono bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu, zgodnie z art. 105 § 1 kpa. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. W. wskazując na toczące się przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia (...) r. odmawiającą stwierdzenia nieważności i odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia (...) r. orzekające o wydaniu decyzji z (...) r. z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Wojewoda W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, przywołując treść art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 usg., że proces przejmowania przedmiotowej nieruchomości rozpoczął się od wydania przez Prezydium Rady Narodowej m. P. orzeczenia z dnia (...) r. uchylonego następnie przez organ odwoławczy Ministra Gospodarki Komunalnej orzeczeniem z dnia (...) r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydium Rady Narodowej m. P. decyzją z dnia (...) r. na podstawie art. 9 dekretu z 1952 r. orzekło o przejęciu przedmiotowego gruntu i budynku. Przepisy prawne dekretu regulujące tryb przejmowania nieruchomości miały charakter wyjątkowy i stanowiły odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w tym akcie, zgodnie z którą organy administracji państwowej zobowiązane były do podjęcia stosownych działań zmierzających do wykończenia bądź odbudowy budynków służących potrzebom mieszkaniowym. W pierwszej kolejności to dotychczasowy właściciel danej nieruchomości zobowiązany był do dokończenia budowy w określonych przez organ terminach. W sytuacji, gdy tak się jednak nie stawało, władze brały na siebie ciężar zakończenia procesu inwestycyjnego. Przejęcie nieruchomości następowało dopiero wówczas, gdy dotychczasowy właściciel nie zakończył budowy w przyjętym terminie, a jednocześnie koszty wykonania zastępczego zostały oszacowane powyżej przyjętego ustawowo poziomu. Wobec tak zaistniałej sytuacji właściwe prezydia rad narodowych orzekały o przejęciu danej nieruchomości i ustaleniu z tego tytułu stosownego odszkodowania, którego tryby regulowały akty wydawane przez Radę Ministrów na podstawie art. 10 dekretu z 1952 r. Orzeczenia prezydiów sankcjonowały jedynie spełnienie ustawowego warunku przekroczenia przez koszty budowlane połowy wartości nieruchomości. Dokonana analiza przepisów prawnych prowadzi do wniosku, ze w istocie nabycie prawa własności następowało w trybie przejęcia, nie zaś wywłaszczenia. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że w momencie wydawania decyzji o przejęciu, obowiązywał już akt prawny kompleksowo regulujący problematykę wywłaszczeniową tj. ustawa z dnia 2 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 ze zm.). Stąd tez w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do zastosowania wprost przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Kolejnym zatem krokiem było rozważenie odpowiedniego zastosowania procedury zwrotowej w oparciu o normę prawną wyrażoną w art. 216 usg. W wymienionym w tym przepisie katalogu aktów prawnych nie znajduje się jednak dekret z 1952 r., co uniemożliwia tym samym prowadzenie postępowania zwrotowego w stosunku do przedmiotowych nieruchomości. Wobec powyższego prowadzenie postępowania administracyjnego w oparciu o brak przesłanki zawartej w art. 136 ust. 3 i art. 216 usg stało się nieuzasadnione. Jednocześnie organ II instancji wskazał, iż prowadzone przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postępowania jak i postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody W. z dnia (...) r. nie mają żadnego wpływu na toczące się postępowanie zwrotowe, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konieczność jego umorzenia. W skardze na powyższą decyzję S. W. podniosła, że w decyzji tej wskazano, że nieruchomość uznano za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, bowiem nie spełnia art.137 ust. 1 usg. Tymczasem jest to niezgodne z prawdą, ponieważ decyzję o wywłaszczeniu wydano w dniu (...) r., a decyzja dotycząca odszkodowania z tytułu wykończenia i nadbudowy (...) r. Ponadto poruszona kwestia przekroczenia 50% wartości kosztów wykończenia lub nadbudowy również jest niezgodna z prawdą. P. Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego na podstawie art. 7 dekretu z 1952 r. zobowiązane były do prowadzenia oddzielnych rachunków nadbudowy i wykończenia. Pismem z 1958 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej stwierdziło, ze Zakłady nie doręczyły zgodnie z art. 7 dekretu z 1952 r. pełnego rachunku kosztów wykończenia i nadbudowy, stwierdzając naruszenia prawa właścicielki. Kwestia dokończenia budowy przez właścicielkę została uregulowana decyzją Miejskiej Rady Narodowej z (...) r. Odwołanie właścicieli od tej decyzji i zaproponowanie sześciomiesięcznego terminu pozwalającego na wykończenie budowy zostało odrzucone bez uzasadnienia. W świetle powyższego skarżąca wskazała, ze dekret z 1952 r. daje podstawę właścicielowi do ubiegania się o zwrot nieruchomości. Ponadto zdaniem skarżącej nadal istnieje podstawa uzasadniająca zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż sprawa wznowienia postępowania od (...) r. do chwili obecnej jest w trakcie, co jest związane z odnalezieniem decyzji z (...) r. orzekającej o prawie do zastępczej odbudowy i wykończenia budynku. Decyzja z 1953 r. według NSA (wyrok z 1993 r.) miała podstawowe znaczenie, ponieważ stanowisko dotyczące zakresu stosowania dekretu z 1952 r. mogłoby być rozważane przede wszystkim w odniesieniu do niej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012..270, dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do wyjaśnienia kwestii, czy przejęcie spornej nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o wykańczaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych miało charakter wywłaszczenia, czy też była to inna forma przejęcia nieruchomości. Zgodnie z art. 112 usg poprzez wywłaszczenie nieruchomości rozumieć należy pozbawienie albo ograniczenie, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Ewentualny zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić jedynie na podstawie przepisu art. 136 usg, przewidującego w ust. 3, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zakres stosowania art. 136 usg wyznacza termin "nieruchomość wywłaszczona". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, ze przez termin ten należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia pojmowanej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących ustaw ( dekretów w mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności albo innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem (...) (patrz: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r., SK 43/07, OTK-A 2008/10/175, Dz. U. 2008/223/1476, Lex 466668) Rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami również na nieruchomości, których własność nabył Skarb Państwa w trybie i na zasadach nie mieszczących się w pojęciu wywłaszczenia sensu stricto i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie tych przepisów zawiera ar. 216 usg. Przepis ten enumeratywnie wylicza kategorie nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa w innym trybie (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2004 r. przez Skarb Państwa, II SA/Bk 156/04, ONSAiWSA 2005/6, poz. 128). Podobnie w doktrynie zwraca się zgodnie uwagę, że art. 136 ust. 3 usg, który używa określenia "zwrot wywłaszczonej nieruchomości" nie ogranicza możliwości użycia instytucji zwrotu nieruchomości jedynie do nieruchomości wywłaszczonych w trybie przewidzianym przez ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Pogląd taki prezentuje m. in. Gerard Bieniek w "Komentarzu do ustawy o gospodarce nieruchomościami", Zielona Góra 2000 r. Zdaniem autora zwrotowi mogą podlegać nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego kiedy nastąpiło wywłaszczenie, o ile nastąpiło ono na podstawie obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej (por. Gerard Bieniek, "Komentarzu do ustawy o gospodarce nieruchomościami" Tom II, Zielona Góra 2000 r. s. 181-182). Tym samym katalog aktów prawnych stanowiących podstawę wywłaszczenia nieruchomości, które umożliwiają złożenie wniosku o jej zwrot ma charakter otwarty. Dlatego też kluczowym zagadnieniem dla oceny możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest, co wskazano już wyżej, dokonanie właściwej oceny przedmiotowego dekretu 1952 r. o wykańczaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków. Zdaniem Sądu analiza dekretu z 1952 r. wskazuje, że aktu tego nie można zaliczyć do kategorii ustaw wywłaszczeniowych. W przedmiotowym dekrecie nie używa się pojęcia "wywłaszczenie", lecz pojęcia "przejścia". Przepis art. 5 ust. 1 tego dekretu stanowi, że jeżeli właściciel budynku nie wykończył lub nie nadbudował go w terminie, wykończenie lub nadbudowa może być dokonana przez prezydium gminnej (miejskiej) rady narodowej lub przez inne organy administracji oraz jednostki uspołecznionej. Z kolei zgodnie z art. 9 dekretu jeżeli koszty wykończenia lub nadbudowy budynku przekroczyły 50% jego wartości, budynek z gruntem, którego stanowi część składową, przechodzi na własność Państwa względnie na własność instytucji, której kosztem budynek wykończono lub nadbudowano. I tak w rozpatrywanej sprawie, pozwolenie na budowę nr (...) przedmiotowego budynku wydano (...) r. Ponieważ prace budowlane prowadzone były z przerwami, dnia (...) r. wezwano właścicielkę nieruchomości zgodnie z uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia (...) r. do ukończenia budowy w terminie do dnia (...) r. Orzeczeniem z dnia (...) r. odebrano właścicielce przedmiotowej nieruchomości prawo do jej wykończenia z powodu opieszałości. Orzeczeniem z dnia (...) r., na skutek wniesionego odwołania, wyznaczono właścicielce na podstawie art. 2 i 3 dekretu 1952 r. 6-tygodniowy termin do wykończenia przedmiotowego budynku. Natomiast orzeczeniem z dnia (...) r. uchylono orzeczenie z dnia (...) r. Orzeczeniem z dnia (...) r., na podstawie art. 4 dekretu z 1952 r. odebrano właścicielce prawo do wykończenia i nadbudowy przedmiotowego budynku. Orzeczeniem z (...) r., na podstawie art. 5 dekretu z 1952 r. przekazano P. Zakładom Sprzętu Motoryzacyjnego prawo do ukończenia 8 izb i nadbudowy przedmiotowego budynku. Z kolei orzeczeniem z dnia (...) r. postanowiono, na podstawie art. 9 dekretu z 1952 r., że przedmiotowy budynek mieszkalny wykończony przez P. Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego przechodzi na własność Zakładu wraz z gruntem stanowiącym część składową nieruchomości, ponieważ koszt nadbudowy i wykończenia tego budynku wyniósł 57,88% wartości budynku. Na skutek wniesionego odwołania orzeczeniem z dnia (...) r. uchylono powyższe rozstrzygnięcie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzeczeniem z dnia (...) r. na podstawie art. 9 dekretu z 1952 r. przedmiotowy budynek wraz z gruntem przeszedł na własność ww. Zakładu. Powyższy proces przejmowania spornej nieruchomości wskazuje, że w istocie nabycie prawa własności przez ww. Zakłady nastąpiło nie poprzez wywłaszczenie sensu stricto, lecz poprzez przejecie, które odbywało się etapowo i trwało od 1951 r. do 1961 r. Jak słusznie wskazał organ II instancji przepisy prawne dekretu z 1952 r. regulujące tryb przejmowania nieruchomości miały charakter wyjątkowy i stanowiły odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w tym akcie, że organy administracji państwowej zobowiązane były do podjęcia stosownych działań zmierzających do wykończenia bądź nadbudowy budynków służących potrzebom mieszkaniowym, bez ich przejmowania. Dopiero w sytuacji, gdy dotychczasowy właściciel danej nieruchomości, z różnych względów nie mógł wykończyć budowy w określonych przez organ terminach to wówczas wykończenia bądź nadbudowy dokonywało prezydium gminnej (miejskiej) rady narodowej lub inne organy administracji oraz jednostki gospodarki uspołecznionej i jeżeli koszty wykończenia lub nadbudowy budynku przekroczyły 50% jego wartości następowało przejecie takiej nieruchomości na własność Państwa względnie na własność instytucji, której kosztem budynek wykończono lub nadbudowano. Za stanowiskiem, że przejecie spornej nieruchomości nie miało charakteru wywłaszczenia sensu stricto przemawia również fakt, że w momencie wydawania orzeczenia o przejęciu tj. w dniu 10 czerwca 1961 r. obowiązywał już akt prawny, który regulował problematykę wywłaszczeniową tj. ustawa z dnia 2 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.). Jednak w niniejszej sprawie nie miała ona zastosowania. Skoro, więc dokonane na podstawie dekretu z 1952 r. przejecie nieruchomości nie kwalifikuje się jako akt wywłaszczeniowy, zwrot nieruchomości w drodze administracyjnej jest niemożliwy. Jest to uzasadnione tym bardziej, ze także przepis art. 216 usg takiej możliwości nie przewiduje. Przepis art. 216 usg w sposób ścisły wymienia ustawy, do których zastosowanie mają przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Wśród tych nieruchomości nie wymienia się jednak takich, które zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o wykańczaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych. W tym miejscu wskazać należy, że uregulowania art. 216 usg w zakresie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych i przejętych czy też nabytych przez Skarb Państwa w szczególnym trybie mają charakter wyczerpujący i nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu na przypadki utraty własności innymi aktami prawnymi (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2004 r., OSK 771/04, wyrok NSA z dnia 3 października 2000 r., IV SA 2179/98 i z dnia 21 listopada 2000 r. IV SA 2172/00). W świetle powyższych okoliczności organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie dopuszczalne jest prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie zwrotu nieruchomości przejętej z mocy dekretu z 1952 r. i zasadnie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Ponadto słusznie organ II instancji wskazał, że toczące się postępowanie przez Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie miało żadnego wpływu na przedmiotowe postępowanie o zwrot nieruchomości, skoro ze względu na brak aktu wywłaszczeniowego zachodziła konieczność umorzenia tego postępowania. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło