IV SA/Po 486/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S., M. S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 498/12 w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności p o s t a n a w i a odrzucić skargę M. S. i M. S. (dalej: "Skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 498/12, którym oddalono skargę Skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skarżący zarzucili w obszernym uzasadnieniu skargi, że sędziowie orzekający w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 498/12, na pierwszej i ostatniej rozprawie, bez udziału Skarżących, ewidentnie reprezentowali organy administracji. W ocenie Skarżących wyrok był nieuczciwy i stronniczy. Rozprawa trwała 20 minut, a sędziowie składu orzekającego uniemożliwili Skarżącym obronę ich praw, łamiąc gwarancje konstytucyjne. Sąd zalegalizował jawne manipulacje organów administracji. Bez zgody Skarżących dokonano przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (k. 4-6). W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 15 maja 2013 r. (k. 9) o wskazanie podstawy wznowienia spośród wymienionych w art. 271–273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") oraz okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi (art. 279–280 p.p.s.a.) Skarżący nadesłali obszerne pismo, w którym generalnie powtórzyli argumenty i zarzuty zawarte w skardze podkreślając, że stanowczo sprzeciwiają się przymuszaniu do wykupienia działki bez woli Skarżących i bez oświadczenia Skarżących, na podstawach zmanipulowanych w urzędzie organu I instancji. Ponadto wskazując na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 498/12, odmawiające przyznania prawa pomocy oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 192/13, którym NSA oddalił zażalenie na to postanowienie, podkreślili, że po 4 dniach od otrzymania ww. postanowienia NSA złożyli skargę o wznowienie postępowania, gdyż, jak stwierdzili: "zostaliśmy pozbawieni możliwości działania przez brak należytej reprezentacji również z mocy art. 271 p.p.s.a. zostaliśmy pozbawieni obrony naszych praw". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Instytucja wznowienia postępowania sądowadministracyjnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem została uregulowana w przepisach Działu VII p.p.s.a. (art. 270–285). W myśl tych przepisów można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności (art. 271 p.p.s.a.): 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia, 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, a także w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 1 i 3 p.p.s.a.). Wreszcie można także żądać wznowienia na tej podstawie, że (art. 273 p.p.s.a.): 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.); 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.); 3) później wykryto takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.); 4) później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Ustawodawca zastrzegł, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym wskazane w cytowanym art. 280 § 1 p.p.s.a. badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a. Samo przy tym sformułowanie podstawy wznowienia postępowania w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a. nie oznacza, że taka skarga w istocie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania, podlega odrzuceniu (zob. postanowienie NSA z 16.11.2012 r., I OSK 2607/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"; por. też: postanowienie SN z 14.01.1999 r., II UKN 417/98, OSNAPiUS z 2000 r. Nr 6, poz. 254; uchwała SN z 21.02.1969 r., III PZP 63/68, OSNC z 1969 r. Nr 12, poz. 208; wyrok NSA z 19.04.2005 r., GSK 1242/04, CBOSA). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Skarżący w swym piśmie procesowym z [...] czerwca 2013 r. wskazali na podstawę wznowienia opisaną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a – brak należytej reprezentacji i pozbawienie możności działania. Z treści tego pisma wynika, że Skarżący wiążą wystąpienie tych przesłanek z odmownym załatwieniem ich wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co istotne, ów wniosek został złożony przez Skarżących już po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 498/12 (który zapadł w dniu [...] października 2012 r.), w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku. W istocie więc Skarżący rozciągają konsekwencje odmowy przyznania prawa pomocy na wcześniej wydany wyrok (negatywny dla Skarżących) i poprzedzające go postępowanie sądowe. Takie wsteczne "oddziaływanie" postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy samo w sobie nie jest możliwe. Nie można racjonalnie twierdzić, że zostało się pozbawionym należytej reprezentacji lub możności działania w postępowaniu sądowadministracyjnym na skutek późniejszej, tj. podjętej już po wydaniu wyroku kończącego to postępowanie, odmowy przyznania prawa pomocy. Zarazem Sąd podkreśla, że jak wynika z akt sprawy o sygn. IV SA/Po 498/12, na wcześniejszym etapie tego postępowania, tj. przed wydaniem wyroku z 24 października 2012 r., Skarżący nie składali wniosku o prawo pomocy. W tym stanie rzeczy należy uznać, że Skarżący wprawdzie formalnie wskazali podstawę wznowienia postępowania odpowiadającą przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., ale już z samego jej uzasadnienia przez Skarżących wynika, że podnoszona podstawa wznowieniowa nie zachodzi. Oznacza to, że w istocie skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Ta konkluzja zwalnia Sąd z obowiązku badania zachowania przez Skarżących trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Dlatego jedynie na marginesie należy zauważyć, że przy podstawie wznowienia tak sformułowanej, jak uczynili to Skarżący, ustalenie daty początkowej biegu tego terminu w niniejszej sprawie może nastręczać pewnych trudności. Wydaje się jednak, iż z uwagi na podniesiony przez Skarżących, jako główny, zarzut pozbawienia należytej reprezentacji i możności udziału w postępowaniu przed WSA, zastosowanie powinna znaleźć regulacja z art. 277 in fine p.p.s.a., która w takim przypadku za początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nakazuje przyjąć dzień dowiedzenia się przez zainteresowanych o orzeczeniu (tu: wyroku WSA). Nie ulega zaś wątpliwości, że wyrok z 24 października 2012 r. o sygn. IV SA/Po 498/12 został doręczony każdemu ze Skarżących w dniu 27 listopada 2012 r., a zatem blisko sześć miesięcy przed wniesieniem skargi ("wniosku") w niniejszej sprawie (która została nadana przez Skarżących pocztą w dniu 26 kwietnia 2013 r.). W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 280 §1 p.p.s.a., skargę odrzucił.