IV SA/Po 486/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-10-12
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Szymon Widłak, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej prawidłowo odmówił zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego, uznając, że udział powierzchni użytkowej w budynku przekracza dopuszczalne 30% powierzchni całkowitej, co uniemożliwia uznanie budynku za mieszkalny jednorodzinny?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, ponieważ obliczenia wykazały, że udział powierzchni usługowej w budynku przekracza 30% powierzchni całkowitej. W związku z tym budynek nie spełnia definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, co narusza ustalenia decyzji o warunkach zabudowy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w parterze. Inwestor dokonał istotnych odstępstw od pierwotnego projektu, w tym podwyższył poziom posadowienia budynku i zmienił sposób użytkowania parteru na handel detaliczny. Organ odwoławczy odmówił zatwierdzenia projektu zamiennego, uznając, że powierzchnia usługowa przekracza dopuszczalne 30% powierzchni całkowitej budynku, co czyni go budynkiem mieszkalno-usługowym, a nie jednorodzinnym. Skarżąca spółka kwestionowała sposób obliczenia powierzchni przez organ.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Szymon Widłak Asesor sądowy Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (dalej: PINB) zatwierdził P. Sp. z o.o. S.K.A. projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w S. L. (kategoria I) sporządzonego przez A. M. w marcu 2016 r., udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie w/w budynku.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dnia [...] maja 2015r. PINB przeprowadził kontrolę na terenie przedmiotowej działki nr ewid. [...]. Z protokołu sporządzonego podczas kontroli wynika, że na terenie działki trwa budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] września 2014r. oraz decyzji zatwierdzającej projekt zamienny z dnia [...] lutego 2015r. Zatwierdzony projekt przewiduje w realizowanym budynku mieszkalnym jednorodzinnym pomieszczenie biurowe na całej powierzchni parteru z wyłączeniem klatki schodowej obsługującej pomieszczenie piwniczne oraz pomieszczenie mieszkalne na piętrze. Budynek zrealizowano do poziomu stropu nad piętrem wraz ze ścianami kolankowymi. Organ wskazał, że na etapie zastanym w czasie kontroli budynek realizowany był zgodnie z zatwierdzonym projektem.
Dnia [...] lipca 2015r. PINB przeprowadził kolejną kontrolę w sprawie zabudowy działki nr ewid. [...], podczas której ustalono, że na działce trwają roboty budowlane wykończeniowe. Wskazano, że pomimo zgłoszenia do PINB zakończenia robót z dnia [...] czerwca 2015r. teren działki jest nieuporządkowany, a od strony działki nr [...] ustawione są niezakotwione w ścianie rusztowania. Z analizy rzędnych terenu działki oraz rzędnych terenów przyległych przeprowadzonej na podstawie planu zagospodarowania z projektu wynika, że wyniesiono budynek wraz z terenem działki o ok. [...]. Wyniesienie terenu działki nr [...] powoduje powstanie dodatkowego zagrożenia wynikającego z naporu gruntu na prefabrykowane ogrodzenie betonowe istniejące w granicy z działką nr [...]. Na ścianie frontowej umieszczono tablicę reklamową sieci handlowej [...], co wskazuje na zmianę sposobu użytkowania parteru z biura na handel detaliczny.
Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. Starosta P. na podstawie art. 132 k.p.a. uchylił ostateczną decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015r. oraz uchylił ostateczną decyzję Starosty [...] nr [...] (zatwierdzającą projekt budowlany zamienny) i poprzedzającą ją ostateczną decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2014r. - udzielającą pozwolenia na budowę oraz odmówił udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w parterze zlokalizowanego na działce nr ewid. [...]. Wojewoda W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2015r. uchylił w całości powyższą decyzję Starosty [...] oraz umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie rozpatrzenia odwołania R. G. z dnia [...] lipca 2015r.
Następnie, decyzją z dnia [...] września 2015r. Wojewoda W. uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015r. w zakresie podstawy prawnej, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Starosta P. postanowieniem z dnia [...] września 2015r. odmówił P. sp. z o.o. wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu użytkowego nr [...] oraz lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym z usługą w parterze.
Dnia [...] października 2015r. przeprowadzono kolejną kontrolę na terenie działki przy ul. [...] w S. L., z której wynikało, że na terenie działki zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny z usługami w parterze zrealizowany na podstawie decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] września 2014r. i decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2015r. zmieniającej decyzję pierwotną. Stwierdzono zmiany w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie:
- podziału ściankami pomieszczenia parteru " usługa - biuro " - wydzielono salę sprzedaży i zaplecze magazynowo-biurowo-socjalne;
- zmiany schodów na antresolę na schody zabiegowe;
- dodatkowa ścianka z drzwiami w pomieszczeniu gospodarczym w piwnicy oraz otwory w ścianie zewnętrznej;
- podwyższenie poziomu posadowienia budynku (o ok. [...]);
- wykonanie ściany oporowej ograniczającej wyrównany z poziomem ulicy dojazd do frontowej części budynku (z lewej strony budynku);
- podwyższenie miejsc postojowych z tyłu budynku (związane z podniesieniem rzędnej budynku).
Wskazano, że w związku ze zmianą rzędnej posadowienia budynku podwyższono drogę dojazdową na zaplecze budynku, przysypano istniejące ogrodzenie z płyt betonowych ograniczające działkę nr [...], widoczne są ugięcia płyt betonowych w przęsłach ogrodzenia i zawilgocenie wodą opadową. Piętro budynku jest nieużytkowane, natomiast parter przygotowany jest do użytkowania dla celów sklepu [...].
Decyzją z dnia [...] stycznia 2016r PINB nakazał P. sp. z o.o. sporządzić i przedstawić projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w parterze na działce nr ewid. [...] oraz zlikwidować napór gruntu od strony w/w działki na ogrodzenie zlokalizowane na działce nr ewid. [...].
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. Starosta P. uchylił decyzję pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] września 2014r. zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2015r. Wojewoda W., decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. ([...]) uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wraz z pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. P. sp. z o.o. przekazała do PINB projekt budowlany zamienny oraz poinformowała organ I instancji, że napór gruntu na ogrodzenie działki nr [...] został usunięty.
PINB, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. zobowiązał P. sp. z o.o. do usunięcia nieprawidłowości w złożonym projekcie budowlanym zamiennym. Uzupełniony projekt zamienny został przekazany do PINB dnia 1. lipca 2016r.
Decyzją z dnia 0. sierpnia 2016r. PINB zatwierdził P. sp. z o.o. projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz zobowiązał Inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie w/w budynku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. WWINB uchylił w całości powyższą decyzję w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2017r. PINB zobowiązał P. sp. z o.o. S.K.A. do usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym zamiennym poprzez wskazanie sposobu obliczenia powierzchni całkowitej budynku, sposobu obliczenia powierzchni całkowitej części usługowej i mieszkalnej budynku oraz wykazać, że mur oporowy w granicy spełnia wymagania dotyczące stateczności i bezpieczeństwa.
Dnia [...] kwietnia 2017r. PINB przeprowadził kontrolę na terenie przedmiotowej nieruchomości. Podczas kontroli stwierdzono, że w piwnicy budynku nie wykonano ścianek działowych wydzielających pomieszczenia wc, korytarz, spiżarnię i pomieszczenie gospodarcze, nie zainstalowano wyposażenia sanitarnego (zlewy, umywalki). Dwa pomieszczenia w piwnicy użytkowane są do składowania przedmiotów służących do prowadzenia gospodarstwa domowego, utrzymania ogrodu. Pomieszczenia w piwnicy posiadają dostęp poprzez klatkę schodową, do której istnieją dwa wejścia - jedno z zewnątrz budynku i drugie z pomieszczenia magazynu (parter). Sklep posiada odrębny węzeł sanitarny i socjalny na parterze. Konstrukcja oporowa od strony działki nr [...] posiada wysokość ok [...], wykonana jest w konstrukcji żelbetowej (widoczne pręty zbrojeniowe) gr. ok [...]. Zewnętrzne oględziny konstrukcji nie wskazują na występowanie zagrożenia z uwagi na jego niestabilność lub zdolność przenoszenia obciążenia gruntem. Mur oporowy od strony działki nr [...] jest wywyższony w stosunku do powierzchni utwardzonej o kilka cm - nie występuje możliwość zalewania dz. nr [...] wodami opadowymi z działki nr [...]. Pomieszczenia na piętrze budynku (część mieszkalna) użytkowane są jak mieszkalne - zostały wynajęte kilkunastu osobom.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2017r. P. sp. z o.o. wskazała sposób obliczenia powierzchni poszczególnych części budynku oraz przekazała do PINB obliczenia potwierdzające prawidłowość wykonania muru oporowego.
Wobec powyższego decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. PINB zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...], udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie w/w budynku.
W wyniku odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, ze zm., zwanej dalej ustawą), uchylił decyzję z dnia 21 czerwca 2017 r. w całości i odmówił zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego.
W ocenie organu odwoławczego inwestor błędnie obliczył powierzchnię poszczególnych części budynku. Organ wskazał, że z analizy przedłożonych przez inwestora dokumentów wynika, że obliczając powierzchnie poszczególnych części budynku wliczył do powierzchni mieszkalnej także powierzchnię antresoli oraz pustki nad pierwszym piętrem. Do powierzchni usługowej zostały natomiast wliczone jedynie powierzchnie pomieszczeń znajdujących się na parterze oznaczonych jako komunikacja, pomieszczenie socjalno-biurowe, sala sprzedaży, toaleta oraz magazyn.
Organ wskazał, że z analizy warunków technicznych oraz uregulowań w Polskiej Normie [...] wynika, iż do powierzchni całkowitej należy wliczyć powierzchnię wszystkich kondygnacji budynku mierzoną na poziomie posadzki. Antresola natomiast nie stanowi samodzielnej kondygnacji budynku (stanowi część kondygnacji) więc jej powierzchnia nie powinna zostać wliczona do powierzchni całkowitej kondygnacji. Organ uznał również, że do powierzchni całkowitej nie należy wliczać powierzchni pustki znajdującej się przy antresoli.
Wątpliwości WWINB budzi także wskazanie inwestora dotyczące powierzchni wliczonych przez niego do powierzchni części usługowej budynku. O ile projektant słusznie zaliczył powierzchnie schodów prowadzących do części mieszkalnej za powierzchnię mieszkalną, to wątpliwości organu budzi zaliczenie do części mieszkalnej przestrzeni pod tymi schodami znajdującej się na parterze - wykorzystywanym w znacznej części na potrzeby lokalu handlowego. Ponadto do lokalu na parterze prowadzi także wejście od strony określanej przez projektanta jako część mieszkalna. O ile klatka schodowa prowadzi do piwnicy użytkowanej w całości na potrzeby części mieszkalnej i prawidłowe jest zaliczenie jej powierzchni do powierzchni części mieszkalnej, to samo przejście z zewnątrz do klatki schodowej i lokalu usługowego należy przynajmniej w połowie zaliczyć do powierzchni lokalu usługowego. Mając na uwadze powyższe (po odliczeniu od powierzchni całkowitej powierzchni antresoli oraz pustki przy antresoli oraz wliczeniu do powierzchni usługowej także części parteru pod schodami i połowy powierzchni wspólnego przejścia), z obliczeń organu odwoławczego wynika, iż udział powierzchni usługowej w powierzchni całkowitej wynosi [...]%, a zatem przedmiotowy budynek nie odpowiada zawartej w przepisach prawa budowlanego definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, tym samym narusza on ustalenia zawarte w decyzji o warunkach zabudowy (dotyczącej inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego).
Skargę na ww. decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] listopada 2017 r. wniosła P. Sp. z o.o. S.K.A., zarzucając jej:
1. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędne zastosowanie w niniejszej sprawie § 3 pkt 23 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, i na tej podstawie stwierdzenie, że budynek mieszkalny jednorodzinny położony na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w S. L. składa się z lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej przekraczającej [...]% powierzchni całkowitej budynku, podczas gdy przy zastosowaniu prawidłowej definicji powierzchni całkowitej budynku zawartej w Polskiej Normie [...] "Właściwości użytkowe w budownictwie. Określenie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych" całkowita powierzchnia lokalu użytkowego nie przekracza [...]% powierzchni całkowitej budynku, a więc jest zgodna z art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a przez to projekt budowlany zamienny ww. budynku jest prawidłowy;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie Polskiej Normy P. "Właściwości użytkowe w budownictwie. Określenie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych" i zamianę słowa: "zewnętrznym" na "wewnętrznym", na stronie 6 wers 39 decyzji WINB, co ma kluczowe znaczenie przy obliczaniu powierzchni całkowitej budynku i poszczególnych części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 96/18, uchylił zaskarżoną decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że okolicznością pozostającą poza sporem pozostaje, że budowa przedmiotowego budynku była prowadzona niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, bowiem w miejscu przewidzianym w pierwotnym projekcie na biuro, prowadzona jest przez inwestora działalność handlowa. Zaaprobował przy tym nałożenie na inwestora decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. obowiązku sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ odwoławczy w niewystarczający sposób ustalił, czy przedłożony przez inwestora projekt jest niezgodny z wydaną decyzją o warunkach zabudowy, a tym samym czy narusza przepisy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego.
Sąd I instancji wyjaśnił, że ustawodawca określając definicję budynku mieszkalnego w art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, nie przewidział możliwości nawet minimalnego przekroczenia wartości 30 %. Tym samym, z uwagi na precyzyjne określenie przez ustawodawcę udziału procentowego powierzchni lokalu użytkowego, nawet minimalne przekroczenie tej wartości powoduje, że przedmiotowy budynek nie może być uznany za budynek mieszkalny jednorodzinny. Nawiązując do powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest wadliwa w zakresie uzasadnienia sposobu dokonania wyliczenia powierzchni całkowitej budynku. Przypomniał przy tym, że z obliczeń organu wynika, że po odliczeniu od powierzchni całkowitej powierzchni antresoli oraz "pustki" przy antresoli oraz wliczeniu do powierzchni usługowej także części parteru pod schodami i połowy powierzchni wspólnego przejścia, udział powierzchni usługowej w powierzchni całkowitej wynosi [...] %. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, w uzasadnieniu decyzji brakuje szczegółowego sposobu dokonania tych wyliczeń. W aktach sprawy znajduje się co prawda obliczenie dokonane przez eksperta nadzoru budowlanego, z którego wynika, że udział powierzchni użytkowej wynosi [...] %, jednakże nie jest to część uzasadnienia, stąd dokument ten nie podlega kontroli jako jej element. Ponadto Sąd zauważył, że w jej treści uwzględniono pozycję nazwaną "poziom antresoli", co jest sprzeczne z wywodami organu odwoławczego, który uznał, że powierzchnia antresoli nie powinna być wliczana do powierzchni całkowitej kondygnacji.
W końcowej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że organ wadliwie wskazał treść normy 5.1.3.2. Polskiej Normy [...], co stanowiło błąd w odczytaniu jej treści. Wyniki obliczeń uwzględniających obrys wewnętrzny budynku, zamiast obrysu zewnętrznego budynku, będą bowiem całkowicie różne. Zdaniem WSA, organ dopuścił się tym samym naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.; dalej powoływanej jako k.p.a.), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nadto wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, niezależnie od wyników obliczeń dotyczących udziału powierzchni użytkowej budynku należy "ustalić i dokonać oceny, jaka jest jego dominująca funkcja", podając przykładowo konieczność ustalenia godzin funkcjonowania lokalu użytkowego oraz sposobu wykorzystania części mieszkalnej budynku.
W wyniku złożonej przez WWINB skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2230/18, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 96/18, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie stanowiło przedmiotu sporu to, że inwestor w trakcie realizacji robót budowlanych dopuścił się odstępstw od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę uznanych za istotne, co uzasadniało wszczęcie i prowadzenie tzw. postępowania naprawczego w trybie i na zasadach określonych w art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane, a nadto że w ramach tego postępowania zachodziły podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego oraz wykonania innych czynności i robót budowlanych. Spornym natomiast było, uwzględniając definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zawartą w art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, czy wydzielona w budynku powierzchnia części o przeznaczeniu niemieszkalnym (usługowym) przekracza 30% powierzchni całkowitej budynku.
NSA zwrócił następnie uwagę, że sąd pierwszej instancji w wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zgodził się z zasadniczą argumentacją organu odwoławczego, która doprowadziła do uznania, że brak jest podstaw do zatwierdzenia przedłożonego zamiennego projektu budowlanego. Zakwestionował jedynie przyjęcie przez organ za podstawę obliczeń powierzchni całkowitej każdej kondygnacji, mierzonej na poziomie posadzki po obrysie wewnętrznym, nie zaś zewnętrznym budynku i nie zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji precyzyjnych obliczeń powierzchni całkowitej budynku, a nadto wskazał, że niezależnie od wyników obliczeń powierzchni, należy ustalić sposób użytkowania budynku, zarówno w części mieszkalnej, jak i usługowej. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe podważające trafność tych stwierdzeń okazały się nie do odparcia.
Z całokształtu rozważań organu odwoławczego, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że organ ten obliczając powierzchnię całkowitą budynku, kierował się wskazaniami wynikającymi z Polskiej Normy [...], co znalazło akceptację Sądu pierwszej instancji. Wyraźnie powołał pkt. 5.1.3 i dodatkowo 5.1.3.2 tej normy, a według ich treści powierzchnia całkowita każdej kondygnacji winna być mierzona na poziomie posadzki po obrysie zewnętrznym budynku, z uwzględnieniem tynków, okładzin i balustrad. W konsekwencji, powierzchnię całkowitą budynku stanowi suma powierzchni całkowitych wszystkich kondygnacji, przy czym jako kondygnacje mogą być traktowane kondygnacje znajdujące się całkowicie lub częściowo poniżej poziomu terenu, kondygnacje powyżej tego poziomu, poddasza, tarasy na dachach, kondygnacje techniczne i magazynowe. Mając to na uwadze i uwzględniając rozwiązania wynikające z projektu, organ dokonał oceny wyliczeń powierzchni poszczególnych części budynku, dochodząc do wniosku, że do powierzchni mieszkalnej błędnie zaliczono powierzchnię antresoli oraz znajdującej się obok tzw. "pustki", wadliwie zaś do powierzchni usługowej nie zaliczono powierzchni części parteru pod schodami i połowy powierzchni wspólnego przejścia. Za przyjęciem, że organ obliczając powierzchnię całkowitą budynku i powierzchnię całkowitą każdej kondygnacji, uwzględniał poziom posadzki po obrysie zewnętrznym, nie zaś wewnętrznym, świadczy nie tylko odwołanie się do powołanych jednostek Polskiej Normy, ale szczegółowe wyliczenia eksperta nadzoru budowlanego, który wziął pod uwagę rozwiązania wynikające z projektu i obliczenia powierzchni dokonane przez inwestora. Zgodzić się trzeba z pełnomocnikiem wnoszącego skargę kasacyjną, że użycie w uzasadnieniu decyzji zwrotu "...po obrysie wewnętrznym ..." i to w trakcie cytowania pkt 5.1.3.2 normy (k. 100 akt na odwrocie), stanowiło oczywistą omyłkę, niedokładność i nie upoważniało tylko na tej podstawie do wysnucia stanowczego wniosku, że jest to "zasadniczy błąd w odczytaniu treści w/w normy", a w konsekwencji świadczy o naruszeniu art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a., nie rozważając przy tym wpływu stwierdzonego naruszenia na końcowy wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie również pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną zarzucił, że nie znajduje usprawiedliwienia pogląd Sądu pierwszej instancji, iż uchybia przepisowi art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji szczegółowych obliczeń powierzchni budynku i poprzestanie na odwołaniu się do obliczeń znajdujących się w aktach administracyjnych. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano, organ odwoławczy dokonał oceny poprawności obliczeń powierzchni całkowitej budynku (części mieszkalnej i usługowej), biorąc za punkt wyjścia przedstawiony projekt budowlany oraz sposób dokonania obliczeń powierzchni przez inwestora (wyliczenia i rysunki). W tym celu, na odrębnej karcie ekspert nadzoru budowlanego dokonał wyliczenia powierzchni piwnicy, parteru, piętra oraz odrębnie antresoli, a następnie po zsumowaniu, ustalił powierzchnię całkowitą części usługowej budynku oraz udział tej części budynku w powierzchni całkowitej budynku wskazując, że udział ten wynosi [...] %. Na te własne obliczenia powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nadto przeprowadził rozważania w odniesieniu do spornych części, zarówno odnoszących się do powierzchni mieszkalnej, jak i niemieszkalnej (usługowej). Taki sposób uzasadnienia faktycznego decyzji w omawianym zakresie nie nastręcza trudności interpretacyjnych.
Odnosząc się do trzeciego zarzutu skargi kasacyjnej, gdzie organ podważył zasadność wskazań Sądu I instancji. co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, tj. potrzebę ustalenia godzin "funkcjonowania" lokalu użytkowego, sposobu wykorzystania części mieszkalnej budynku, a także ustalenia czy w budynku na stale zamieszkuje jedna rodzina, czy też pokoje w części mieszkalnej na piętrze są wynajmowane, w tym przez osoby związane z prowadzeniem lokalu użytkowego, NSA zwrócił uwagę na jego błędne sformułowanie. Sąd II instancji wskazał jednakże, że decyzja organu nadzoru budowlanego, podejmowana na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, jest wydawana w następstwie uprzedniego nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia w określonym terminie takiego projektu oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy), a następnie sprawdzenia wykonania tego obowiązku. Zupełnie oddzielnym zagadnieniem jest kwestia faktycznego sposobu użytkowania budynku, do czego nawiązywał Sąd pierwszej instancji we wskazaniach co do dalszego postępowania, co pozostaje bez znaczenia dla mającego zapaść rozstrzygnięcia.
W ocenie NSA w rozpoznawanej sprawie istota zagadnienia sprowadza się do tego, co trafnie zaakcentowano w skardze kasacyjnej, czy w związku ze stwierdzonym istotnym odstępstwem, przedstawiony zamienny projekt budowlany przewiduje, że budynek spełnia warunki do uznania go za budynek mieszkalny jednorodzinny, a w takim budynku zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Doprowadzenie do zgodności z wszystkimi powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, a zatem także w spornym między stronami zakresie, warunkuje wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego oraz pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych.
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1057/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
W ocenie Sądu wyliczenie organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazujące na to, że udział powierzchni usługowej w powierzchni całkowitej wynosi [...]%, wynikało ze znajdującego się aktach sprawy na karcie 95 obliczenia dokonanego przez eksperta nadzoru budowlanego.
Sąd wskazał, że nie kwestionuje faktu, iż wyliczenie to stanowi część materiału dowodowego, to jednak obowiązkiem organu było dokonanie rzetelnej oceny tego dokumentu oraz jego ocena jako wiarygodnego i przydatnego dla sprawy. W ocenie Sądu bowiem, zaprzecza on przyjętym przez organ ustaleniom. Z dokumentu mającego potwierdzić słuszność wskazanego przez organ rozstrzygnięcia wynika, że ekspert nadzoru budowlanego dokonał wyliczenia powierzchni piwnicy, parteru, piętra, antresoli a następnie po zsumowaniu tych powierzchni ustalił powierzchnię całkowitą, odrębnie powierzchnię usługową oraz udział powierzchni użytkowej w całości powierzchni całkowitej wskazując, że udział ten wynosi [...] %. Natomiast organ dokonując oceny i poprawności obliczeń powierzchni całkowitej na karcie 99 wskazał, że udział powierzchni usługowej w powierzchni całkowitej następuje po odliczeniu od powierzchni całkowitej powierzchni antresoli oraz "pustki" przy antresoli. Zdaniem Sądu, uzasadnia to twierdzenie, że organ skupił się jedynie na wyniku końcowym dokonanych przez eksperta nadzoru budowlanego wyliczeń, pomijając przy tym całkowicie treść tego dokumentu. Nadto Sąd wskazał, że w działaniu dodawania poszczególnych powierzchni pojawiła się niewystępująca we wcześniejszych obliczeniach liczba [...].
Sąd zauważył, że z uzasadnienia decyzji wynika, że znajdującą się na parterze przestrzeń pod schodami organ doliczył do powierzchni usługowej, kierując się powziętą wątpliwością, a ponadto uznał, że przejście z zewnątrz do klatki schodowej i lokalu usługowego przynajmniej w połowie należy zaliczyć do części usługowej. Takie działanie organu nie znajduje oparcia w przepisach prawa tym samym w ocenie Sądu wymyka się spod kontroli.
Sąd I instancji wskazał, że skarżąca, odwołując się do treści decyzji podnosiła, że organ dokonał wadliwych obliczeń, obliczając powierzchnię całkowitą budynku i powierzchnię całkowitą każdej kondygnacji po obrysie wewnętrznym. Zarzut powyższy uznać należało za nietrafny. Konsekwentnie użycie w uzasadnieniu decyzji zwrotu "...po obrysie wewnętrznym ..." i to w trakcie cytowania pkt 5.1.3.2 normy (k. 100 akt na odwrocie), stanowiło oczywistą omyłkę pisarską.
Sąd I instancji stwierdził, ze ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien ocenić cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz ustalić czy w przedmiotowej sprawie w rzeczywistości zaprojektowano i zbudowano budynek mieszkalny jednorodzinny, zgodnie z ostateczną decyzją Wójta Gminy S. L., czy też budynek mieszkalno-usługowy.
W wyniku złożonej przez WWINB skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 2304/20 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż był związany stanowiskiem zawartym w wyroku NSA z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2230/18 w którym przesądzone zostały kwestie: prawidłowości przyjęcia przez organ Polskiej Normy [...], wyliczenia powierzchni kondygnacji po obrysie zewnętrznym na poziomie posadzki, prawidłowości uzasadnienia decyzji w zakresie braku powołania całości treści ekspertyzy oraz niewyjaśnienia przez Sąd I instancji, czy doszło do nieprawidłowej oceny przez organ wyliczeń dotyczących poszczególnych powierzchni budynku. Wskazując przy tym, że bez znaczenia pozostaje kwestia aktualnego sposobu użytkowania budynku w świetle przedmiotu postępowania, którym jest ocena zgodności z prawem decyzji zatwierdzającej projekt zamienny oraz ocena czy sporny budynek spełnia warunki uznania go za budynek mieszkalny jednorodzinny zgodnie z art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego.
W ocenie NSA stanowisko Sądu ponownie rozpoznającego sprawę, że organ skupił się jedynie na wyniku końcowym dokonanych przez eksperta nadzoru budowlanego wyliczeń, pomijając jednocześnie treść tego dokumentu nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym.
NSA zgodził się ze skarżącym kasacyjnie, że wskazanie dwóch różnych powierzchni antresoli w ekspertyzie było oczywistą omyłką, o czym świadczy treść tego dokumentu i nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zauważono również, że organ posiłkując się poszczególnymi wyliczeniami z ekspertyzy odnosi je do przedłożonych przez stronę wyliczeń dokonanych w oparciu o projekt budowlany zamienny. Jednocześnie wskazuje przepisy w oparciu o które uznał, że pustka nad antresolą oraz sama antresola nie podlegają wliczeniu do powierzchni całkowitej budynku oraz uzasadnił dlaczego jego zdaniem przestrzeń pod schodami oraz połowa powierzchni wspólnego przejścia powinna być wliczona do powierzchni usługowej. Natomiast Sąd pierwszej instancji pomimo, że w powołanym na wstępie wyroku NSA wskazano na brak oceny sądu w tym zakresie, ponowienie nie dokonał takiej oceny, zarzucając organowi naruszenie bliżej nie określonych przepisów prawa, a w konsekwencji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stąd też jako zasadne należało uznać zarzuty kasacyjne wskazujące na naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 70 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie wywiązał się z obowiązku przeprowadzenia oceny dokonanych przez organ wyliczeń poszczególnych powierzchni budynku, do czego został zobowiązany w wyroku z dnia 24 września 2019r. sygn. akt II OSK 2230/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie był związany oceną prawną i wskazaniami Sądu wyższej instancji, co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2230/18 oraz z dnia 26 marca 2021 r. o sygnaturze akt II OSK 2304/20.
Zgodnie bowiem z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Godzi się podkreślić, że sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy jest związany także w zakresie oceny ustaleń faktycznych, dokonanych przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż przez ocenę prawną rozumie się osąd o prawnej wartości sprawy, a ta może dotyczyć wykładni nie tylko przepisów prawa materialnego, ale też procesowego, nadto może odnosić się do formułowania ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, a także zagadnień związanych z subsumpcją w danej sprawie stanu faktycznego do stanu prawnego, czyli sposobu zastosowania norm prawa materialnego w konkretnych okolicznościach faktycznych rozpatrywanego przypadku. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co wszakże nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego, którą uchylono decyzję PINB z dnia [...] czerwca 2017 r. w całości i odmówiono zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2021 r. o sygnaturze akt II OSK 2304/20 podkreślono, że Sąd I instancji nie wywiązał się z obowiązku przeprowadzenia oceny dokonanych przez organ wyliczeń poszczególnych powierzchni budynku, do czego został zobowiązany w wyroku z dnia 24 września 2019r. sygn. akt II OSK 2230/18.
Wskazano również, że we wcześniejszym wyroku NSA (sygn. akt II OSK 2230/18) przesądzone zostały kwestie: 1. prawidłowości przyjęcia przez organ II instancji Polskiej Normy [...], 2. wyliczenia powierzchni kondygnacji po obrysie zewnętrznym na poziomie posadzki, 3. prawidłowości uzasadnienia decyzji w zakresie braku powołania całości treści ekspertyzy oraz niewyjaśnienia przez Sąd I instancji, czy doszło do nieprawidłowej oceny przez organ wyliczeń dotyczących poszczególnych powierzchni budynku., 4. wskazanie, że bez znaczenia pozostaje kwestia aktualnego sposobu użytkowania budynku w świetle przedmiotu postępowania, którym jest ocena zgodności z prawem decyzji zatwierdzającej projekt zamienny oraz ocena czy sporny budynek spełnia warunki uznania go za budynek mieszkalny jednorodzinny zgodnie z art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego.
Podkreślono też, że wskazanie dwóch różnych powierzchni antresoli w ekspertyzie było oczywistą omyłką, o czym świadczy treść tego dokumentu i nie miało to żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W ocenie NSA organ posiłkując się poszczególnymi wyliczeniami z ekspertyzy odnosi je do przedłożonych przez stronę wyliczeń dokonanych w oparciu o projekt budowlany zamienny. Jednocześnie wskazuje przepisy w oparciu o które uznał, że pustka nad antresolą oraz sama antresola nie podlegają wliczeniu do powierzchni całkowitej budynku oraz uzasadnił dlaczego jego zdaniem przestrzeń pod schodami oraz połowa powierzchni wspólnego przejścia powinna być wliczona do powierzchni usługowej. Natomiast Sąd pierwszej instancji pomimo, że w powołanym na wstępie wyroku NSA wskazano na brak oceny sądu w tym zakresie, ponownie nie dokonał takiej oceny.
W ocenie NSA uzasadnienie Sądu pierwszej instancji było zbyt ogólnikowe w zakresie w jakim wskazywało, że organ wliczając przestrzeń pod schodami oraz przejście do klatki schodowej do części usługowej budynku, naruszył przepisy prawa, nie wskazując jednocześnie tych przepisów.
Przenosząc powyższe na grunt ponownie rozpoznawanej sprawy wskazać przyjdzie, że jedyną kwestią pozostałą do wyjaśnienia jest: czy WWINB prawidłowo obliczył, iż udział powierzchni usługowej w powierzchni całkowitej wynosi [...]%.,a więc czy powierzchnia wydzielonej w budynku części o przeznaczeniu niemieszkalnym (usługowym) przekracza 30% powierzchni całkowitej budynku. Zatem ocenie Sądu podlega kwestia prawidłowości uznania przez organ, ze pustka nad antresolą oraz sama antresola nie podlegają wliczeniu do powierzchni całkowitej budynku oraz że przestrzeń pod schodami oraz połowa powierzchni wspólnego przejścia powinna być wliczona do powierzchni usługowej.
Realizując zatem wytyczne procesowe NSA należy w pierwszym rzędzie wyjaśnić, że przedmiotem niniejszej sprawy jest budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z usługą w na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w S. L.. Z protokołu sporządzonego podczas kontroli przeprowadzonej przez PINB dnia 29 października 2015r. wynika, że budowa jest prowadzona niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. W związku z powyższym PINB prawidłowo nałożył na Inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Obowiązek został przez Inwestorów wykonany.
W rozpoznawanej sprawie istota zagadnienia sprowadza się do tego, czy w związku ze stwierdzonym istotnym odstępstwem, przedstawiony projekt budowlany zamienny przewiduje, że budynek spełnia warunki do uznania go za budynek mieszkalny jednorodzinny, a w takim budynku zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że inwestor błędnie obliczył powierzchnię poszczególnych części budynku. WWINB wskazał bowiem, że z analizy przedłożonych przez inwestora dokumentów wynika, że obliczając powierzchnie poszczególnych części budynku, wliczył do powierzchni mieszkalnej także powierzchnię antresoli oraz "pustki" nad pierwszym piętrem. Do powierzchni usługowej zostały natomiast wliczone jedynie powierzchnie pomieszczeń znajdujących się na parterze oznaczonych jako komunikacja, pomieszczenie socjalno-biurowe, sala sprzedaży, toaleta oraz magazyn.
Z kolei w ocenie organu II instancji, słusznie zaliczono powierzchnie schodów prowadzących do części mieszkalnej za powierzchnię mieszkalną. Jednak przestrzeń pod tymi schodami znajdującą się na parterze należy zaliczyć przynajmniej w połowie do powierzchni lokalu usługowego bowiem w znacznej części wykorzystywana jest na potrzeby lokalu handlowego (sklepu). Ponadto do lokalu na parterze prowadzi także wejście od strony określanej przez projektanta jako część mieszkalna. Zatem przejście z zewnątrz do klatki schodowej i lokalu usługowego należy przynajmniej w połowie zaliczyć do powierzchni lokalu usługowego.
W ocenie Sądu ponownie rozpoznającego sprawę, organ odwoławczy prawidłowo odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego z uwagi na fakt, iż powierzchnia usługowa budynku przekracza 30% powierzchni całkowitej budynku.
Zdaniem Sądu nie budzą wątpliwości obliczenia organu znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy (k.95), sporządzone przez eksperta nadzoru budowlanego J. S..
Stosownie do art. 3 pkt 2a ustawy, Ilekroć w ustawie jest mowa o budynku mieszkalnym jednorodzinnym - należy przez to rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.
Do powierzchni całkowitej należy wliczyć powierzchnię wszystkich kondygnacji budynku mierzoną na poziomie posadzki.
Zgodnie z § 3 pkt 16) Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej jako Rozporządzenie) przez pojęcie kondygnacji - należy rozumieć poziomą część budynku, zawartą pomiędzy powierzchnią posadzki na stropie lub najwyżej położonej warstwy podłogowej na gruncie, a powierzchnią posadzki na stropie lub warstwy osłaniającej izolację cieplną stropu, znajdującego się nad tą częścią budynku, przy czym za kondygnację uważa się także poddasze z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz poziomą część budynku stanowiącą przestrzeń na urządzenia techniczne, mającą średnią wysokość w świetle większą niż 2 m. Za kondygnację nie uznaje się nadbudówek ponad dachem, takich jak maszynownia dźwigu, centrala wentylacyjna, centrala klimatyzacyjna, obudowa wyjścia z klatki schodowej, kotłownia lub inne pomieszczenia techniczne.
Zgodnie z § 3 pkt 19 Rozporządzenia, Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
antresoli - należy przez to rozumieć górną część kondygnacji lub pomieszczenia znajdującą się nad przedzielającym je stropem pośrednim o powierzchni mniejszej od powierzchni tej kondygnacji lub pomieszczenia, niezamkniętą przegrodami budowlanymi od strony wnętrza, z którego jest wydzielona.
Generalnie antresola, jak powszechnie się przyjmuje, to tzw. półpiętro. Przede wszystkim antresola, która nie stanowi osobnej kondygnacji, powstaje w pomieszczeniach wysokich, wysokich kondygnacjach gdzie jest wymagana nie tylko efektywność wykorzystania przestrzeni, ale również skorygowanie pomieszczeń, które są zbyt wysokie i wąskie. Antresola to górna część kondygnacji lub pomieszczenia mieszkalnego wydzielona z jednej przestrzeni. Właśnie to zdanie wskazujące na jednoprzestrzenność pomieszczenia lub kondygnacji z antresolą, wyprowadzone z definicji zawartej w § 3 pkt 19 Rozporządzenia (...), najlepiej charakteryzuje analizowane pojęcie. Mówienie o antresoli jako o osobnym pomieszczeniu jest nieporozumieniem, skoro w świetle definicji jest to część pomieszczenia, z którego jest ona wydzielona. Jest to zatem w sensie prawnym jedno pomieszczenie lub w przypadku antresoli kondygnacji - jedna kondygnacja (patrz wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r. II OSK 671/17 LEX nr 2447079).
Reasumując do powierzchni całkowitej należy wliczyć powierzchnię wszystkich kondygnacji budynku mierzoną na poziomie posadzki. Antresola natomiast nie stanowi samodzielnej kondygnacji budynku (stanowi część kondygnacji) więc jej powierzchnia nie powinna zostać wliczona do powierzchni całkowitej kondygnacji. Z powyższych względów do powierzchni całkowitej nie należy wliczać też powierzchni pustki znajdującej się przy antresoli.
Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że przestrzeń pod schodami znajdującą się na parterze należy zaliczyć przynajmniej w połowie do powierzchni lokalu usługowego bowiem w znacznej części wykorzystywana jest na potrzeby lokalu handlowego (sklepu). Ponadto do lokalu na parterze prowadzi także wejście od strony określanej przez projektanta jako część mieszkalna. Zatem przejście z zewnątrz do klatki schodowej i lokalu usługowego należy przynajmniej w połowie zaliczyć do powierzchni lokalu usługowego. Powyższe potwierdzają wyliczenia zawarte w aktach (k.95 akt adm.).
W tym miejscu należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II OSK 2230/18 wskazał, że "nie znajduje usprawiedliwienia pogląd Sądu pierwszej instancji, iż uchybia przepisowi art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji szczegółowych obliczeń powierzchni budynku i poprzestanie na odwołaniu się do obliczeń znajdujących się w aktach administracyjnych. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano, organ odwoławczy dokonał oceny poprawności obliczeń powierzchni całkowitej budynku (części mieszkalnej i usługowej), biorąc za punkt wyjścia przedstawiony projekt budowlany oraz sposób dokonania obliczeń powierzchni przez inwestora (wyliczenia i rysunki). W tym celu, na odrębnej karcie ekspert nadzoru budowlanego dokonał wyliczenia powierzchni piwnicy, parteru, piętra oraz odrębnie antresoli, a następnie po zsumowaniu, ustalił powierzchnię całkowitą części usługowej budynku oraz udział tej części budynku w powierzchni całkowitej budynku wskazując, że udział ten wynosi [...] %. Na te własne obliczenia powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nadto przeprowadził rozważania w odniesieniu do spornych części, zarówno odnoszących się do powierzchni mieszkalnej, jak i niemieszkalnej (usługowej). Taki sposób uzasadnienia faktycznego decyzji w omawianym zakresie nie nastręcza trudności interpretacyjnych".
Konkludując, skoro udział powierzchni usługowej w powierzchni całkowitej wynosi [...]%, zatem przedmiotowy budynek nie odpowiada zawartej w przepisach prawa budowlanego definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, tym samym narusza on ustalenia zawarte w decyzji o warunkach zabudowy (dotyczącej inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego).
W konsekwencji przedłożony przez Inwestora projekt budowlany zamienny jest niezgodny z wydaną decyzją o warunkach zabudowy (tym samym narusza przepisy dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego).
Sąd zgodził się również z organem II instancji, że jak wynika z akt sprawy pomimo wezwania PINB z dnia [...] marca 2017r. ([...]) nieprawidłowości (dotyczące obliczenia powierzchni obiektu) nie zostały usunięte, a ponadto po poprzednim wezwaniu PINB w projekcie długopisem zostały naniesione zmiany jednakże z projektu nie wynika kto i kiedy te zmiany naniósł.
Końcowo Sąd wskazuje, że przepis art. 51 ust. 4 ustawy Prawo Budowlane nie może być rozumiany w ten sposób, że uprawnia wyłącznie do wydania decyzji pozytywnej dla inwestora - zatwierdzającej złożony przez niego projekt budowlany. Stanowi on bowiem wyraźnie, że decyzję wydaje się "w sprawie" zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, co oznacza, że organ nie może wyłącznie zatwierdzić przedłożonego mu projektu, ale zobowiązany jest do dokonania jego oceny i dokładnej analizy. W szczególności winna ona obejmować zgodność z przepisami, w tym w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz techniczno-budowlanymi oraz kompletność projektu budowlanego.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło