IV SA/Po 524/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.; 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Skarżącego S.T. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy [...] nad W. decyzją z dnia [...] grudnia.2012r. nr [...] wydaną na podstawie art. 34 w zw. z art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628 ze zm. – dalej ustawa) nakazał S.T., właścicielowi nieruchomości położonej w Ch. nr [...] (działka nr [...]) usunięcie w terminie do 31.01.2013r z powyższej nieruchomości zgromadzonych odpadów z tworzyw sztucznych, gruz i resztek budowlanych oraz innych nieokreślonych odpadów. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów, w związku z czym zgromadzone odpady powinny zostać poddane unieszkodliwieniu lub składowane w miejscu do tego przeznaczonym. Dalej organ wskazał, że skarżący złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na odzysku i rozdrabnianiu w młynku mielącym odpadów z tworzyw sztucznych, ręcznej segregacji odpadów o kodzie 150106 oraz zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego o pow. 108 m2 na punkt odzysku odpadów oraz zmianie sposobu zagospodarowania części terenu o pow. ok. 500m2 za budynkiem gospodarczym na miejsce magazynowania odpadów w miejscowości Ch. Organ podkreślił jednak, że do chwili uzyskania pozytywnej decyzji środowiskowej skarżący nie może zwozić, mielić w młynku oraz segregować odpadów na przedmiotowej posesji. S.T. kwestionując powyższą decyzję wniósł odwołanie podnosząc, że wydana decyzja organu I instancji jest dla niego krzywdząca, ponieważ przeszedł wszystkie kontrole z rezultatem pozytywnym. Skarżący wskazał również, że zaskarżona decyzja naraża prowadzoną przez niego firmę na poważne straty finansowe co może doprowadzić do utraty pracy przez 10 osób. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] marca 2013r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Na podstawie akt sprawy (w tym dokumentacji fotograficznej) stwierdzono bowiem, że skarżący zgromadził na nieruchomości, która nie jest do tego przeznaczona, znaczne ilości odpadów. Organ odwoławczy stwierdził również, że decyzja wydana w trybie art. 34 ust. 1 ustawy ma charakter obligatoryjny i jest rodzajem sankcji nałożonej na adresata. O zobowiązaniu posiadacza odpadów do ich usunięcia decydują względy pomadkowe i sanitarne. Dlatego w ocenie SKO bez znaczenia było wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o wyrażenie zgody na odzysk i rozdrabnianie odpadów, a także zmiany przeznaczenia części nieruchomości na składowisko odpadów. Wobec konieczności pilnego usunięcia odpadów, który to obowiązek wynika wprost z ustawy, odwoływanie się przez skarżącego do zdarzenia przyszłego i niepewnego nie może wpłynąć na wykonanie decyzji. S.T. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił, że przedmiotowa nieruchomość będąca jego własnością, na której składowane są odpady nie jest w jego posiadaniu od dnia 04.12.2012r., gdyż z tym dniem została ona wynajęta firmie O. R. Skarżący powołując się na zasadę wynikającą z ustawy, iż za odpady zlokalizowane na danym terenie odpowiada ta osoba, która aktualnie nim zarządza stwierdził , że zaskarżona decyzja winna dotyczyć firmy O.R. a nie jego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentacje. Dodatkowo Kolegium wskazało, że okoliczność wydzierżawienia przedmiotowego gruntu podniesiona została już po zakończeniu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego była prawidłowość decyzji nakazujących usunięcie odpadów. Zaskarżona decyzja wydana organu I instancji została wydana na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy zgodnie z którym wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Stosownie do ust. 2 decyzja, o której mowa w ust. 1, wydawana jest z urzędu. Mając na uwadze treść w/w przepisu Wójt Gminy [...] nad W. nakazał S.T., właścicielowi nieruchomości położonej w Ch. nr [...] (działka nr [...]) usunięcie z powyższej nieruchomości zgromadzonych odpadów z tworzyw sztucznych, gruz i resztek budowlanych oraz innych nieokreślonych odpadów. W ocenie Sądu nakazanie Skarżącemu usunięcia odpadów uznać należy za przedwczesne. Jak wynika bowiem z akt sprawy (vide pismo PINB w Ś.W. z dnia [...].01.2013 nr [...] oraz pismo Starostwa Powiatowego w Ś.W. z dnia [...].10.2012r.) skarżący posiada decyzję Starosty Ś. nr [...] z dnia [...].02.2007r. udzielającą zgodę na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów, a także zmieniającą ją decyzję z dnia [...].07.2012r. znak [...]. Powyższych decyzji brak w aktach sprawy. Z w/w pisma PINB wynika jednak, iż w decyzji tej określono rodzaj odpadów przeznaczonych do zbierania, obszar prowadzenia działalności w zakresie transportu odpadów, miejsce i sposób magazynowania odpadów, sposób i środki transportu odpadów. Termin ważności decyzji określono do 13.02.2017r. Z wspomnianego pisma Starostwa Powiatowego z dnia [...].10.2012r. wynika też, że na podstawie obu w/w decyzji skarżący może magazynować odpady na nieruchomości położonej w Ch. nr [...] (działka nr [...]). Organy administracyjne w wydanych przez siebie decyzjach nie uwzględniły powyższych decyzji i nie przeanalizowały ich treści, nakazując usunięcie z nieruchomości zgromadzonych odpadów w tworzyw sztucznych, gruz i resztki budowlane oraz inne nieokreślone odpady. Powyższe w ocenie Sądu jest przedwczesne bowiem wydanie nakazu usunięcia odpadów w przedmiotowej sprawie jest możliwe w przypadku naruszenia przez skarżącego decyzji zezwalającej na magazynowanie odpadów w zakresie miejsca składowania i przyjmowania odpadów z innej grupy. Stosownie bowiem do art. 63 ust. 1 ustawy magazynowanie odpadów może odbywać się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny. Ustęp 6 stanowi zaś, że określenie miejsca i sposobu magazynowania odpadów następuje w: 1) pozwoleniu zintegrowanym, o którym mowa w przepisach o ochronie środowiska; 2) pozwoleniu na wytwarzanie odpadów, o którym mowa w art. 17 ust. 2; 3) decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1; 4) informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2; 5) zezwoleniu na prowadzenie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, o którym mowa w art. 26 ust. 1; 6) zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu odpadów, o którym mowa w art. 28 ust. 1; 7) zgłoszeniu do rejestru, o którym mowa w art. 33 ust. 5. Organy wydając decyzję nakazującą S.T., właścicielowi nieruchomości położonej w Ch. nr [...] (działka nr [...]) usunięcie z powyższej nieruchomości zgromadzonych odpadów z tworzyw sztucznych, gruz i resztek budowlanych oraz innych nieokreślonych odpadów powinny więc poddać analizie zapisy decyzji Starosty Ś. nr [...] z dnia [...].02.2007r. udzielającej zgodę na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów, a także zmieniającej ją decyzji z dnia [...].07.2012r. znak [...] i ewentualnym nakazem usunięcia odpadów objąć tylko te odpady, których miejsce składowania oraz rodzaj odpadów narusza zapisy decyzji udzielającej zgody na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów. Organy jednak tego nie uczyniły co stanowi naruszenie art. 34 ustawy. W świetle zarzutów skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy przez posiadacza odpadów - rozumie się każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W przedmiotowej sprawie organy orzekające zastosowały właśnie domniemanie o jakim mowa wyżej kierując nakaz usunięcia odpadów do właściciela nieruchomości prowadzącego działalność w zakresie zbierania i transportu odpadów. Tym niemniej wskazać należy, iż w skardze wskazano na okoliczność wykraczającą poza stan faktyczny ustalony przez organy administracyjne, iż nieruchomość położona w Ch. została wynajęta od dnia 4 grudnia 2012r. firmie O.R. Na potwierdzenie powyższych danych skarżący przedłożył umowę najmu placu. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że okoliczność wynajmu nieruchomości podniesiona została po zakończeniu postępowania administracyjnego. Wymaga jednak podkreślenia, że nie sposób nie zauważyć, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji Kolegium ani organ I instancji nie zabezpieczyły realizacji zasady określonej w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.) – co mogło mieć wpływ na termin podniesienia przez S.T. kwestii udostępnienia nieruchomości innemu podmiotowi gospodarczemu. Zgodnie bowiem z art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (§ 1). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Należy przy tym przypomnieć organowi, że przepis art. 10 § 1 K.p.a. ma zastosowanie w każdym rodzaju postępowania administracyjnego, w tym w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21.01.2010r., sygn. akt III SA/Kr 423/09, LEX nr 559843). Zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn niż wymienione w art. 10 § 2 k.p.a. W przeciwnym razie zawsze dojdzie do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5.05.2009r. sygn. akt III SA/Po 471/08, LEX nr 551950). Organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie nie prowadził dodatkowego postępowania bazując na stanie faktycznym ustalonym przez organ I instancji, który w ocenie Sądu zgromadzony został z naruszeniem art. 10 k.p.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ I instancji zawiadomił stronę w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym wraz z informacją o wyznaczeniu 7 dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Powyższe pismo zostało odebrane przez skarżącego w dniu 19 grudnia 2012r., a w dniu 20 grudnia 2012 organ I instancji wydał decyzję. Skarżący nie miał więc realnej możliwości przedłożenia w/w dokumentu, którego treść może mieć wpływ na wynik sprawy, przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Wynikający z przepisów k.p.a. obowiązek organu zapewnienia stronie czynnego udziału w każdej fazie postępowania powoduje bowiem, że termin zapoznania się z aktami sprawy powinien być tak wyznaczony, aby strona miała realną możliwość zapoznania się z aktami sprawy, a zatem organ powinien uwzględnić ewentualną możliwość dwukrotnego awizowania przesyłki zawierającej zawiadomienie o zapoznaniu się z aktami sprawy i jej odbioru w ostatnim dniu awizowania. Poza tym negatywnie należy ocenić takie wyznaczenie tego terminu, iż przy uwzględnieniu daty doręczenia pism i daty wydania decyzji skarżący miał realnie tylko w jeden dzień na wypowiedzenie się co zgromadzonego materiału. Mając powyższe na uwadze stwierdzając naruszenie przepisu art. 34 ust. 1 w zw. z art. 63 ust. 1 i 3 ustawy oraz art. 10 §1 k.p.a. zasadnym było uchylenie decyzji organów I i II instancji. Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie organy administracyjne przeanalizują treść decyzji Starosty Ś. nr [...] z dnia [...].02.2007r. udzielającej zgodę na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i transportu odpadów oraz zmieniającej ją decyzji z dnia z dnia [...].07.2012r. znak [...] pod kątem zasadności i zakresu ewentualnego obowiązku nałożonego na S.T. w zakresie usunięcia odpadów. Organy administracyjne ocenią również wpływ udostępnienia nieruchomości położonej w Ch. nr [...] od dnia 04.12.2012r. firmie O.R. na zasadność nakładania obowiązków w zakresie usunięcia odpadów na osobę skarżącego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach orzeczono w pkt III sentencji w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.)