IV SA/Po 540/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Anna Jarosz /spr./ WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] maja 2010r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Rektora [...] w [...] kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Dziekan [...], wskazując art. 190 ust. 2 pkt 2 i art. 60 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 ze zm., dalej ustawa o szkolnictwie wyższym) oraz § 71 Regulaminu Studiów [...], skreślił z dniem [...] marca 2010 r. B. S. z listy studentów. Uzasadniając napisał, że skreślenie nastąpiło z powodu nie zdania egzaminu dyplomowego w drugim terminie. Od opisanej decyzji odwołanie złożyła B. S. wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że dostrzega szereg nieprawidłowych zachowań i naruszeń ze strony komisji egzaminacyjnej. Studenci zajęć seminaryjnych wskazują konkretny zakres tematyczny pracy licencjackiej, z którego chcą mieć zadane pytania w trakcie obrony. Wybrane zagadnienie tematyczne dotyczyło problematyki pracy – programu działania i kampanii wyborczych partii [...]. W ocenie odwołującej się obie obrony pracy odbywały się z naruszeniem § 68 pkt 2 Regulaminu Uczelni, zgodnie z którym w trakcie obrony pracy dyplomowej student odpowiada na pytania dotyczące problematyki pracy. W trakcie pierwszej obrony recenzent zapytał o pakt stabilizacyjny, a promotor o wizerunek lustrzany. W trakcie drugiej obrony recenzent zażądał odpowiedzi na pytanie aktywność polityczna kobiet w [...] a promotor pytał o wizerunek lustrzany, pożądany, optymalny. Recenzent pracy, wiedząc, że praca dyplomowa nie zawiera tych pojęć, o które pytano na obronie, miał obowiązek skorzystania z regulacji art. 65 Regulaminu Uczelni, zgodnie z którym w przypadku negatywnej oceny pracy dyplomowej wystawionej przez recenzenta, Dziekan wyznacza drugiego recenzenta. Druga recenzja traktowana jest jako ostateczna. Świadome stawianie pytań nie wynikających z opracowania tematycznego pracy licencjackiej jest rażąco-skandalicznym posunięciem. Odwołująca się wniosła o weryfikację pracy licencjackiej i poddanie ponownej ocenie z wyłączeniem promotora i recenzenta. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. [bez numeru] Prorektor [...], działając na podstawie art. 70 ust. 2-3 oraz art. 190 Prawa o szkolnictwie wyższym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając napisał, że rektor uchyla decyzję kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej w przypadku gdy decyzja ta jest sprzeczna z ustawą, statutem, uchwałą senatu lub najwyższego organu kolegialnego uczelni niepublicznej, uchwałą rady tej jednostki organizacyjnej, regulaminami lub innymi przepisami wewnętrznymi uczelni lub jeżeli decyzja narusza ważny interes uczelni. W sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych okoliczności. Decyzja organu I instancji jest formalnie prawidłowa i merytorycznie uzasadniona. Dziekan ani rektor nie są upoważnieni do kontrolowania decyzji komisji egzaminacyjnej. Przebieg obrony pracy, merytoryczny zakres pytań jest wyłączną domeną komisji i nie podlega zaskarżeniu. Zawarte w odwołaniu zarzuty nie są możliwe do zweryfikowania w jakikolwiek sposób. Wobec faktu nie zdania egzaminu kończącego studia dziekan nie ma innej możliwości jak tylko wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów. Na opisaną decyzję B. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o uchylenie i zmianę decyzji organu I instancji oraz uchylenie i zmianę decyzji organu II instancji. Skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji i wskazała, że uczelnia, zamiast przeprowadzić postępowanie dowodowe, służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy przyjęła całkowicie bierną postawę, ograniczając się do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania. W odpowiedzi na skargę Kanclerz [...] wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 05 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem wtedy, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji przez sąd administracyjny następuje w sytuacjach określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), tj. w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy, w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, jak również w przypadku stwierdzenia innych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 190 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. W myśl art. 190 ust. 2 ww. ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Jak napisał w jednozdaniowym uzasadnieniu decyzji organ I instancji, skarżąca została skreślona z listy studentów z powodu nie zdania egzaminu dyplomowego w drugim terminie. Jest to zatem sytuacja opisana w art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. Również na tą właśnie okoliczność wskazują znajdujące się w aktach sprawy podpisane protokoły egzaminu dyplomowego, z negatywną oceną pracy dyplomowej ("2.0"). Tymczasem w podstawie prawnej swojej decyzji organ I instancji wskazał art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy. Jest to zupełnie inny przypadek, nadto jego zaistnienie oznacza, że organ może, ale nie musi skreślić studenta z listy studentów. Ewentualna decyzja wydawana jest bowiem w ramach tzw. uznania administracyjnego, przez co jej uzasadnienie podlega innym, surowszym rygorom. Opisanej sprzeczności nie wyeliminował organ odwoławczy. Przeciwnie, wskazując na nie zdanie egzaminu kończącego studia, "zredukował" podstawę prawną zaskarżonej decyzji do przywołania art. 190 ust. 2 ustawy. Opisane uchybienie samo w sobie nie wystarczyłoby jednak do uchylenia decyzji, jeżeli przedłożone sądowi akta administracyjne w sposób jednoznaczny dokumentowałyby przebieg studiów skarżącej. Tymczasem na stronie 91 indeksu skarżącej znajduje się wpis, według którego skarżąca uzyskała tytuł zawodowy licencjata w dniu 18 marca 2010 r., a więc dwa dni po dacie drugiego egzaminu dyplomowego. Wpis jest opatrzony odciskiem pieczęci urzędowej szkoły, podpisem prodziekana i odciskiem jego pieczątki (k. 111 akt sądowych). Na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011 r. skarżąca okazała sądowi oryginał indeksu z wpisem. Sąd podkreśla, że wobec znajdujących się w aktach administracyjnych protokołów egzaminów dyplomowych (z dnia 11 grudnia 2009 r., k. 161, i poprawkowego z dnia 15 marca 2010 r. k. 175) powyższą sprzeczność należy jednoznacznie wyjaśnić tak, aby w sprawie nie było jakichkolwiek wątpliwości. Akta sprawy administracyjnej winny zawierać wszystkie dokumenty odzwierciedlające kolejne czynności strony i organów obu instancji, w tym czynności formalne, jak i merytoryczne podjęte przez organy prowadzące postępowanie. Sąd nie może uznać zaskarżonej decyzji za zgodną z prawem, skoro nie jest w stanie, na podstawie przedłożonych akt sprawy, wyjaśnić wątpliwości. Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze sąd wskazuje, że są one bezzasadne. Niniejsza sprawa dotyczy decyzji o skreśleniu z listy studentów, nie zaś sposobu i metod egzaminowania na egzaminie dyplomowym. Sąd w pełni aprobuje pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1636/94 (publ. w ONSA z. 4 poz. 176), zgodnie z którym ocena prac egzaminacyjnych należy wyłącznie do osób do tego powołanych, a wystawiony stopień (ocena punktowa), będący wyrazem tej oceny, nie stanowi elementu postępowania administracyjnego. Władze uczelni (wydziału) nie są uprawnione do ingerowania w przebieg egzaminu i prac komisji egzaminacyjnej. Również sąd, choć kontroluje te rozstrzygnięcia organu uczelni, które dotyczą praw i obowiązków studenta i wywierają bezpośredni skutek na zewnątrz (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 673/10, publ. na stronie internetowej NSA), nie kontroluje prac komisji egzaminacyjnej, ponieważ ocena jest wyłącznym atrybutem egzaminatora. Ocena należy wyłącznie do osób w tym celu powołanych przez uczelnię, i nie stanowi elementu decyzji administracyjnej. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostają zatem zarzuty zmierzające do weryfikacji uzyskanej oceny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 08 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 133/08, Lex nr 566530). W związku z tym sąd – co do zasady - zgadza się z poglądem organu odwoławczego, że w razie nie zdania egzaminu kończącego studia należy wydać decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów. Słusznie natomiast skarżąca podnosi w piśmie z dnia 01 sierpnia 2011 r. (k. 101-108), że przyczyna skreślenia z listy studentów musi być zgodna z prawem. Musi też, o czym była już mowa, jednoznacznie wynikać z akt administracyjnych. Równie zasadnie skarżąca zauważyła wyżej opisaną sprzeczność pomiędzy podstawami prawnymi decyzji a ich uzasadnieniami. Ustawodawca nakazał w art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym odpowiednie stosowanie przepisów kpa. Odpowiednie stosowanie ma zapewnić minimum procedury, niezbędne dla załatwienia spraw i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej (jej autonomii) i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni. Odpowiednie stosowanie zezwala wprawdzie na odstępstwa od ścisłego stosowania zasad postępowania administracyjnego określonych w kpa (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt I SA 106/02, oraz wskazane w piśmie pełnomocnika organu z dnia 21 sierpnia 2011 r.: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 660/07 i wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 367/10, dostępne na stronie internetowej NSA), jednakże nie zwalnia organu od stosowania tych zasad w ogóle. Jedną z zasad jest zasada informowania stron (art. 9 kpa). Tymczasem informacja tak fundamentalnej wagi jaką jest pouczenie, była wadliwa. Skarżąca nie została poinformowana, że ewentualną skargę wnosi się za pośrednictwem organu administracji którego działanie jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). W związku z tym skarżąca, zmuszona była do dopytywania organu osobnym pismem (k. 8 akt sądowych) który wojewódzki sąd administracyjny jest właściwy do wniesienia skargi. Niedopuszczalnym jest działanie organu, utrudniające stronie dostęp do sądu. Na marginesie, w nawiązaniu do krytycznych słów skarżącej pod adresem organów uczelni sąd wskazuje, że z akt administracyjnych wynika i to, iż uczelnia na przestrzeni studiów wydawała również korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcia np. skarżąca zgodnie ze swoim wnioskiem została skierowana na powtarzanie seminarium dyplomowego (k. 32) oraz została wyrażona zgoda (ostatecznie) na przyspieszenie terminu obrony pracy licencjackiej (k. 153). W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku rolą organu odwoławczego w trakcie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy będzie przede wszystkim wyjaśnienie sprzeczności pomiędzy aktami administracyjnymi sprawy a wpisem w indeksie skarżącej. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji dochowa niezbędnych standardów działania, powołując prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia i właściwe pouczenie. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.