IV SA/Po 558/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-12-08
Skład orzekający: Bożena Popowska, Ewa Kręcichwost - Durchowska, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość oddana w użytkowanie wieczyste na cele oświatowo-szkolne, która na dzień wejścia w życie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie była zabudowana ani przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową, może zostać przekształcona w prawo własności, jeśli w ewidencji gruntów została oznaczona jako grunt orny, a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego wskazywało na możliwość zabudowy mieszkaniowej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie przeprowadziły w sposób całościowy postępowania w zakresie ustalenia rolnego charakteru gruntu. Stwierdził, że umowa o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na cele oświatowo-szkolne nie jest wystarczającą podstawą do odmowy przekształcenia, jeśli istnieją inne przesłanki wskazujące na rolny charakter gruntu lub możliwość zabudowy mieszkaniowej zgodnie z prawem. Sąd podkreślił, że dla oceny charakteru rolnego gruntu decydujące znaczenie ma sposób faktycznego wykorzystania nieruchomości oraz potencjalna możliwość wykorzystania jej do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, a nie tylko zapisy umowy czy studium.Stan faktyczny
Skarżący K.S. domagał się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Organ I instancji odmówił, wskazując, że nieruchomość była oddana na cele oświatowo-szkolne i nie była zabudowana ani przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową na dzień wejścia w życie ustawy o przekształceniu. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, uznając umowę wieczystego użytkowania za decydującą. Skarżący argumentował, że ewidencja gruntów wskazuje na grunt orny, a studium dopuszcza zabudowę mieszkaniową, co wypełnia przesłanki ustawy. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2010 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz K.S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska /spr./ Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost -Durchowska WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2010r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz K.S kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...] odmówiono Panu K.S przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Miasta Poznania, położonej w P., przy ul. W., oznaczonej geodezyjnie: obręb: G., ark. mapy [...], działka nr [...], o po w. [...] m2, zapisanej w KW nr [...]. Materialnoprawną podstawą decyzji był art. art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm., dalej ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wprawo własności).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., że na dzień 13 października 2005 r. dla przedmiotowej nieruchomości nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego m. P. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Na przedmiotową działkę wydano decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią biurową w dniu [...].03.2008r. Natomiast decyzję pozwolenia na budowę nr [...] wydano w dniu [...] .09.2010r.( [...]). Wobec powyższego, zdaniem organu I instancji, w przypadku, gdy na dzień 13.10.2005r. na danym terenie nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, należało ustalić przeznaczenie gruntu na podstawie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Wskazano, że z umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia [...].12.1997r. wynika, że działka nr [...] została oddana na cele oświatowo-szkolne pod budowę szkoły -liceum ogólnokształcącego. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, można dokonać przekształcenia nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod zabudowę domem mieszkalnym dopiero na podstawie decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...].03.2008r. Natomiast, dla określenia czy można dokonać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności należy rozpatrzyć stan zabudowania nieruchomości albo jej przeznaczenia na dzień 13 października 2005r. (dzień wejścia w życie ustawy o przekształceniu). Ponieważ przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana na cele mieszkaniowe lub garażem, ani też nie była na dzień 13.10.2005r. przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę oraz nie stanowi nieruchomości rolnej, należało odmówić przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł Pan K.S., domagając się jej uchylenia w całości. Odwołujący wskazał m. in., że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W ocenie odwołującego, brak jest zatem podstawy, która wskazywałaby, iż przeznaczenie gruntu w takich sytuacjach ustala się na podstawie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Odwołujący wskazał również, że w rejestrze gruntów dla ww. nieruchomości - jako przeznaczenie gruntu - wskazano RV, a zatem grunt orny. W odwołaniu podniesiono również, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, co prawda, nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ale obowiązywało studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania (uchwała Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] listopada 1999 roku, zm. uchwałą [...] Rady Miasta P. z dnia [...] lipca 2003 roku), w którym przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości nie zostało oznaczone jako cele oświatowo-szkolne pod budowę szkoły -liceum ogólnokształcącego (co podnosi organ I instancji), lecz w sposób odmienny jako III.M - tereny zabudowane i przewidziane do zabudowy preferowane dla skoncentrowanej funkcji mieszkaniowej i mieszkaniowej usługowej położone w strefie III -peryferyjnej. W ocenie odwołującego wskazania takie, wynikające ze studium i rejestru gruntów, wypełniają dyspozycję przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO), po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...], działając na podstawie: art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856ze zm.), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. , Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, utrzymało zaskarżona decyzję w mocy. SKO wyjaśniło, iż istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ II instancji w pełnym zakresie.
Organ odwoławczy wskazał, iż użytkowanie wieczyste jest prawem rzeczowym na rzeczy cudzej, dającym użytkownikowi wieczystemu uprawnienia do nieruchomości zbliżone do praw właściciela. W użytkowanie wieczyste mogą zostać oddane wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków (art. 232 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny, Dz.U.64.16.93 ze zm.). W wypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków (§ 2).
Art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania określa katalog osób, które mogą występować z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zgodnie z art. 1, osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych, mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności.
W myśl art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej ugn), w umowie o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste ustala się sposób i termin jej zagospodarowania, w tym termin zabudowy, zgodnie z celem, na który nieruchomość gruntowa została oddana w użytkowanie wieczyste.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 7.10.2010 r. Pan K.S. złożył wniosek o przekształcenie nieruchomości opisanej w osnowie decyzji, położonej w P. przy ul W. Przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca część nieruchomości zapisanej w KW nr [...] obejmującej działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i o łącznej pow. [...] m2, została oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nr rep. [...] z dnia [...].12.1997r. na cele oświatowo-szkolne pod budowę szkoły - liceum ogólnokształcącego. Pan K.S. nabył niezabudowaną działkę nr [...] na podstawie umowy o przeniesienie prawa wieczystego użytkowania nr rep. [...] z dnia [...].05.2007r.
Uwzględniając powyższe i odnosząc się do zarzutów odwołującego, SKO stwierdziło iż, skoro § 3 pkt 5 umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowił, że nieruchomość oddano na cele oświatowo-szkolne pod budowę szkoły - liceum ogólnokształcącego, to bez znaczenia pozostają sformułowania zawarte w studium, jak i decyzja ustająca warunki zabudowy. Decydującą bowiem rolę posiadają postanowienia zamieszczone w umowie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, gdyż to w umowie o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste ustala się sposób i termin jej zagospodarowania, w tym termin zabudowy, zgodnie z celem, na który nieruchomość gruntowa została oddana w użytkowanie wieczyste. Tym samym, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 1 ust 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jak słusznie wskazał organ I instancji, nie było możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji jest decyzją słuszną i prawidłową.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od powyższej decyzji wniósł K.S., zarzucając jej naruszenie: prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości; prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisu art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.; Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287); prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie z mocy art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość oddana została w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia [...] grudnia 1997 roku, przy czym cel oddania został określony w sposób następujący: cele oświatowo-szkolne pod budowę szkoły - liceum ogólnokształcącego. Dla przedmiotowej działki, w dniu [...] marca 2008 roku wydano decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią biurową.
W skardze podkreślono, iż w dniu 13 października 2005 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, dla terenu objętego rzeczoną wyżej nieruchomością nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta P.. W rejestrze gruntów dla przedmiotowej nieruchomości jako przeznaczenie gruntu wskazano RV, a zatem grunt orny. Ponadto, w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości obowiązywało studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta P. {uchwała Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] listopada 1999 roku, zm. uchwałą [...] Rady Miasta P. z dnia [...] lipca 2003 roku), w którym przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości nie zostało oznaczone jako cele oświatowo-szkolne pod budowę szkoły - liceum ogólnokształcącego, lecz w sposób odmienny jako III.M - tereny zabudowane i przewidziane do zabudowy preferowane dla skoncentrowanej funkcji mieszkaniowej i mieszkaniowo usługowej położone w strefie III - peryferyjnej. Według skarżącego, wskazania wynikające ze studium i rejestru gruntów wypełniają dyspozycję przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w związku z czym wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności uznać należało za zasadny. Jednocześnie podkreślono, co zostało zupełnie pominięte przez organ I i II instancji, iż zgodnie z przepisem art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Powyższe potwierdzone zostało również orzecznictwem administracyjnym, np. w wyroku WSA w Kielcach z dnia 22 stycznia 2009 r. (I SA/Ke 404/08): "ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych".
W skardze wskazano także, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wydając w dniu [...] kwietnia 2011 roku zaskarżoną decyzję, w ogóle nie wskazało przepisu prawa materialnego właściwego dla wydanego rozstrzygnięcia, ograniczając się do stwierdzenia, iż "decydującą bowiem rolę posiadają nie ustalenia studium kierunków i zagospodarowania przestrzennego, ale zapisy zamieszczone w umowie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste". Wyłącznie takie uzasadnienie prawne decyzji administracyjnej narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a., po myśli którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ może bowiem odstąpić od uzasadnienia decyzji tylko wtedy, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. Zdaniem skarżącego, brak uzasadnienia prawnego wydanej przez SKO zaskarżonej decyzji narusza również elementarną zasadę pogłębiania zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ppsa).
Prowadzona w niniejszej sprawie kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do oceny legalności decyzji SKO w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...], którą odmówiono Panu K.S. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Miasta P., położonej w P., przy ul. W., oznaczonej geodezyjnie: obręb: G., ark. mapy [...], działka nr [...], o po w. [...] m2, zapisanej w KW nr [...]. Materialnoprawną podstawą decyzji był art. art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm., dalej ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wprawo własności).
Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, osoby fizyczne będące w dniu jej wejścia w życie użytkownikami wieczystymi (lub następcy prawni takich użytkowników wieczystych) nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W przepisie tym określony został zatem zarówno zakres podmiotowy jak i zakres przedmiotowy unormowanego nim przekształcenia.
W świetle tego uregulowania, o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą ubiegać się skutecznie osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi (lub osoby będące następcami prawnymi takich osób fizycznych) nieruchomości, które należą do jednej z trzech kategorii wskazanych w zakresie przedmiotowym omawianego przepisu. Mianowicie jako podlegające przekształceniu na podstawie art. 1 ust. 1 ustawodawca wymienił: 1) nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub zabudowane garażami, albo 2) nieruchomości przeznaczone pod tego rodzaju zabudowę, oraz 3) nieruchomości rolne. Uogólniając intencję ustawodawcy można wobec tego powiedzieć, że nieruchomościami, które podlegają przekształceniu na podstawie art. 1 ust. 1 są nieruchomości zabudowane na określony w tym przepisie cel, nieruchomości niezabudowane, ale przeznaczone pod zabudowę na ten określony cel oraz nieruchomości rolne.
Jak wynika z art. 1 ust. 1 zdanie 1 ustawy, stan zagospodarowania nieruchomości i jej przeznaczenie dla potrzeb przekształcenia winny być rozpatrywane na dzień 13 października 2005 r. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że wówczas przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana. Zdaniem Sądu, nie była ona także przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową i zabudowę garażami. O przeznaczeniu nieruchomości pod określonego rodzaju zabudowę decydują bowiem albo postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo decyzja o warunkach zabudowy (tak też wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1676/07). Konkluzja taka znajduje uzasadnienie w postanowieniach art. 4 ust. 1 i ust 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.). Nie można więc podzielić stanowiska skarżącego, że o przeznaczeniu terenu, w braku planu miejscowego i decyzji o warunkach zabudowy, decydują postanowienia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Studium jest instrumentem kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej przez gminę i aktem kierownictwa wewnętrznego (art. 3 ust. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy). Studium nie jest aktem prawa miejscowego, nie wpływa zatem na sytuację prawną podmiotów, nie kształtuje ich praw, w konsekwencji nie rozstrzyga o dopuszczalnym sposobie zagospodarowania terenu.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż na dzień 13.10 2005 r. (data wejścia w życie ww. ustawy) dla terenu, na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość, nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Bezsporne tez jest, że decyzja ustalająca warunki zabudowy na przedmiotowej działce, rozstrzygająca o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową (dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią biurową), została wydana dopiero w dniu 11.03.2008r. W nawiązaniu do powyższego, Sąd jest zdania, iż aczkolwiek decyzja ustalająca warunki zabudowy rozstrzyga o jej dopuszczalnym przeznaczeniu, to potencjalna możliwość jej wydania nie może być w postępowaniu uwzględniona. Z uwagi na powyższe, brak podstaw do uznania, że przedmiotowa działka spełniała w dacie wejścia w życie ustawy z 29.07.2005 r. przesłanki związane z charakterem zabudowy lub mieszkalnym przeznaczeniem, umożliwiające przekształcenie prawa.
Pozostawało rozpoznanie, czy w niniejszej sprawie uwzględniona mogła być trzecia kategoria nieruchomości, podlegających przekształceniu na podstawie art. 1 ust. 1 ww. ustawy. Sąd nie zgadza się z tokiem rozumowania organów w tej kwestii i nie podziela wniosków organów.
Organy orzekające w sprawie stwierdziły, że działka nie miała charakteru rolnego, albowiem umową z dnia [...].12.1997r. nieruchomość została oddana w wieczyste użytkowania na cele oświatowo – szkolne pod budowę szkoły – liceum ogólnokształcącego.
Odnosząc się do tego stwierdzenia, zwrócić należy uwagę, iż decydujące znaczenie dla określenia rolniczego charakteru gruntu mają przepisy kodeksu cywilnego, bowiem ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wprost to przesądza (art. 1 ust. 1 zd. 2). Przepis art. 46¹ k.c. definiuje nieruchomość rolną (grunt rolny) poprzez odwołanie się do sposobu faktycznego wykorzystania nieruchomości. Chodzi o grunt rolny, który jest lub potencjalnie może być wykorzystywany dla prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Dla oceny możliwości wykorzystania gruntu na cele prowadzenia produkcji rolnej, w sytuacji gdy nie był on faktycznie w ten sposób użytkowany, przydatne są regulacje dotyczące klasyfikowania rodzajów gruntów i regulujące sprawy ochrony gruntów rolnych. Określenie gruntu w ewidencji gruntów jako gruntu rolnego stwarza domniemanie (wzruszalne), że grunt nadaje się do prowadzenia produkcji rolnej. Dla uznania rolnego charakteru nieruchomości wystarczająca jest potencjalna możliwość wykorzystywania nieruchomości jako rolnej. Nie jest konieczne rzeczywiste prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub ogrodniczej, sadowniczej czy rybnej (E. Skowrońska-Bocian [w:] K. Pietrzykowski (red.): Kodeks cywilny, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, t. 1, s. 131). Także zatem w sytuacji, gdy przez dłuższy okres nieruchomość zagospodarowana była w inny sposób i wykorzystywana była dla celów handlowo-usługowych czy produkcyjnych, niezwiązanych z produkcją rolną, jeśli istnieje potencjalna możliwość wykorzystania jej do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie można odmówić nieruchomości charakteru rolnego (zob. wyrok WSA z 09.04.2009 r., sygn. akt II SA/Sz 865/08). Dla wykładni definicji nieruchomości rolnej aktualne pozostało stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 14 grudnia 1984 r. (sygn. akt III CZP 78/84, OSN 1985, nr 10, poz. 149). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że definicja nieruchomości rolnej określona jest przede wszystkich według kryterium przeznaczenia. Decydujące znaczenie ma gospodarczy, produkcyjny stan rzeczy, a nie okoliczność, że w skład działki lub działek wchodzą obok gruntów rolnych, czy też graniczą z nimi, nieużytki.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, iż przedmiotowa nieruchomość dz. Nr [...] w 2005r. była niezabudowana (notatka k. 96), na gruncie ugór.
Uwzględniając zanalizowane wyżej unormowania ustawy znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie, oraz zebrany materiał dowodowy Sąd stwierdza, iż organ nie przeprowadził w sposób całościowy postępowania w zakresie ustalenia rolnego charakteru przedmiotowego gruntu, poprzestając na wskazaniu postanowień umowy z 1997r. Ten ostatnio wskazany dokument nie może być miarodajną podstawą dla ustaleń, czy działka nr 41 była działką rolną w rozumieniu art. 46¹ k.c.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni uwagi i wytyczne zawarte w niniejszym uzasadnieniu, zwłaszcza dotyczące zbadania, czy nieruchomość objęta wnioskiem skarżącego należy do kategorii nieruchomości rolnych, o jakich mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wprawo własności, a zatem czy w tym zakresie zostały spełnione przesłanki do zadośćuczynienia żądaniu skarżącego. Organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami k.p.a., dając temu wyraz w decyzji odpowiadającej rygorom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło